Izvor: Politika, 29.Jan.2014, 12:24 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Litografije Anastasa Jovanovića
U galeriji RTS izložba umetnika koji je slikao ličnosti i događaje iz srpske istorije, pravoslavne ikonografske motive i likove svojih savremenika
Anastas Jovanović bio je jedan od najznačajnijih srpskih umetnika sredine devetnaestog veka – prvi srpski litograf, jedan od prvih srpskih fotografa, umetnički svestrana ličnost. Posle skoro pola veka posetioci će u galeriji RTS-a od četvrtka 30. januara u 19 sati imati priliku da vide njegove originalne litografije, zahvaljujući >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << saradnji sa Srpskim bibliofilskim društvom iz Beograda.
Radovi ovog umetnika po dometu i tehnici obrade na visini su tadašnje evropske litografske prakse, a na svojim listovima slikao je ličnosti i događaje iz srpske istorije, pravoslavne ikonografske motive i mnoge likove svojih savremenika. Na postavci „Izvori kulture”, koja traje do 23. februara, nalaze se radovi nastali od 1847. do 1860. godine, među njima i nekoliko veoma retkih kompozicija, od kojih najveću pažnju stručne javnosti skreće litografija pod nazivom „Srbi oko pevača” iz 1847. godine.
– Poznato je da su sačuvana samo tri primerka ove litografije. Jedan se nalazi u fondu Muzeja grada Beograda, drugi će biti ovom prilikom izložen, dok je treći u Narodnom muzeju u Beogradu. Postoji nešto u vezi sa Jovanovićem što je veoma zanimljivo. Naime, kao što se u većini Hičkokovih filmova pojavljuje i sam Hičkok u takozvanim kameo-ulogama, tako i Jovanović ugrađuje svoj lik u svoje litografije, pa i u ovu, koja je posebno važna. Na njoj je svoj lik ukomponovao između Petra Petrovića Njegoša, Vuka Stefanovića Karadžića i Branka Radičevića. To nije čudno jer je 1847. godina, kada je litografija nastajala, inače izuzetno značajna za našu kulturu. Te godine štampane su tri izuzetne srpske knjige – Vukov „Novi zavjet”, prva knjiga pesama Branka Radičevića i prvo izdanje „Gorskog vijenca” – objašnjava Srđan V. Stojančev, jedan od autora postavke.
Trebalo bi pomenuti i litografije kao što su „Venčanje kneza Mihaila sa Julijom Hunjadi” iz 1853. godine, „Junaštvo Rajića” iz 1848, „Patrijarh Rajačić blagosilja graničare” iz 1848, „Sveti Sava kruniše brata Stefana Prvovenčanog” iz 1851, „Pobeda kralja Milutina nad Tatarima” iz 1852. godine.
Pored Stojančeva, autor izložbe je i Petar Đinović, a autori postavke su Nataša Bogdanović i Petar Đinović.
M. Dimitrijević
objavljeno: 29.01.2014.
