Izvor: Politika, 20.Avg.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Patuljci čuvaju kuće u Braničevu
Pretpostavlja se da, samo u Beču, radi i boravi više od 60.000 ljudi iz Braničevskog okruga, koji u zavičaju grade velike i skupe kuće koje najčešće ostaju prazne tokom većeg dela godine
Požarevac – Priliv kapitala iz inostranstva u selima oko Požarevca uglavnom se raspoznaje po pravim palatama koje su u svojim dvorištima, pored nekadašnjih porodičnih kuća, izgradili ljudi koji već decenijama žive u Evropi. Novoizgrađene kuće su većim delom godine >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << avetinjski prazne, a umesto za život služe za pokazivanje. Sve na njima je najskuplje – od aluminijumske stolarije, parketa i pločica do rasvete, ograda od kovanog gvožđa na terasama i oko dvorišta. Fasade su jarkih boja, načičkane raznim aplikacijama, venčićima, reljefima, lukovima. Travnjake dvorišta ovih kuća i ulazne kapije obično krasi vesela gipsana menažerija, lavovi, orlovi, labudovi, patuljci (ponegde svih sedam sa Snežanom), psi, petlovi, mačke, delfini, kornjače, sfinge i anđeli...
Činjenica da u opštini Požarevac novca najviše ima na selu, koje živi od deviza, odrazila se i na sam grad, koji se, kako vole da kažu njegovi starosedeoci, "poseljačio". Sva proizvodnja, trgovina i usluge moraju da budu prilagođene ukusu i željama kupaca kojima novac nije problem. Sve drugo je osuđeno na neuspeh.
Gastarbajteri iz sela oko Požarevca svoje letnje gostovanje u Srbiji obično započinju u vreme sedmojulskog Ivanjdanskog vašara u Požarevcu, a završavaju Ljubičevskim konjičkim igrama, koje se održavanju početkom septembra. Skupim automobilima živopisnih registarskih tablica, na kojima je često ispisano ime vlasnika limuzine, od Beča do Požarevca znaju da stignu i za šest sati sumanuto brze vožnje. Iz velelepnih kuća u selima devojke u večernje izlaske u Požarevac kreću u novogodišnjim haljinama, a mladi gladni "ćirilice" vikendima ispunjavaju do poslednjeg mesta diskoteku "Planeta", nekadašnju "Madonu", gde ih zabavljaju Šako Polumenta, Dona Ares, Seka Aleksić. Novac nije problem, pa provod traje do ranih jutarnjih časova.
Ni manje imućni gastarbajteri ne propuštaju priliku da leto provedu u Srbiji. Za one koji u domovinu ne dolaze automobilima na raspolaganju su autobusi i kombiji, gde povratna karta od Beča do Požarevca košta između 60 i 70 evra. Put brzo prođe, a kako i ne bi kad putnike tokom vožnje uveseljavaju snimci "Kursadžija" i "Grand parade".
Skoro polovina svih gastarbajtera sa prostora bivše SFRJ koji danas žive i rade u Beču – poreklom je iz okoline Požarevca. Samo u opštini Petrovac na Mlavi, od ukupno 46.500 stanovnika koliko broji grad i 33 okolna sela, više od 12.000 je na privremenom radu u inostranstvu, uglavnom u Švajcarskoj i Austriji. Slično je na teritoriji opštine Kučevo, odakle se put inostranstva otisnulo oko 10.000 ljudi, kao i u drugim opštinama Braničevskog okruga, Golupcu, Kučevu, Velikom Gradištu, Požarevcu. Pretpostavlja se, jer je gotovo nemoguće precizno utvrditi, da samo u Beču iz ovog kraja radi i boravi više od 60.000 ljudi, što na pravom radu, ili samo lagodnom troškarenju onoga što su im roditelji, pečalbari koji su već zaradili austrijske penzije, ostavili.
Kako tvrdi za "Politiku" predsednik opštine Golubac Zoran Pajkić, skoro svaki stanovnik ove opštine ima rodbinu koja radi u inostranstvu.– U vreme krize devedesetih godina, pomoć iz inostranstva doprinela je ljudima da prežive. Danas veliki broj stanovnika ove opštine praktično živi na relaciji između Srbije i neke od evropskih zemalja, najčešće Austrije, Švajcarske, Italije ili Nemačke – kaže Pajkić. Ovo potvrđuje i činjenica da jedno sokače u selu Mrčkovac kod Golupca već više od decenije svi zovu ulicom gastarbajtera, zbog velikog broja meštana koji rade i žive u inostranstvu.
Boravak u Srbiji zna da deluje opčinjavajuće na mlade, pa se mnogi od njih odlučuju da školovanje nastave u domovini, gde o njima brinu babe i dede, od kojih su mnogi povratnici iz pečalbe i austrijski penzioneri. Samo u osnovnoj školi u Rabrovu kod Kučeva nastavu pohađa oko osamdeset đaka čiji su roditelji van granica zemlje. Ovi mladi austrijski državljani, koji su to postali rođenjem u ovoj zemlji, ne osećaju se zapostavljenim, jer u svakom trenutku imaju moralnu, a pre svega materijalnu podršku roditelja. Kad završe školu, i oni će se oprobati u inostranstvu. Dokumenta im neće biti problem.
I posle nekoliko decenija boravaka u inostranstvu, gastarbajteri iz istočne Srbije još su ni na nebu ni na zemlji – najčešće negde na autoputu koji povezuje gradove Evrope i Srbiju. Uskoro će se letnji odmor u otadžbini završiti, a onda se treba vratiti natrag na poslove koji se rade i po 12 sati dnevno. Do sledećeg leta, s teškom mukom stečenu imovinu u Srbiji će im čuvati babe i dede, eventualno deca i ograde od kovanog gvožđa i gipsani lavovi.
Marko Albunović
[objavljeno: 20.08.2007.]
