Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 16.Nov.2020, 20:47

Kako su nastajala srpska prezimena?

Ime koje nosimo je znak, a prezime je obeležje familije koju nasleđujemo i nosimo kroz čitav život. Od kada kod Srba datiraju prezimena i kada su ona uvedena kao vid identifikacije? Ko je i zašto davao Srbima prezimena?

Prezime je za Srbe uvek bilo "porodično ime", ono koje pokazuje poreklo, pripadnost i nekog dalekog pretka od koga neki ljudi danas vode poreklo. Do druge polovine 19. veka dešavalo se da u jednoj kući tri generacije imaju različita prezimena, jer je većina >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << stanovništva nosila prezime po imenu oca i menjala su se kroz generacije. Danas kod nas postoji nekoliko hiljada prezimena, a najčešća su Jovanović, Petrović, Nikolić, Ilić, Đorđević, Pavlović i Živković.

"U svim tim srpskim zemljama centralnog Balkana sporadično su se pojavljivala prezimena uz imena da li nekih gradskih funkcionera, da li kmetova, i zbog toga je posebno zanimljiva Dečanska hrisovulja koja je zapravo prava onomastička riznica gde se nalaze i do danas prisutna prezimena. Naravno to nema to svuda, nisu ujednačena u svim dokumentima, postoje i srednjovekovna dokumenta gde prezimena nema i kasniji Osmanski popisi gde se to vezuje za ime oca", objašnjava prof. dr Boris Stojkovski, istoričar.

Većina srpskih prezimena prepoznatljiva je po sufiksu –ić, koja su vezana za patronime i matronime. Ona su najčešće nastajala po imenu oca, ali je dosta i onih koja su vezana za zanimanja, lične osobine, mesto porekla ili pleme iz koga potiču, a u jednom periodu bila su čak i zabranjivana.

"Dok je činjenica još iz vremena Marije Terezije da je na prostoru Habzburške monarhije bilo zabranjeno čak ili se radilo maksimalno na tome. Naravno veliki broj vojvođanskih srpskih prezimena na –ić govore da to nije sprovedeno u delo, ali jesu tendencije da se taj južnoslovenski pre svega srpski nastavak zameni", kaže Stojkovski.

Inače, prezimena se kod Srba javljaju u 11. veku, a većina srpskih prezimena ustanovljena je između 12. i 16. veka. Kao obavezan vid identifikacije prezimena su u Srbiji uvedena tek 1851-e godine uredbom kneza Aleksandra Karađorđevića.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...