Izvor: Blic, 29.Okt.2005, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Pokušaj arheološke pljačke Novog Brda
Pokušaj arheološke pljačke Novog Brda
NOVO BRDO - Na predstavljanju monografije 'Novo Brdo' Vojislava Jovanovića, u izdanju Narodne biblioteke Srbije, Emina Zečević, kustos Zavoda za zaštitu spomenika kulture, ponovo je apelovala da se srednjovekovni zlatni grad mora sačuvati od daljeg propadanja.
Da je ova zaštita više nego nužna govori i podatak da su se ostaci Tvrđave srednjovekovnog zlatnog grada našli na udaru kriminalaca i, što je još gore, >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << predstavnika međunarodnih snaga. Kosovska policijska služba nedavno je sprečila grupu bugarskih i ukrajinskih policajaca da prekopavaju i uništavaju zubom vremena uništene bunare i hodnike, u kojima se po verovanju arheologa još nalazi mnogo zlatnika i predmeta ogromne istorijske i arheološke vrednosti.
Kako bi zaštitili iskopine, arheolozi, istoričari, konzervatori i kustosi su pokrenuli akciju da se područje Novog Brda stavi pod zaštitu Uneska, jer će u bezvlašću koje vlada na Kosmetu biti uništeni svi tragovi o postojanju srednjovekovnog zlatnog grada na području Dardanije.
Neki podaci govore da su Novo Brdo osnovali Rimljani, a da su istoriografi i arheolozi početkom prošlog veka počeli istraživanje područja 'nuovo berdskih' nalazišta u rejonu Tvrđave.
Predstavljajući Jovanovićevu monografiju u Prekovcu kod Novog Brda, Emina Zečević je rekla:
- Zlatni novac kneza Lazara sa natpisom 'nuovo monte' i primerak sa latiničnim natpisom iz vremena Đurđa Brankovića, tragovi tvrđava Prilepac i Prizrenac svedoče da je u trenutku osnivanja grada u njemu živelo oko 10.000 Latina, Sarsa, Srba i Jevreja, čije je osnovno zanimanje bilo rudarstvo i trgovina. O trajanju Srba u novoberdskoj opštini svedoče ostaci crkve koja je prema zapisu iz 1466. godine pretvorena u džamiju, dok tragovi katedrale i stubovi predstavljaju arheološki dokaz o datiranju Srba, Sarsa i tadašnjih hrišćana.
Arheološkim iskopinama na području Tvrđave uzdignute na 1.124 metra nadmorske visine prvi se pozabavio Jovan Cvijić, stoji zapisano u monografiji. On je ostavio kraći zapis o ruševinama i priložio situacioni plan toponima, oronima porušenih crkava i drugih još neuništenih građevina. Međutim, mnoge iskopine su u proteklih stotinak godina uništene. N. Zejak Žitelji Mramora gube nadu Zima pre pomoći
Više od 10 porodica naselja Mramor, čije je kuće proletos teško oštetilo klizište zemlje, sa zebnjom očekuje predstojeću zimu. Od obećane pomoći gradske vlasti, a pominjane su, vele, prikolice, montažne kuće, stanovi, za sada nema ništa.
Nekoliko porodica našlo je utočište kod stanodavaca u Nišu i delu Mramora koji nije zahvaćen klizištem. Ali pojedini članovi tih familija i dalje žive u ruiniranim kućama zbog bojazni od lopova. Kiriju stanodavcima od oko 100 evra plaća opština Palilula i to je, vele Mramorci, jedina opipljiva, ali privremena pomoć koju su dobili.
- Posle nekoliko meseci bezuspešnog obijanja pragova nadležnih, više ne verujem da će se za nas naći trajno rešenje. Sa četvoročlanom porodicom kao podstanar promenio sam mnoge stanove. Seljakamo se, dvoje dece mi poboljeva, a kuća sve više tone u zemlju. U njoj je ostala stara majka, koja nije želela da napušta dom, i sada živi u nemogućim uslovima bez vode. Ne znamo šta da radimo, kome još da se obratimo - kaže Mramorac Miomir Jovanović.
Neki Mramorci su prnuđeni da žive u kućama koje su toliko ruinirane i iskošene pa svakog trenutka mogu da se sruše, a u njih se ulazi samo uz pomoć merdevina. Šestočlana familija Cekić takođe nije želela da napusti oštećenu kuću.
- Zima ide, a niko ništa ne preduzima da nam pomogne. Sami smo uspeli da obezbedimo pokretni, limeni kontejner od desetak kvadrata, kakav koriste terenski radnici i po svemu sudeći u njemu ćemo morati da provedemo zimu - kaže Dragana Cekić. Oliver Milijić
