Izvor: Blic, 26.Mar.2003, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Komandanti JSO u pritvoru i bekstvu
Komandanti JSO u pritvoru i bekstvu
SDB Srbije osnovao je 1991. godine Jedinicu za specijalne operacije koja je tada imala 57 članova. Prvi komandant jedinice bio je Franko Simatović Frenki, koji je neposredno odgovarao Jovici Stanišiću, tadašnjim načelniku DB. Frenki je rad jedinice na terenu koordinirao sa Radovanom Stojičićem Badžom. Pripadnici jedinice su dobili lažna dokumenta, a tokom rata u bivšoj Jugoslaviji nosili su razne uniforme i oznake. Prepoznatljive su >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << im bile crvene beretke, po kojima su i dobili nadimak. Naoružani su izuzetno snažnim i savremenim oružjem, a poseduju modernu opremu i komunikacione uređaje.Pripadnici ove jedinice pojavljivali su se na ratištima Kninu, Obrovcu, povremeno na Baniji i Kordunu, a bilo ih je i u istočnoj Slavoniji. Sarađivali su i s Kapetanom Draganom iz čijih su 'knindži' mnogi otišli u 'crvene beretke'. Tek početkom rata u Bosni dobijaju ozbiljne borbene zadatke, a jedinica je dobrim delom popunjavana i od pripadnika Srpske dobrovoljačke garde Željka Ražnatovića Arkana. I sam Milorad Ulemek Legija, koji je kasnije uzeo prezime Luković, bio je prvo u Arkanovoj jedinici. Po okončanju ratova u Hrvatskoj i BiH pripadnici ove jedinice pominjani su kao počinioci mnogih ratnih zločina, ali u Haškom tribunalu nijedan od njih nije optužen za to.
Postali su poznati 1995. kada su snimljeni u obezbeđenju Stanišića koji je posredovao kod tadašnjeg predsednika RS Radovana Karadžića da oslobodi pripadnike Unprofora u Bosni koje su srpske snage držale kao taoce.
Osim učešća na ratištu, 'crvene beretke' su za interes DB širom Srbije obavljali i druge poslove, pre svega batinali i zastrašivali demonstrante u vreme Miloševićevog režima.
Od 1998. godine JSO postaje aktivna u sukobima s teroristima na Kosovu, a kasnije se, zbog zločina počinjenih nad Albancima, ponovo pominju kao 'važni akteri'.
Od svog osnivanja jedinica je bila potpuno zatvorena za javnost, a među građanima je vladalo uverenje da su 'crvene beretke' svemoćne i da ni zbog čega ne mogu da odgovaraju.
Od 5. oktobra 2000. godine pripadnici JSO se ipak javno pominju kao počinioci mnogih krivičnih dela u Srbiji. Pre svih, još od četvorostrukog ubistva na Ibarskoj magistrali, lider SPO Vuk Drašković 'crvene beretke' imenuje kao počinioce tog i drugih zločina, što je delimično potvrđeno presudom Nenadu Bujoševiću i Nenadu Iliću, pripadnicima JSO.
U novembru 2001. godine JSO organizuju pobunu i blokiraju deo autoputa kod Centra 'Sava' u Novom Beogradu. Razlog pobune bilo je hapšenje braće Nenada i Predraga Banovića, Srba iz Bosne, za kojima je Haški tribunal raspisao poternicu zbog ratnih zločina. Nakon izručenja braće Banovića JSO izlazi na ulicu zahtevajući ostavku ministra policije Dušana Mihajlovića i 'regulisanje saradnje sa Hagom'. Premijer Srbije Zoran Đinđić tada je izjavio da 'nijedna interesna grupa neće smenjivati ni postavljati ministre u Vladi koju on vodi'. JSO se vratio u svoj centar u Kuli i potom potpao pod direktnu jurisdikciju Vlade. Tadašnji čelnici srpske tajne policije Goran Petrović i Zoran Mijatović su ponudili ostavke, što je Vlada Srbije prihvatila.
U vreme pobune Legija zvanično više nije bio komandant JSO. On je pre toga smenjen jer je razoružao i vređao policijsku patrolu koja je, po prijavi, došla u klub 'Stupica' gde je Svetlana-Ceca Ražnatović slavila rođendan.
Dušan Maričić Gumar je u julu 2001, u činu majora, postavljen za komandanta JSO, a prethodno je bio Legijin pomoćnik. Bio je i prvi čovek ove jedinice za vreme novembarskog protesta u Beogradu. Po njegovom postavljenju, čelnici tadašnjeg RDB, u čijem sastavu su bile 'crvene beretke', Maričića su ocenili kao čoveka koji nema kriminalni dosije. Maričić je rodom iz Knina, a u 'beretkama' je bio od osnivanja jedinice. Nadimak Gumar dobio je po zanatu kojim se bavio u rodnom gradu. Nedavno se moglo čuti da je zemunski klan Dušanu Maričiću, Legijinom nasledniku na čelu 'crvenih beretki', kupio stan u Novom Sadu.
JSO je imao samo tri komandanta. Frenki Simatović je uhapšen tokom istrage o ubistvu premijera Đinđića, a juče je priveden i Dušan Maričić. Milorad Luković Legija, jedan od vođa zemunskog klana, i dalje je u bekstvu. E. B.
