Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 04.Avg.2010, 01:36   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Petnaest godina od "Oluje"

BEOGRAD -

U Srbiji će danas biti obeležena 15. godišnjica napada na područje bivše Republike Srpske Krajine u Hrvatskoj i 13 opština u Bosni i Hercegovini, u kome su hrvatske i muslimanske snage ubile oko 2.650 i proterale oko 340.000 Srba.

U vojnoj operaciji "Oluja" na području RSK u Hrvatskoj ubijeno je i nestalo blizu 2.000 Srba, a proterano oko 220.000, dok su u nastavku ove akcije u susednoj BiH, pod nazivom "Maestral", hrvatske oružane snage, u sadejstvu sa Petim >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << korpusom muslimanske armije BiH, ubile još 655 i prognale oko 125.000 srpskih stanovnika.

Pomen žrtvama

Na 15. godišnjicu tragičnih događaja, u beogradskoj crkvi Svetog Marka u 11 sati biće služen parastos žrtvama kome će, kako je najavljeno, prisustvovati i potpredsednik Vlade Srbije Jovan Krkobabić.

U Banja Luci će danas u hramu Svete trojice biti održan parastos poginulim srpskim civilima i vojnicima, nakon čega će delegacije krajiških Srba i RS položiti cveće na groblju Sveti Pantelija.

U sklopu obeležavanja stradanja Srba u hrvatskoj akciji "Oluja" u četvrtak će u Banja Luci biti održana i promocija knjige "Hronika" Save Štrbca.

Predstavnici "Veritasa" i krajiških Srba posetiće i mostove spasa , kod Novog Grada, kao i Petrovačku cestu, gde su stradali Srbi.

Ovom prilikom biće premijerno prikazan i film "Tamo daleko na Petrovačkoj cesti".

Povodom obeležavanja 15. godišnjice tragičnih događaja u Banskom dvoru otvorena je izložba fotografija pod nazivom "Egzodus Krajišnika", koja će trajati do 11. avgusta.

Vojna operacija "Oluja" preduzeta je uprkos tome što je dan ranije, najpre na sastanku u Ženevi, a zatim i u Beogradu, srpska delegacija prihvatila predlog međunarodne zajednice poznat kao Plan Z-4 za mirnu reintegraciju u Hrvatsku, uz čvrste garancije da srpska Krajina neće biti napadnuta.

NATO uništio radarski sistem na Plješevici

RSK, čija je teritorija bila pod zaštitom UN, napadnuta je 4. avgusta 1995. godine, uz prećutnu saglasnost SAD i Nemačke, kao i odobrenje i podršku NATO o čemu, prema dostupnim podacima, svedoči i činjenica da je dan uoči napada avijacija zapadnog vojnog saveza uništila radarski sistem Krajine na ličkoj Plješevici.

Napad je počeo oko pet sati ujutro artiljerijskom vatrom po Kninu, tadašnjem sedištu RSK, a istovremeno je napadnuta većina drugih gradova i sela u Krajini.

Knin je ceo dan bio pod artiljerijskom paljbom, poginulo je oko 30 civila, a tog i narednog dana na grad je palo blizu 4.000 projektila, oko 1.000 civila potražilo je zaštitu u bazi Unprofora, dok je većina stanovnika krenula u egzodus prema Republici Srpskoj i Srbiji.

Hrvatske snage su u grad ušle 5. avgusta, oko 12.30 sati, i na kninsku tvrđavu pobole "šahovnicu", a dan kasnije u Knin su stigli i hrvatski zvaničnici sa Franjom Tuđmanom na čelu.

U agresiji na područja Banije, Korduna, Like i severne Dalmacije, na kojima je tada živelo 230.000 Srba, učestvovalo je oko 138.500 pripadnika hrvatskih oružanih snaga i Hrvatskog veća odbrane iz susedne BiH, uz sadejstvo oko 15.000 pripadnika muslimanske Armije BiH.

Četiri dana granatiranja, a potom pljačka i uništavanje srpskih naselja

Prema izveštaju hrvatskog Helsinškog odbora za ljudska prava, hrvatske snage su četiri dana "neselektivno granatirale civilna naselja u kojima nije bilo vojnih ciljeva, pljačkale i uništavale imovinu Srba".

Kolonama srpskih izbeglica bosanska muslimanska armija je blokirala puteve, a pripadnici hrvatskih snaga ubili su oko 400 civila koji su automobilima i traktorima bežali iz zone sukoba. U napadima je korišćena i avijacija.

Izbeglice su kamenovane prilikom prolaska pored naseljenih mesta, dok su Srbi koji su ostali u svojim selima, većinom stariji ljudi, bili izloženi nasilju hrvatskih vojnika i policajaca.

Oko 400 njih je ubijeno u sopstvenim kućama, oko 700 je likvidirano posle završetka borbenih dejstava, a 3.200 deportovano u logore.

"Hamze" i "Crne Mambe" streljale civile

Izbegličku kolonu kod sela Žirovac presekla je s jedne strane 505. bužimska brigada muslimanske vojske, takozvane "Hamze", a, s druge - udarne jedinice gardijske brigade Hrvatske vojske "Crne Mambe" koji su izvodili civile iz kolone i likvidirali.

O zločinu na putu Žirovac-Rujevac govore video snimci do kojih je došla nevladina organizacija "Veritas" u februaru 2006. godine, dok su pre toga obelodanjeni snimci na kojima se vidi kako komandant Petog korpusa Armije Federacije BiH general Atif Dudaković izdaje naređenja za likvidacije i paljevinu srpskih sela.

Tadašnji predsednik Hrvatske Tuđman je u isto vreme putem radio talasa Srbima slao pozive da "bez bojazni za svoj život i imovinu dočekaju hrvatske vlasti".

Otpor oko 31.000 pripadnika Srpske Vojske Krajine bio je slab i kratkotrajan, pa je slomljen posle četiri dana - 7. avgusta.

Brzom vojnom slomu doprinela je i odluka Vrhovnog saveta odbrane RSK o planskoj evakuaciji civilnog stanovništva, jer je za njim počelo povlačenje vojske ka Banjaluci i Srbiji.

Među civilnim žrtvama su 534 žene, spaljeno 22.000 srpskih kuća

Prema podacima Dokumentaciono-informativnog centra "Veritas", u "Oluji" su ubijene i nestale 1.992 osobe, među kojima su 1.192 ili 62 odsto bili civili, a više od polovine njih bilo je starije od 60 godina.

Većina je ubijena do kraja avgusta.

Među civilnim žrtvama su 534 žene, od kojih su dve trećine starije od 60 godina. Ubijeno je i 19 maloletnika, među kojima je devetoro dece do 14 godina starosti. Bez roditelja je ostalo 1.772 dece, a 1.500 pripadnika Srpske Vojske Krajine bilo je zarobljeno.

Prema izveštaju vojnih posmatrača UN, u "Oluji" je spaljeno 22.000 srpskih kuća i drugih objekata, pri čemu nisu pošteđeni ni crkveni, istorijski i spomenici kulture.

Prema popisu Međunarodnog komiteta Crvenog krsta, po završetku "Oluje" je na području nekadašnje RSK ostalo manje od 8.500 Srba, uglavnom, starijih i nemoćnih osoba.

Hrvatske vlasti još nisu ekshumirale registrovane grobnice sa 550 posmrtnih ostataka žrtava.

Savet bezbednosti UN, osim verbalne osude, nije izrekao nikakve sankcije Hrvatskoj, a vlasti u Zagrebu tvrde da su vodeće svetske sile odobrile napad na Krajinu uz uslov da akcija bude "munjevita i bez masovnih zločina".

Kako u memoarima pod nazivom "Sve moje bitke" otkriva tadašnji načelnik Generalštaba Hrvatske vojske, sada pokojni hrvatski general Janko Bobetko, plan ove operacije usvojen je još 25. aprila 1995. godine.

Plan donet na Brionima, pregovori bili farsa

Na predlog tadašnjeg komandanta sektora Jug generala Ante Gotovine, odluka o početku akcije doneta je na sastanku Tuđmana sa najužim krugom poverljivih saradnika 17. jula 1995. na Brionima.

Brionski transkripti, obelodanjeni nekoliko godina kasnije, dokazuju da su pregovori sa krajiškim Srbima o političkom rešenju sukoba bili fingirani i da je hrvatski državni vrh znatno ranije odlučio da "srpsko pitanje" reši progonom Srba sa prostora na kome su živeli pet vekova.

Na tom sastanku u Titovoj vili na Brionima, Tuđman je jasno definisao cilj operacije "Oluja", poručivši da treba naneti "takve udarce Srbima da praktično nestanu sa ovih (hrvatskih) prostora".

U Haškom tribunalu u toku je suđenje zapovednicima hrvatske vojske u "Oluji" generalima Anti Gotovini, Mladenu Markaču i Ivanu Čermaku pod optužbom za "udruženi zločinački poduhvat" čiji je cilj bio trajno uklanjanje Srba iz RSK i za druge ratne zločine.

Dokazni postupak u tom predmetu završen je u junu, a završne reči zakazane su za 30. avgust.

Za ratne zločine u "Oluji" domaći sudovi nisu sudili ni jednom Hrvatu

Zbog ratnog zločina u vreme i posle "Oluje" domaći sudovi nisu sudili ni jednom Hrvatu.

"Oluja" je bila završna operacija u sukobima tokom kojih je ubijeno i nestalo blizu 7.000, a proterano 404.887 Srba - od toga 141.887 iz gradova i ratnih dejstava, a samo 57.000 prognanih se dosad vratilo u Hrvatsku.

Udruženja prognanih su proteklih godina insistirala da se zločini počinjeni nad Srbima u Hrvatskoj pred Haškom tribunalom proglase genocidom.

To se nije dogodilo, ali je Hrvatska pred Međunarodnim sudom pravde 2. jula 1999. podigla tužbu protiv Srbije za agresiju i genocid.

Srbija je 4. januara 2010. godine Međunarodnom sudu pravde podnela protivtužbu protiv Hrvatske za genocid nad Srbima tokom rata od 1991. do 1995. godine.

U dokumentu su podaci o zločinima počinjenim u Gospiću, Sisku, Pakračkoj poljani, Karlovcu, Osijeku, Paulin Dvoru, Medačkom džepu, na Maslenici i tokom operacija "Bljesak" i "Oluja".

Sudu su predočeni i podaci o žrtvama i to ne samo onima koje su stradale u sukobima do 1995. godine, već i onima koji su stradali posle ratnih okršaja ili u pokušajima da se vrate iz izbeglištva.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...