Izvor: Blic, 13.Okt.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Palata za rimskog cara (5)
O carskoj palati Feliks Romulijana (Gamzigrad) kod Zaječara dosta se govori i piše, i svako novo otkriće na ovom lokalitetu dobija zavidan publicitet, ali nema tog pera i te kamere koji bi mogli da zabeleže jedinstven osećaj neposrednog prisustva.
Pre više od 1.700 godina Gaj Galerije Valerije Maksimilijan, jedan od četvorice tadašnjih vladara Rimskog carstva, rešio je da u mestu svog rođenja sazida palatu u koju će se, nakon povlačenja sa trona, preseliti. U čast svoje >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << majke Romule nazvao ju je Romulijana, a u slavu svog carskog zvanja doveo je najučenije neimare da mu palata ne obruka ime.
Romulijana se nalazi desetak kilometara od Zaječara i godišnje je poseti oko 60.000 turista, od kojih neki pređu i hiljade kilometara da bi videli, i dotakli, zidine koje su odolevale vremenu i ratovima još od IV veka naše ere.
U jednom od delova bedemima zaštićenog kompleksa koji se prostirao na oko 6,5 hektara i danas stoje zidine termi, carskog kupatila, koje su činile tri prostorije: u jednoj je bila sauna koja se grejala pećima i u kojoj se mazalo mirisnim uljima i vršena depilacija; odatle se išlo u deo sa mlakom vodom koji je imao podno grejanje, pa onda u sobe gde su bili bazeni sa hladnom vodom. Romulijana je imala savršen - i to ne samo za ondašnje doba - vodovodni sistem, koji se i sada može videti.
I sve ostalo je podređeno pokazivanju moći jednog čoveka. Podovi su zastrti kamenim mozaičkim tepisima od kojih neki prikazuju scene iz lova, a u sali koja je služila za prijeme nalazio se ogromni mozaik Dionisa.
Na jednoj maguri (brdu unutar zidina) pronađena su dva mauzoleja: cara i njegove majke.
Nebrojeni predmeti pronađeni su unutar zidina palate - kako oni vezani za svakodnevni život, načinjeni od gvožđa, srebra, bakra, keramičko i stakleno posuđe, češljevi od jelenjeg roga, kozmetičke kutijice, novčići, nakit... - tako i skulpture izrađene od najkvalitetnijeg belog mermera sa grčkog ostrva Paros. Svojom lepotom pleni glava Valerija izrađena od retke vrste vulkanske stene, crvenog porfira. Otkrivene su i ostave sa 99 retkih zlatnika - 93 na tržištu antikvitetima vrede po 30.000 evra primerak, dok se svaki od ostalih šest procenjuje na više od milion evra.
U zaječarskom muzeju postoji stalna postavka najreprezentativnijih predmeta iz Romulijane, od kojih se neki često izlažu u najpoznatijim svetskim muzejima. Popularnosti ovog arheološkog lokaliteta znatno je doprinelo i uvrštavanje na listu Uneska. Nažalost, palata nije dočekala svog vlasnika - Galerije je preminuo dve godine pre nego što je planirao preseljenje u Romulijanu. Ostala je priča ispisana zidinama.
Šta još videti?
Na samo nekoliko kilometara od Feliks Romulijane nalazi se Gamzigradska banja, a u desetak kilometara udaljenom Zaječaru Radul-begov konak sa stalnom postavkom nameštaja i garderobe iz pretprošlog veka. Tu je i park-šuma Kraljevica i novosagrađeni sportski kompleks Popova plaža na obali Timoka. U blizini Zaječara je i manastir Suvodol, ali i nekoliko jezera od kojih je po čistoći najčuvenije Rgotsko - njegova voda se po kvalitetu graniči sa pijaćom vodom.
