Izvor: Politika, 20.Okt.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Jubilej Sputnjika
Lansiranje prvog veštačkog satelita u orbitu, sovjetskog "Sputnjika 1", 4. oktobra 1957. godine označava početak kosmičke ere čovečanstva. Obeležavajući 50. godišnjicu ovog događaja Pošta Srbije je na dan lansiranja satelita emitovala prigodnu poštansku marku nominale 46 dinara.
Za stvaranje prvog veštačkog satelita najzaslužniji je Sergej Koroljev, sovjetski naučnik, glavni "krivac" za stvaranje sovjetske proizvodnje raketno-kosmičke tehnike i raketnog naoružanja SSSR-a, otac >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << sovjetske kosmonautike. Pod njegovim vođstvom stvoreno je sovjetsko strateško raketno oružje srednjeg dometa i interkontinentalna raketa.
Sergej Koroljev imao je neobičnu sudbinu. U Moskvu je ponovo došao 1953. godine, nakon smrti Josifa Staljina, iz sibirskog gulaga u kojem je, pod optužbom da podriva vlast, izdržavao kaznu kopajući rudu.
Svet je za ovog naučnika saznao, na žalost, godinama posle njegove smrti. Čak je tadašnji sovjetski vođa, Nikita Hruščov obavestio Nobelov komitet da iza uspeha "Sputnjika" stoji čitav sovjetski narod, a ne Sergej Koroljev, koji hoće da se utrkuje za najčuveniju nagradu. Nakon smrti Koroljeva 1966. godine zapad je smatrao da iza zamašnog programa stoji akademik Leonid Sedov.
Lansiranje "Sputnjika" obavljeno je sa naučno-istraživačkog poligona koji je danas poznat pod nazivom kosmodrom Bajkonur. Prvi satelit sastojao se od dve polulopte od aluminijumske legure prečnika 58 cm i težine svega 85 kilograma. Gumeni obruč između dve spojene polulopte obezbeđivao je hermetičku zatvorenost satelita. Satelit je lansiran pomoću rakete nosača. Svega 315 sekundi nakon starta "Sputnjik" se odvojio od rakete nosača i počeo da emituje signale "bip", "bip", koji su duboko uznemirili stanovnike SAD.
U "Sputnjik" je ugrađena naučna merna oprema i dva radio-predajnika za emitovanje izmerenih podataka na Zemlju. Podaci su slati sa četiri štap antene u obliku bodlji od 2,4 do 2,9 metara. Radio-predajnici radili su na učestanosti od 20 do 40 megaherca, čije je signale trebalo svi da čuju, posebno radio-amateri, iako je lebdeo na visini od 250 kilometara. Kako je jednom prilikom Koroljev rekao satelit je bio loptastog oblika jer je i sama Zemlja takva. "Sputnjik 1" je za 93 dana obišao Zemlju preko 1.400 puta i prešao oko 60 miliona kilometara pre nego što je 4. januara 1958. godine ušao u gornje slojeve atmosfere i u njima izgoreo.
Zvanično je "Sputnjik 1", kao i nešto kasnije "Sputnjik 2", Sovjetski Savez lansirao u skladu sa na sebe preuzetim obavezama po Međunarodnoj godini geofizike 1957. Zahvaljujući podacima primljenim u tom periodu stručnjacima je prvi put omogućeno određivanje gornjih slojeva atmosfere i dobijanje podataka o prostiranju radio-talasa u jonosferi, kao i provera teorijske postavke o izvođenju veštačkih satelita na putanju oko Zemlje.
Motiv na marki je stilizovan prikaz satelita. Likovnu obradu marke uradila je Nadežda Skočajić, diplomirani grafički dizajner iz Beograda, dok je stručnu saradnju pružio Milivoj Jugin, inženjer vazduhoplovstva iz Beograda.
Marke su štampane u novosadskoj štampariji "Forum" tehnikom višebojnog ofseta u šalterskim tabačićima od 10 komada maraka. Na dan emitovanja marke DP "Jugomarka" je pustila u opticaj prigodan koverat prvog dana sa prigodnim žigom pošte 11101 Beograd.
B. S
[objavljeno: ]
