Izvor: Večernje novosti, 13.Jan.2013, 11:09   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Konstantin Veliki sve nacrtao

HRIŠĆANSKI svet ove godine slavi 1.700 godina od donošenja Milanskog edikta, kojim je Konstantin Veliki ozakonio hrišćanstvo kao ravnopravnu religiju u Rimskoj imperiji. Srbija ima poseban razlog za slavlje, jer punih sedamnaest vekova održava plamen vere u episkopskim središtima iz Konstantinovog vremena, kaže istoričar i teolog protojerej dr Radomir Popović, profesor Bogoslovskog fakulteta u Beogradu. - Balkan baštini hrišćanstvo iz apostolskih vremena i tradiciju episkopija iz Konstantinovog >> Pročitaj celu vest na sajtu Večernje novosti << doba - navodi profesor Popović. - Mnogi današnji gradovi u Srbiji žive na temeljima antičkih metropola iz vremena kada su sveti apostoli Andrej i Pavle sa učenicima evanđelistima propovedali na Balkanskom poluostrvu, tadašnjoj rimskoj oblasti Ilirik. Kad je proklamovan Milanski edikt, oni su već bili sedišta episkopa. Naš sagovornik podseća na to da su se ranohrišćanski episkopski centri nalazili u Skupima - današnjem Skoplju, Ulpijani - Lipljanu kod Gračanice, Naisu - Nišu, Singidunumu - Beogradu, Sirmijumu - Sremskoj Mitrovici, u kojima su danas sedišta vladičanstava SPC.VIZANTIJA NEMAČKA IZMIŠLJOTINA LINIJA razdora istočnog i zapadnog carstva posle Konstantinovog premeštanja prestonice u Carigrad prostirala se duž Balkana. - Balkansko poluostrvo i danas potresa ovaj sukob za duhovnu premoć - kaže profesor Popović. - U vreme ranog hrišćanstva nije bilo tog raskola koji je nastao, grubo rečeno, na liniji podele između dva službena jezika imperije, grčkog i latinskog. Ta podela dovodi i do uvođenja pežorativnog pojma Vizantija, koji je izmislio nemački istoričar Hijeronimus Vulf. Stanovnici istočnog dela rimskog carstva sve do pada Carigrada 1453. nazivaju se Romejima – Rimljanima. - Srpska pravoslavna crkva očuvala je tradiciju Konstantinovog doba pa se i danas u istim gradovima nalaze sedišta naših eparhija - kaže profesor Popović. - Kao malo koji drugi deo sveta mi baštinimo ranohrišćansku tradiciju. Zato nije čudo što je odavde sa ovog dela Balkana došao i vladar koji je ozakonio hrišćanstvo i utemeljio pravoslavlje. Konstantin je rođen u vojničkoj porodici u Nišu, metropoli oblasti Ilirik, koja je tradicionalno davala najbolje legije carstva. One su sa pohoda na Bliski istok, Aziju i Severnu Afriku donosili ne samo ratnu slavu i rane već i nove religije. Konstantin je to dobro znao, jer je i njegov otac Konstancije Hlor bio iz Ilirika, a zahvaljujući ratničkoj veštini uzdigao se od vojnika do savladara carstva. - U to vreme Rim je u najvećoj moralnoj i ekonomskoj krizi od nastanka, a zapadni deo carstva vojnički više nije sposoban da se odbrani od varvara - opisuje dr Popović. - Na takvoj sceni pojavljuje se Konstantin iz istočnog dela carstva, koje je ekonomski, kulturno i vojno mnogo jače. Kako je govorio sveti vladika Nikolaj, Konstantin je umeo dobro da pročita znakove vremena. On je shvatio da je progon hrišćanstva besmislen u situaciji kada su mnogi među najboljim legionarima hrišćani. Naš sagovornik podseća da je najstariji pomen hrišćana u rimskoj vojsci vezan baš za legionare iz Ilirika koji su pod imperatorom Markom Aurelijem ratovali protiv plemena Kvada. - Istoričar Jevsevije Kesarijski beleži da je rat vodila Legija 12. Fulminata u kojoj je bilo mnogo vojnika iz istočnih provincija - navodi dr Popović. - Jevesevije izveštava da je u sukobu s varvarskim plemenom posle molitve vojnika hrišćana s istoka nastala velika bura i poplava i doprinela pobedi rimske vojske. Konstantin veoma promišljeno, kad je 324. godine pobedio suparnike u borbi za tron, premešta sedište države na istok carstva. Novu prestonicu smešta na Bosforski moreuz, najvažniju stratešku tačku za ekonomski i opstanak zdravog dela imperije. - S duhovne strane, on je sigurno osetio poziv vere, ali je delao i politički veoma promišljeno - objašnjava profesor Popović. - On na mestu male grčke kolonije Vizantion gradi novu prestonicu Novi Rim, poznatiju pod njenim narodnim imenom Konstantin-grad, na grčkom Konstantinopolj. On je rezidirao i u nekoliko manjih prestonica na Balkanu, u današnjoj Srbiji, gde je proveo dugo vremena braneći granicu carstva na Dunavskom limesu. Za to vreme stolovao je u Sirmijumu, Singidunumu i Viminacijumu. Istoričari navode da je na svetovnom nivou Konstantin izveo drastičnu monetarnu i vojnu reformu države, da je njegov najvažniji poduhvat bilo duhovno ujedinjenje carstva organizovanjem Prvog vaseljenskog sabora u Nikeji 325. godine, kome su prisustvovali episkopi iz cele imperije. Na Nikejskom saboru su utvrđeni kanoni crkve i njena administrativna podela, i što je najvažnije “Simvol vere” - učenje o Božjoj prirodi. Činjenica da je sabor sazvao car i da je svoju moć upotrebio da se saborske odluke sprovedu, Konstantinu je dala i oreol duhovnog vladara koji je na prestolu Božjom voljom. - Sazivanjem Nikejskog sabora na kome je utvrđen “Simvol vere”, Konstantin je udario temelje za opstanak pravoslavnog rimskog carstva u sledećih 1.000 godina - smatra profesor Popović. - Međutim, premeštanje prestonice imperije na istok dovodi i do pretenzija episkopa u Rimu na carsku svetovnu vlast. Taj sukob na kraju dovodi do razdora hrišćanstva, čiju dubinu ilustruje i činjenica da je car Konstantin svetac na celom pravoslavnom istoku, dok mu zapadna crkva nikada nije dala oreol.

Nastavak na Večernje novosti...