Izvor: Blic, 24.Sep.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Obnovljen spomenik četiri vere
ČAČAK - Obnova Spomenika četiri vere na čačanskom groblju, jedinstven u svetu po poruci pomirenja koju nose obeležja četiri vere - pravoslavlja, katoličanstva, islama i judeizma, centralni je događaj 24. memorijala Nadežde Petrović koji se održava u Čačku. Na spomenik su vraćeni islamski polumesec i jevrejska šestokraka, koji su skinuti još pre 66 godina.
Juče je u prisustvu umetnika, predstavnika opštinske i republičke vlasti, Ambasade Češke i nekoliko udruženja >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << svečano otkriven obnovljeni spomenik, čiju je restauraciju inicirala umetnica Irena Kelečković. Njen rad podržali su Umetnička galerija „Nadežda Petrović", čačanska opština i Ministarstvo kulture.
Spomenik koji je delo čačanskog inženjera Isidora Janjića prvi put je svečano otkriven pre 73 godine. Kao znak pomirenja na prostorima tadašnje Jugoslavije izgrađen je u vidu zarubljene piramide sa simbolima četiri religije - pravoslavnim i katoličkim krstom, jevrejskom šestokrakom i islamskim polumesecom, iznad spomen-kosturnice u kojoj su sahranjeni posmrtni ostaci 918 vojnika svih vera, iz 15 današnjih država, koji su za vreme balkanskih ratova i Prvog svetskog rata poginuli ili preminuli u čačanskom kraju.
Okupljene u sekciju FIDAK-a žene Čačka su od 1928. godine prikupljale sredstva za podizanje spomenika, a angažovale su se u pronalaženju grobova vojnika zaraćenih strana, prikupljanju podataka o njima, kao i prenošenju ostataka u zajedničku grobnicu. Prilozima i brojnim akcijama obezbeđen je novac, a nakon što su prikupljeni podaci o broju i imenima poginulih vojnika, počela je gradnja spomenika.
- U zajedničku kosturnicu sahranjena su 652 srpska vojnika, od čega 205 iz čačanskog kraja, a ostali iz raznih delova Srbije. Nema nijednog okruga u Srbiji iz koga nije bilo poginulih. U spomen-kosturnicu pohranjeni su ostaci 262 vojnika iz sastava centralnih sila, najviše iz Češke, Ugarske, Austrije, Hrvatske, Slovenije, Bosne, Nemačke, Bugarske, Italije... Nedostaju ili su nepotpuni podaci za svega 15 vojnika - podsetio je književnik Vladan Matijević.
Sahranjivanje je završeno 5. avgusta 1934. godine simboličnim prenosom posmrtnih ostataka trojice vojnika. Uz Betovenov „Posmrtni marš" povorka je iz grada krenula ka spomen-kosturnici. Osveštanje i otkrivanje spomenika uz prisustvo bojnih poslanstava i sveštenika sve četiri vere dogodilo se 23. septembra 1934. godine. Za vreme okupacije 1941. godine Nemci su naredbom tražili da se sa spomenika uklone islamski i jevrejski simboli. Ali i posle uklanjanja na njihovom mestu ostali su vidljivi tragovi. Iako jedinstven u svetu, punih 66 godina spomenik nije obnovljen. Sve do ovih dana, kada su zahvaljujući pre svega umetnosti, obeležja ponovo stavljena na ista mesta, a saniran je i postament i najzad je uređen i prilaz spomeniku.
Uručene nagrade Memorijala
Nagradu 24. memorijala Nadežde Petrović, koji je u subotu uveče svečano otvoren u Čačku, ravnopravno su podelile dve umetnice - Irena Lagator-Pejović iz Crne Gore za delo „Posle sećanja" i Meksikanka Marans Kastilo Debal za rad „Niko je bio sutra".
Tema ovogodišnjeg memorijala bila je „Transformacija sećanja, politike slika", a svoje radove predstavilo je 15 umetnika i dve umetničke grupe. Osim u Umetničkoj galeriji „Nadežda Petrović", radovi umetnika, od kojih mnogi predstavljaju instalacije, prikazani su na nekoliko lokacija u Čačku - na gradskom šetalištu, u bioskopu „Sutjeska", Galeriji „Risim". Posetioci radove mogu videti i glasati za neki od njih do 4. novembra, kada će se znati ko je dobitinik nagrade publike.
