Izvor: RTS, 09.Apr.2013, 13:21 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Korejska kriza, pretnja za svetsku ekonomiju
Severnokorejsko rukovodstvo već decenijama sprovodi strategiju žestoke retorike i vojnih pretnji. Šta je ovoga puta drugačije i kolike bi bile posledice šireg oružanog sukoba na Korejskom poluostrvu?
Severna Koreja objavila je u ponedeljak zatvaranje industrijske zone Kesong u kojoj su čak 123 južnokorejske firme otvorile 53.000 radnih mesta za severnokorejske građane. Ovaj industrijski kompleks koji se nalazi neposredno uz demarkacionu zonu koja razdvaja dve >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << koreanske države godišnje je donosio između 500 miliona i 2 milijarde dolara prihoda siromašnoj severnokorejskoj državi i predstavlja kičmu njene slabe ekonomije.
Ovaj, ekonomski gledano, samoubilački potez nije jedini koji je vlada DNR Koreje počinila od dolaska na vlast mladog Kim Džong Una, trećeg vladara u komunističkoj dinastiji ove istočnoazijske države. Naime, pred lansiranje balističke rakete dalekog dometa koja je u decembru ponela u orbitu mali satelit, Kim Džong Un je odbio veći paket pomoći koji je bio uslovljen suzdržavanjem od balističkih testova i nuklearnih proba.
Činjenica da je Severna Koreja odbila više desetina hiljada tona hrane, i odrekla se budžetskih prihoda iz industrijske zone Kesong u uslovima kada joj se zamrzavaju računi u inostranstvu i steže obruč sankcija na moru ali i na kopnu prema Kini, gde se sada vrše striktnije kontrole protoka ljudi i robe, izaziva veliku zabrinutost u istočnoj Aziji. Ovo stoga što, upozoravaju analitičari, severnokorejski režim u trenucima vojno-političke napetosti u prošlosti nije povlačio poteze koji bi mogli da dovedu njegov sopstveni opstanak u pitanje.
Strategija pretnji za ekonomomski opstanak
Severnokorejsko rukovodstvo već decenijama sprovodi strategiju žestoke retorike i vojnih pretnji, uz poneki manji sračunati incident, sa ciljem da iznudi ustupke međunarodne zajednice kao što je pomoć u hrani ili ublažavanje ekonomskih sankcija.
Mada su česte objave o poništavanju primirja koje je uspostavljeno po završetku Korejskog rata i pretnje o nuklearnom razaranju same po sebi opasni i nerazumni potezi, za vreme vlade Kim Il Džonga mogao se videti izvesni racionalni obrazac po kojem Severna Koreja najpre pripreti oružanim sukobom i razvijanjem balističkog i nuklearnog oružja i time napravi sebi izvestan pregovarački prostor, i kada kroz te pregovore iznudi određenu dobit kao naknadu za svoje "velikodušno" uzdržavanje od ratnog konflikta, ona sama učini neki potez usmeren na popuštanje tenzija.
Tako je u prošlosti kontroverzni severnokorejski lider Kim Il Džong znao da zaustavi izgradnju nuklearnih reaktora po dobijanju finansijske pomoći. Otud, mada je stari severnokorejski režim smatran teško predvidljiv i opasnim, istočnoazijski i američki analitičari i političari su uglavnom bili uvereni da taj režim nema nameru da pohrli u sopstveno samouništenje, te da stoga neće isprovocirati sukob većih razmera ili potpuno dovesti u pitanje svoj ekonomski osptanak.
Njegov sin, mladi Kim Džong Un i vojno rukovodstvo okupljeno oko njega, međutim, povlače poteze koji ugrožavaju ekonomske temelje države i koji im otežavaju da iz trenutne političke zategnutosti izađu relativno očuvanog obraza pred sopstvenim narodom, jer su odluke kojim se drastično pogoršava i onako loši standard stanovništva teške za opravdati na bilo koji način, osim ratom.
Da često preterane i patetične severnokorejske pretnje ovog puta možda nisu prazne, počinju da brinu i vlade i stanovništvo u regionu, pa je japanska vlada juče izdala naredbu za pripravnost antiraketne odbrane i obaranje severnokorejskih projektila, dok novinari beleže rast potražnje za konzervisanom hranom i flaširanom vodom u južnoj Koreji, gde je dosada stanovništvo mirno reagovalo na brojne pretnje sa Severa.
Teške globalne posledice eventalnog rata
Širi vojni sukob na Korejskom poluostrvu, pored velikog broja žrtava i paralize moćne južnokorejske privrede, mogao bi da zada veliki udarac i ekonomijama Japana i Kine. Na teritoriji Zemlje izlazećeg Sunca stacionirane su značajne američke snage koje bi sigurno učestvovale u eventualnog konfliktu na Korejskom poluostrvu i bile meta severnokorejskog raketnog napada, dok bi, smatra se, Kina verovatno bila prisiljena da interveniše u slučaju da južnokorejske i američke jedinice prodru na teritoriju Severne Koreje.
Japan, Kina i Južna Koreja zajedno produkuju čak petinu svetskog bruto proizvoda, a u regionu istočnoj Azije, živi čak četvrtina svog stanovništva planete.
Japan je godinama drugi naveći finansijer Ujedinjenih Nacija sa 19% doprinosa budžetu te organizacije. Po podacima iz 2009., Japan je drugi a Kina četvrti najveći finansijera MMF-a, a oči u Evropi su uprte u Kinu kao jednog od spasilaca prezaduženih država Starog kontinenta koje su na ivici ekonomskog kolapsa.
U 2012. godini trgovinska razmena između Kine i najsiromašnijeg naseljenog kontinenta sveta Afrike iznosila je 200 milijardi dolara. Najmnogoljudnija zemlja sveta tamo gradi puteve, bolnice, i stadijume, te otvara nove rudnike.
Mada postoje kritike da sve prisutnije kineske kompanije vrše eksploataciju afričkih sirovina i radne snage u rudnicima, odnosno ne zapošljavaju lokalne radnike pri konstrukciji građevinskih objekata čime se umanjuje pozitivni efekat investicija, neosporna je činjenica da ova država donosi Crnom kontinentu infrastrukturu koja mu je decenijama nedostajala.
Kineske kompanije učestvuju u preko 600 projekata širom kontinenta, a kineskim ulaganjima treba zahvaliti za petinu ukupnog ekonomskog rasta u Africi, gde živi 1,1 milijarda ljudi. Kina je prošle godine najavila da će dati novih 20 milijardi zajmova afričkim državama u periodu do 2015.
Interesantno, Kina je zapravo najveći finansijer Sjedinjenih Američkih Država budući da poseduje 1.264 milijardi (1,2 biliona) dolara u američkim državnim obveznicama. Drugi po veličini strani finansijer američkog budžeta je Japan sa takođe neverovatnih 1.115 milijardi dolara.
Rat na Korejskom poluostrvu dodatno bi napregnuo i američki budžet koji beleži najveći deficit u istoriji i gurnuo ovu zemlju bliže bankrotu.
Kina i Japan su najveća izvozna odredišta za Australiju čiju ekonomiju pokreće potražnja iz ove dve zemlje za rudama kao što su gvožđe i ugalj, odnosno za poljoprivrednim proizvodima poput vune, mesa i voća.
Australija, jedina od industrijski razvijenih država sveta koja je nastavila ekonomski rast nakon Liman šoka, godišnje izveze oko 70 milijardi američkih dolara robe u ove dve zemlje, koje apsorbuju oko 40 posto njenog izvoza.
Stoga, širi vojni sukob na Korejskom poluostrvu koji bi uvukao SAD, Japan i Kinu izazvao bi teški udarni talas nalik cunamiju koji bi ne samo ozbiljno unazadio ekonomije istočne Azije, već i imao konkretne, teške posledice na ekonomiju čitavog sveta.
