Izvor: Blic, 23.Nov.2005, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Kuće na prodaju
Kuće na prodaju
PREŠEVO - Što u strahu od budućnosti, što zbog nedostatka posla, preostali Srbi sve češće prodaju kuće u ovom gradiću na jugu Srbije. U opštini Preševo živi 3.200 Srba i 34.000 Albanaca. Većina Srba sanja o brzoj prodaji kuće i selidbi u centralnu Srbiju, a mnogi su već istakli i tablu 'Kuća na prodaju'.
- Za nas Srbe ovde nema života, jedva čekam da prodam kuću i odem iz Preševa - kaže dvadesetosmogodišnji Srbin Bojan Milovanović. >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << On je konobar u restoranu u naselju koje se zove Železnička stanica.
- Još malo - kaže Bojan - pa neću imati ni kafu sa kim da popijem.
Većinsko albansko stanovništvo spremno je da za kvadratni metar prostora plati 700 do 1.000 evra, tako da prodajom manjeg lokala može da se kupi pristojna kuća sa okućnicom na samom obodu Beograda ili bilo gde u centralnoj Srbiji.
Srbi za iseljavanje krive ogromnu nerazvijenost ovog kraja, opštinsku administraciju, isključivo u rukama Albanaca, za koju tvrde da ih diskriminiše, kao i srpske državne strukture koje im ne pomažu.
Iseljavanje Srba iz Preševa je proces koji traje decenijama, slaže se većina dobrih poznavalaca prilika. Od pedesetih godina do danas sa ovog prostora se iselilo oko 11.000 Srba, pretežno u centralnu Srbiju, ali i oko 6.000 Albanaca, uglavnom na Zapad.
Srbi bez nade
Smatra se da je sukob na Kosovu, kao i preovlađujuća želja albanskog življa iz ovih krajeva da se prisajedini Kosovu pojačala iseljavanje Srba, od 2000. do danas.
U samom gradu 2000. godine bilo je stotinak vlasnika srpskih kuća, dok ih danas nema više od dvadeset. Srbi žive u naselju Železnička stanica, na samom rubu Preševa, dok ih u samom gradu nema više od 250.
Svi Srbi se slažu da je situacija bez nade: ekonomska nerazvijenost ovog područja je ogromna, nekadašnja društvena preduzeća gde su bili zaposleni uglavnom su propala, infrastruktura u selima gde žive Srbi zapuštena, međuetničkog dijaloga gotovo da nema, kao ni političke zastupljenosti Srba u opštini.
Opštinske vlasti, s albanskim liderima na čelu, tvrde mnogi, limitiraju mogućnosti razvoja i zapošljavanja za srpsku manjinu.
Nenad Manić, predsednik Opštinskog odbora Demokratske stranke u Preševu, kaže da se - iako je bezbednosna situacija stabilna - trend iseljavanja Srba nastavlja.
- Srbi su jedno vreme bili uključeni u rad opštine, ali sada je formirano Opštinsko veće u kome su samo Albanci, tako da Srbi ne učestvuju u radu opštine čak ni simbolično.
Stojadin Ivanović, predsednik Opštinskog odbora Srpskog pokreta obnove u Preševu, smatra da Srbi ne mogu da nađu zaposlenje kao manjina ni u lokalnoj samoupravi, ni u firmama. Ivanović veruje da bi samo međunarodna zajednica mogla da izvrši pritisak na lokalne albanske političare da jednako tretiraju stanovništvo.
Prepušteni sami sebi
Predsednik Skupštine Preševa Ragmi Mustafa, koji vodi izrazitu nacionalnu stranku Demokratsku partiju Albanaca, smatra da Srbi nisu posebno diskriminsani, te da je Preševo nerazvijena opština i svima podjednako pruža male šanse.
Ali, Srbin Branislav Jovanović, koji u centru grada ima svoje lokale i ne želi da ih proda, kaže da on nema problem s Albancima, već s albanskom političkom strukturom. Od kada je pokušao da napravi veliki poslovni prostor, u nameri da ostane i razvija posao u Preševu, počeli su, kako tvrdi, njegovi problemi.
- Kada sam počeo da zidam, čulo se: 'Kako ovo Srbin, a gradi?' Oni mene sada tuže za nešto za šta su mi uredno dali dozvolu da radim. Albanci oko mene prave nove velike kuće bez dozvole - kaže Jovanović.
Branislav smatra da su se preostali Srbi koji su razmišljali da ostanu i renoviraju svoje lokale uplašili:
- Kada sam ja počeo da gradim, ostali Srbi koje ja znam mislili su da je to dobro, hteli su i oni nešto da počnu, ali kada su videli šta se dogodilo sa mnom, svi su promenili mišljenje.
Srbi se mahom žale na nedostatak podrške koju dobijaju od srpskih državnih organa i kažu da su prepušteni sami sebi.
Tako je Branislav Jovanović, nakon sukoba sa opštinskim vlastima, pisao i predsedniku Srbije Borisu Tadiću i premijeru Vojislavu Koštunici.
- Niko mi nije odgovorio, a to mi je najviše krivo. Ko će onda da mi pomogne... - vajka se Jovanović. Ivica Stepanović (BIRN)
