Izvor: Nezavisne Novine, 06.Sep.2015, 08:39   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Ivan Štraus, majstor za spomenike kulture (FOTO)

Slovenac porijeklom, rođen 1928. godine, u doba Kraljevine Jugoslavije, zagrebački i sarajevski student, član Akademije nauka i umjetnosti BiH od 1984. godine i Srpske akademije nauka i umjetnosti od 2012. godine, projektovao je objekte po cijeloj Jugoslaviji, pa sve do Alžira, najkraći je opis Ivana Štrausa.

Najbolji primjer da je arhitektura oblast koja ne poznaje penziju i nema povlačenja iz tog svijeta koji vas inficira i drži dok trajete, svakako je arhitekta Štraus, >> Pročitaj celu vest na sajtu Nezavisne Novine << koji sa svojih 87 godina aktivno učestvuje na konkursima na kojima je prisutan od početka pedesetih godina prošlog vijeka, još kao student. Budući da je studije arhitekture završio u Sarajevu, gdje je proveo i najveći dio profesionalne karijere, po nekoj logici upravo je najveći dio svog opusa ostavio tom gradu, iako su još mnogi gradovi privilegovani zbog djela ovog vrsnog arhitekte, čemu svjedoči i prijem u najveće akademske institucije država u kojima je stvarao.

Ono što je takođe rijetkost, pogotovo u regionu, i svakako velika čast i priznanje, jeste činjenica da je ovaj projektant zaslužio da njegovi objekti budu proglašeni spomenicima kulture, poput Muzeja vazduhoplovstva u Beogradu. Pored pomenutog muzeja, njegova najznačajnija djela su: zgrada "Elektroprivrede BiH", hotel "Holiday Inn" u Sarajevu, "Unisovi" tornjevi u Sarajevu, te mnoštvo stambenih objekata i naselja tog tipa. Osim toga, njegov značajan doprinos je i na nivou sakralne arhitekture, od džamije u Oranu, u Alžiru, preko crkava na Dobrinji u Sarajevu, Petrićevcu u Banjaluci, Podmilačju, kod Jajca, i mnogih drugih.

Veliki arhitekta i svakako jedan od naznačajnijih stvaralaca u regionu Mihajlo Mitrović, koji je, između ostalog, i inostrani član Ruske akademije arhitekture i graditeljskih nauka za vjerske objekte, zapisao je: "Štrausovi zvonici su posebna storija, čista euklidovska planimetrija, a interpretacija krsta, lucidan izazov najstarijem i najjednostavnijem hrišćanskom simbolu. Elem, Štrausov ciklus sakralne arhitekture zaodjenut je neobičnom ljepotom. Svaka ljepota je događaj, a najtrajniji je onaj ugrađen u neimarskom slogu." Karakteristika objekata Ivana Štrausa je činjenica da imaju jasne geometrijske oblike, koji u zbiru daju kompoziciju koja nije kruta, već naprotiv, posjeduju dinamiku i u kombinaciji sa savršenim proporcijskim odnosom daju savršen sklad.

Takođe, gledano sa strane konstruktivnog sklopa, radi se o objektima koji pomjeraju granice raspona i sa sigurnošću se može reći da se radi o autoru koji je na prostoru bivše Jugoslavije imao konstrukcije koje spadaju među najsmjelija rješenja. Osim graditeljstva, njegov značajan doprinos je i u objavljenim knjigama, tako da se svakako radi o ličnosti koja je cijeli region veoma zadužila mnoštvom aspekata.

Nastavak na Nezavisne Novine...