Izvor: Blic, 15.Okt.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Mesto gde živi vino (6)
Kažu da na Balkanu nigde osim u Negotinskoj Krajini ne postoje van sela u blizini vinograda specijalno građeni objekti čija je isključiva namena proizvodnja i čuvanje vina. A takav je Rajac - naselje sa oko 280 kamenih vinskih kuća-podruma iz 19. veka. Tu živi vino.
Jedinstvena arhitektonska celina ispresecana je tri-četiri metra širokim ulicama sa majstorski ozidanim kamenim kućama od istesanih kamenih blokova debljine 60-80 santimetara. U centralnu prostoriju, >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << delimično ukopan podrum, gde stoje bačve i burad za vino, ulazi se kroz zasvođenu kapiju-vrata ukrašenu kamenim ornamentima i maštovitim reljefima sa motivima vinove loze i vina.
Po veličini pimnice i umešnosti majstora-klesara moglo se proceniti koliko je vlasnik dobar i poznat vinar. Zahvaljujući pimnicama, graditeljstvo je pored vinarstva postalo deo kulturne baštine. Jer svaki detalj pimnica, i izgled i način gradnje čitavog naselja, bio je isključivo u funkciji proizvodnje vina. Podrumi su ukopani jedan metar da bi se održavala stalna temperatura idealna za čuvanje vina. Iz istog razloga tavanica podruma građene su od drvenih oblica, prekrivenih blatom. Spratni deo pimnice vinogradari su koristili za spavanje u vreme berbe i vrenja kljuka, posebno osetljive faze u procesu proizvodnje vina, koja je zahtevala njihovo prisustvo u neposrednoj blizini.
U centralnom delu naselja nalazi se sabor, mesto posvećeno seoskoj slavi - zavetini, na kojem je posle obilaska vinograda i nošenja litije organizovan zajednički ručak koji se - naravno uz vino - pretvarao u veselje do zore.
Najveći broj zgrada podignut je u 19. veku - zlatnom za krajinske vinogradare jer su se tada u Rajcu, na pimnicama, proizvodila vina za evropske kraljeve. Pila su se na dvorovima u Londonu i Parizu, a bila su omiljena i u francuskoj vinarskoj regiji Bordou. Krajem 19. veka iz Krajine je vino putovalo u Francusku, Nemačku, Rusiju, Švajcarsku i Austrougarsku. Rajčani još u svojim pimnicama čuvaju diplome i medalje sa evropskih sajmova vina održanih početkom 20. veka.
Rajačke pimnice u poslednjih nekoliko godina postale su vrlo atraktivna destinacija, ne samo za goste već i za one koji bi da postanu deo ovog miljea. Svoje pimnice već imaju mnogi Negotinci, a sve češće su među kupcima starih i napuštenih kamenih kuća poznate javne ličnosti koje ovde nalaze svoj mir i mesto za uživanje. Pimnice, sa očuvanom arhitekturom, već liče na svratišta bogate klijentele, pa pored podruma sa bačvama vina, obavezan detalj čine velike prostorije gde se dočekuju gosti, dok su na spratu obično spavaće sobe, koje su nekada u vreme berbe koristili samo domaćini.
Po procenama turističkih poslenika prethodnih meseci Rajačke pimnice posetilo je na hiljade turista. Uglavnom preko agencija koje organizuju jednodnevne izlete sa ručkom na kome se služe nacionalna jela u nekoj od preuređenih pimnica. Nisu retke ni proslave rođendana ili druga veselja u kojima slavljenici svoje goste dovode iz daleka ne bi li im priuštili nezaboravan doživljaj.
Šta još videti?
Rajac je od Negotina udaljen 24 kilometra. Za one koji dolaze iz pravca Zaječara povoljniji je put Zaječar-Negotin-Rajac (79 km), iako je put preko Brusnika kraći (55 km). U samom Rajcu moguće je naći privatni smeštaj, ili u restoranu koji nudi i prenoćište.
Osim pimnica, za posetioce ovog dela istočne Srbije pravu atrakciju predstavljaju i Vratnjanske kapije, jedinstven geomorfološki spomenik prirode sa tri džinovska kamena luka, poznatija kao prerasti. Neizostavan turistički motiv poslednjih godina je i uzgajalište moruna i pogon za proizvodnju kavijara „Feniks", izgrađen nedaleko od Kusjačke plaže, u blizini HE „Đerdap dva".
