Izvor: Politika, 03.Sep.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Lament nad Neimarom
Singidunum, Alba Greka, Beli grad... na ušću dveju reka ispod Avale, naš voljeni Beograd koji srce ima, i u srcu ljubav čistu, rušili su Avari, Huni, Sloveni, i Nemci i Turci, saveznici žestoko, saveznički, i to dva puta, ali je neuništivi feniks uvek ustajao sa osmehom što je lebdeo na usnama njegovih reka.
Jedno od najlepših naselja u njemu je Neimar, uzoriti deo Vračara koji okružuje najveći pravoslavni hram posvećen najvećem srpskom svecu, ocu vere i naroda Rastku Nemanjiću >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Svetom Savi. Ne boli Rastka plamen Sinan-pašine lomače, ali plamovi stida koji se ponekad vide iznad svodova neikonopisanog hrama potiču upravo od okruženja, pomenutog Neimara (neimar – izuzetan graditelj, skoro korifej svog posla).
Naselje Neimar, kukuruzišta i trska, šiblje, omeđen sa dva potoka, naseljavan isprva od sitnih nemačkih (jevrejskih) zanatlija, posle Prvog svetskog rata počinje da se urbanizuje i smatra se jednim od prvih vrtnih naselja u Evropi. U to vreme na Neimar se odlazilo na izlete i u lov. Kasnije, zemljište na Neimaru kupuje srpska intelektualna elita, profesori univerziteta, lekari, pravnici, đenerali. Neimar je imao sreću da tu stanuju i ujedno ga obeleže najveća imena srpske arhitekture tog vremena. Spomenimo samo neka: prof. Leko, arh. Korunović, arh. prof. Tadić, arh. Konstatinović, arh. prof. Zloković, arh. Lazić, arh. Šafarik, arh. prof. Deroko, arh. prof. Antić, otac akademika današnjeg Ivana Antića.
U Lamartinovoj ulici izgrađena je u to vreme replika građevine francuskog arhitekte Mansara, po čijem se imenu zna za mansardu. U Francuskoj su takvi objekti kao Sveto pismo, tu ne bi pomogao ni De Gol da se nešto izmeni.
Pored onih koji su tu gradili, spomenimo i one koji su tu stanovali: lingvista Moskovljević (sa Belićem pravio rečnik), đeneral Milosavljević (načelnik saniteta srpske vojske), ministar Srškić, gradonačelnik Nešić, biolog Divac, jedan od prvih srpskih genetičara, predsednik vrhovnog suda Borisavljević, dr Valzareno (srušena kuća), filozof Brana Petronijević (srušena kuća), Srušena... srušena...
Neviđeni urbanistički haos, preprojektovanje fasada, monstruozno nadziđivanje (ugao Nebojšine i Lamartinove, prva nagrada Kraljevine Jugoslavije, inače pod zaštitom Zavoda za zaštitu spomenika. Kakav bezobzirni nasrtaj na autorsko delo. Urbanistički dizajn, najfinija vrsta kovanog gvožđa majstora kakav je bio Mario Čok, bačena su u šut, a potom pravac deponija, predsoblje pakla, umesto u muzej. Jer novoj srpskoj tranzitnoj, naftno-duvanskoj, kokainsko-zdravstvenoj buržoaziji se žuri. Ali žuri se i nama da spasemo od plastične operacije ovu najlepšu, nekada ambijentalnu celinu u našem Beogradu. Neću da napuštam svoj atar u kome sam žitelj skoro dve decenije, zato umesto bola, molbe i opomene prilažem svoj krik pobune protiv ,,genocida neimarskog"na Neimaru.
* * *
Ovoga leta izgubili smo Preleta, Steva Raičković pokupio je svoje spise i premestio se u više predele, ostavljajući nam nadu u lepotu poezije.
[objavljeno: ]
