Izvor: Politika, 30.Sep.2014, 10:56 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Neformalna naselja nevidljiva za statistiku
Broj žitelja koji žive u naseobinama bez struje i vode godinama se ne zna iako je to preduslov da se tamošnjim porodicama pomogne
Posle požara u noći između četvrtka i petka, kada je u neformalnom naselju u Ulici dr Ivana Ribara smrtno stradalo troje dece, nadležni u gradu najavili su strategiju zbrinjavanja porodica u ovakvim naseobinama. Nije precizirano kada bi ti dokumenti mogli da budu doneti niti kako će se rešavati problemi do kojih bi moglo da dođe pri njihovom >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << sprovođenju.
Ne zna se tačno koliko ljudi živi u neformalnim naseljima, a okvirne procene su da ih je oko sto hiljada. Ali, poput ovih naselja, i procene o njihovoj demografiji su krajnje neformalne, kaže Darko Glavaš, direktor „Beokom servisa”, zadužen za rešavanje čestih komunalnih problema u ovim naseobinama. Zato se i on sam ograđuje od podatka koje iznosi – da u prestonici ima oko 190 ovakvih naselja.
– To je gruba procena rađena u saradnji s nevladinim organizacijama i delegacijom EU. Velike su migracije od jednog do drugog naselja iz meseca u mesec. Mnogi provode tamo samo deo godine jer nisu prijavljeni uBeogradu,pa se zimi vraćaju u svoje domove u unutrašnjosti. Tako se dešava da čitava naselja, poput onih uz deponiju u Vinči, nestanu na nekoliko meseci a potom ponovo nastanu – navodi Glavaš samo neke od teškoća sa kojima su se on i njegove kolege iz Gradske uprave suočavale u pokušaju da utvrde broj ovakvih naseobina i njihovih žitelja.
I to nije sve: kad god se pročuje da grad namerava da zbrine stanovnike ovih naselja, pred dolazak popisivača dogodi se naprasna „demografska eksplozija”.
– Na nekim spiskovima pravljenim za raseljavanje ispod „Gazele” dešavalo se da popišemo sto porodica, a sutradan ih se prijavi još toliko koje, tobože, takođe žive tamo. Zbog takvih situacija dešavalo se da se isti ljudi nađu na više popisa u različitim naseljima – kaže Glavaš.
Uprkos poteškoćama biće identifikovana sva neformalna naselja kako bi se pronašao način za stambeno zbrinjavanje njihovih žitelja, rekla je u petak Jasmina Ivanović, gradska sekretarka za socijalnu zaštitu, posle požara u Ulici dr Ivana Ribara.
– Grad će doneti strateška dokumenta za unapređenje položaja Roma u Beogradu, čiji će jedan od ključnih ciljeva biti stambeno zbrinjavanje porodica iz neformalnih naselja – najavila je Ivanovićeva.
Ostaje da se vidi i koliko će nova strategija slediti Akcioni plan raseljavanja Roma iz neformalnih naselja donet 2009. godine, koji je posle izmeštanja 140 porodica sa lokacije ispod „Gazele” zamišljen kao model za buduće slične poduhvate, ali se našao na udaru kritika nevladinog sektora.
– Greška u Akcionom planu je to što se ljudi iz neformalnih naselja izmeštaju po obodima grada, daleko od izvora sirovina od kojih žive – kaže Zvezdan Kalmar, koordinator Centra za ekologiju i održivi razvoj, NVO koja je nadzirala da li je raseljavanje neformalnih naselja bilo u skladu sa standardima evropskih kreditora obnove „Gazele”.
– Najpre budu smešteni u kontejnere, a potom se sele u socijalne stanove ako prihvate zaposlenje koje im ponudi grad. Problem je što je ta plata manja od socijalne pomoći i ne mogu redovno da izmiruju komunalije, kiriju i račune za struju –kaže Kalmar.
Ako grad bude ponovo osmišljavao strategiju za rešavanje problema žitelja neformalnih naselja, mogao bi da prepiše recept Mađarske koja je osmislila program javnih radova za najugroženije stanovnike, predlaže Kalmar.
– Novac koji daje kao socijalnu pomoć siromašnim građanima vlada Mađarske usmerila je u fondove i finansira njihovo zapošljavanje. Poverila im je poslove kao što su čišćenje snega, pomoć u poljima i radu sa starijima i osobama sa invaliditetom – ističe Kalmar.
--------------------------------------------------------------------
Neformalna, a ne nehigijenska
Pod pritiskom nevladinog sektora, umesto izraza „nehigijenska naselja”, kako ih poznaju i akcioni planovi za raseljavanje, preporučuje se termin – neformalna.
– Kada kažemo „nehigijenska”, ispada kao da ljude koji u njima žive nazivamo prljavim i zato smo insistirali na terminu neformalna. Čak i ako je istina da su ta naselja neuredna ne smemo dozvoliti da se takvi nazivi koriste kao pežorativni opisi za njihove stanovnike – kaže Zvezdan Kalmar. ANTRFILE
--------------------------------------------------------------------
Seoske kuće za ugrožene
Kupovina seoskih domaćinstava jedan je od načina da se reši stambeni problem žitelja neformalnih naselja. Grad Beograd je ove godine, u projektu „Sagradimo dom zajedno” koji realizuje sa EU, kupio 25 domaćinstava u koje je većina porodica već useljena, a plan je da se kupi još sedam.
D. Bukvić – D. Mučibabić
--------------------------------------------------------------------
U tri opštine – 35 neformalnih naselja
Zvezdara
Postoje četiri neformalna naselja u kojima uglavnom žive Romi – Orlovsko naselje u Mirijevu, najveće na ovoj opštini, zatim u Malom i Velikom Mokrom Lugu i u Bosutskoj ulici.
– Ova naselja su, može se reći, urbana: imaju asfalt, struju, telefone, vodu ali nažalost ne i kanalizaciju. U Orlovskom naselju smešteni su Romi koji su nekada živeli ispod mosta „Gazela” i preko puta „Belvila”. Bile su 23 porodice, a neki od njih su čak dobili i socijalne stanove. Deca su uključena u obrazovni sistem – kaže Slavko Jovanović, savetnik predsednika za manjine na Zvezdari, opštini sa oko 1.640 romskih porodica – između 3.000 i 4.000 Roma.
Čukarica
Na teritoriji opštine je 18 romskih naselja, od toga pet nehigijenskih sa oko 1.000 ljudi.
– Po poslednjem popisu iz 2011. godine na Čukarici je živelo 3.163 Roma, ali prema podacima organizacija koje se bave pitanjima romske manjine, ima ih više od pet hiljada – kažu u ovoj opštini.
Palilula
Gotovo svih 13 naselja u kojima žive Romi su nehigijenska. U ovoj opštini ima između osam i po hiljada i deset hiljada Roma.
– Najgora situacija je u Ulici Vuka Vrčevića, gde nema ni struje, ni vode, ni kanalizacije, zatim ispod Pančevačkog mosta gde je 19 porodica, koje i sami Romi zovu „Depo”, kao i u naselju preko puta baraka PIM „Ivan Milutinović” na Pančevačkom putu. Ima naselja koja su urbanizovana poput onog u Borči, gde živi oko 300 porodica, ili Kotežu, gde je jedan deo urbanizovan, a vlasnici kuća imaju i septičke jame. Ali, generalno, u svim naseljima nedostaju struja, voda i kanalizacija – kaže Muhamed Osman, zastupnik manjinskih zajednica na Paliluli.
B. V.
objavljeno: 30.09.2014.
