Izvor: Politika, 19.Dec.2006, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Izronila trobrodna crkva
Značajno otkriće, kojim je narodno predanje potvrđeno
UŽICE – Obimnim arheološkim istraživanjima na lokalitetu Orašac u bajinobaštanskom kraju, nedaleko od manastira Rača, potvrđeno je ovdašnje narodno predanje. Pronađeni su na ovom mestu ostaci srednjovekovne trobrodne crkve, arheolozi kažu reprezentativne, koja je bila živopisana i spolja malterisana. Tri godine se na tome radi i ponajviše su poslednja arheološka istraživanja, tokom ovog i minulog meseca >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << obavljana, potvrdila o kakvom značajnom otkriću je reč.
Za lokalitet Orašac, pola kilometra od manastira nizvodno duž reku Raču, postojalo je odvajkada narodno verovanje da tu postoji crkva. Tom predanju osnovanost je dao događaj iz pedesetih godina minulog veka, kad su se posle jedne bujice delimično pokazali crkveni temelji, da bi, međutim, drugom bujicom posle obilnih kiša oni ubrzo bili prekriveni. Krajem decembra 2004. godine ekipa arheologa užičkog Narodnog muzeja: mr Ljiljana Mandić, Jarmila Đurić i Miloje Mandić, počela je prva arheološka iskopavanja na tom mestu, prethodno radeći i na istraživanju šire okoline manastira Rače i Nacionalnog parka Tara. Vremenom, članovi ekipe su obavili arheološko sondiranje lokaliteta Orašac, radilo se korak po korak, te stiglo do važnih saznanja i ostataka pomenute crkve.
– Najpre je otkriven deo crkvene apside, severnog zida, kao i podovi sa dobrom hidroizolacijom tog, sigurno je, reprezentativnog hrama – govori o pronađenom Ljiljana Mandić. – Pokazao se oltarski prostor, koji je ostao u sećanju ljudi kao polukružni beli kamen, i središnji deo naosa u kome se pretpostavlja da je ikonostas.
U toku su konzervatorski zahvati na otkrivenom delu, što radi arhitekta kraljevačkog Zavoda za zaštitu spomenika kulture Aleksandar Matović. Užički arheolozi sada istražuju južni brod crkve i oltarski prostor, a Ministarstvo za kapitalne investicije, da ovi poslovi ne budu ničim ometani, odlučilo je da se sa mesta zapadnog dela iskopanih tragova crkve ukloni jedan u novije vreme divlje sagrađeni objekat.
– Crkva je bila oko pola metra ispod zemlje i pretpostavlja se da ima dužinu oko 20, a širinu oko 12 metara. Oko jedne trećine poslova na njenom otkrivanju je obavljeno. Tokom naredne godine iskopavanja će se nastaviti u njenom središnjem i zapadnom delu. Krajnji cilj je da se uradi kompletna restauracija te građevine, da se crkva ponovo ozida – objašnjava Ljiljana Mandić.
Pronađeni objekat je vrlo star, mada arheolozi još ne žele da se tačno opredele o vremenu njenog podizanja. Vremenski povezuju ovaj hram sa već pronađenim na obližnjem lokalitetu Crkvine, gde je otkriven sakralni objekat sa nekropolom iz perioda od 12. do 15.veka. Da li je crkva u Orašcu možda starija i od manastira Rača, podignutog kao zadužbina kralja Dragutina sredinom 13. veka, mogla bi da pokažu dalja istraživanja. Ova dosadašnja finansirali su Ministarstvo za kulturu, opština Bajina Bašta i JP "Drinske hidroelektrane".
B. Pejović
[objavljeno: 19.12.2006.]
