Izvor: Politika, 09.Dec.2006, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Isceljenje srpskog jezika
Pokret za obnovu srbistike, Dragoljub Petrović perfidno preokreće u Pokret za popravljanje istorije
Tekst Dragoljuba Petrovića Rasparčavanja jezika je bilo (Politika, 2. decembar 2006) zanimljiv je kao paradigma tzv. katoličke lingvistike. Pokret za obnovu srbistike, koji je osnovao profesor Petar Milosavljević, D. Petrović perfidno preokreće u Pokret za popravljanje istorije, smatrajući da je katolička lingvistika, u skladu s Marksovom 11. tezom o Fojerbahu, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << već promenila svet ( nepovratno preimenovala srpski jezik u hrvatski i u njegove područne varijante).
Dragoljub Petrović ne osporava Milosavljevićevu konstataciju da "hrvatski", "bošnjački" i "crnogorski" predstavljaju verzije srpskog jezika, ali mu je zbog nečega nejasno zašto Milosavljević "iz svojih spiskova ispušta makedonski". Zatim on, bez ikakve ograde priključujući makedonski, pokušava da dokaže da su neki od tih "jezika" stariji od jednog veka ("hrvatski", kome je kumovao Đuro Daničić, i "bosanski", koji je, ubrzo posle okupacije Bosne, ozvaničio Benjamin Kalaj), a neki ("crnogorski" i "makedonski") da su tobože njegovi vršnjaci (napominjemo da je Dragoljub "prisukao" sedamdeset ljeta).
Trijumf katoličke lingvistike
A onda nastavlja, cinično: "ali je zanimljivo da Pokret za obnovu srbistike, zbog svega toga, dosad nije protestovao ni kod Kalaja, ni kod Daničića, ni kod Broza i za sve što se sa srpskim jezikom i njegovim nosiocima događalo tokom poslednjih 10–12 decenija sada glavne krivce vidi u SANU i u Odboru za standardizaciju srpskog jezika". Što dalje, to perfidnije: "Petar Milosavljević i njegov Pokret za obnovu srbistike svoj protest protiv svega što se dogodilo sa srpskim jezikom (i srpskim narodom) mogu podneti Vatikanu i Anti Starčeviću i njihovim hrvatskim sledbenicima budući da su SANU i Odbor za standardizaciju u tim poslovima učinili jedino što su mogli: termin ‛bosanski jezik' za Srbe, i u Bosni i uopšte, ne može biti prihvaćen, a na ‛bošnjački', kao jezik islamizovanih Srba, i SANU i Odbor ionako su mogli uticati jednako kao i na sve što se dešavalo sa srpskim narodom i njegovim jezikom tokom mnogo poslednjih decenija".
I još jednom (s novim pasjalukom, glavnom svojom "naukom"): "Tako se desilo da je zbog srpskog jezika u Hrvatskoj i Bosni, tokom poslednjih pedesetak godina, makar tri miliona Srba tamo ili ostalo bez glava ili otud bilo prognano, pa valja očekivati da će P. Milosavljević i Pokret za obnovu srbistike ubediti i Hrvate i Bošnjake (ali i njihove strane zaštitnike) da oni i dalje govore srpskim jezikom".
Svi "jezici" o kojima govori, priznaje D. Petrović, jesu nastali iz srpskoga, ali tobože SANU i Odbor za standardizaciju srpskog jezika u to dosad nisu uspeli da ubede ni Hrvate, ni Bošnjake, ni Novocrnogorce. Prvo nije tačno lingvistički: nisu oni "nastali", nego oni jesu i dalje regionalno konfesionalne varijante srpskoga jezika, u kojima je srpski književni jezik samo preimenovan. Drugo nije tačno politički: odgovarajuće odeljenje SANU usprotivilo se obnavljanju Katedre za srbistiku na Filološkom fakultetu u Beogradu; Odbor je svojom prvom odlukom bio veći katolik od pape: on je ne samo priznao pravo bosanskohercegovačkim muslimanima da preimenuju srpski jezik nego ih je poučio da ga nazovu bošnjački kako bi ga izvezli u Srbiju i Crnu Goru, što su okupacioni režimi u međuvremenu već i učinili.
A pre nego što je Odbor i formiran, Petrović je zdušno branio projekat proterivanja ijekavice, a to znači i srpskih narodnih pesama, i Njegoša, iz srpskog književnog (standardnog) jezika. Progonom ijekavice otvarao se prostor za sva preimenovanja srpskoga jezika (i za trijumf katoličke lingvistike).
Milosavljevićevu tvrdnju da "nijedna od (slovenskih) nacionalnih filologija nije dovela do toga da se njihovi nacionalni jezici rasparčaju na četiri i više jezika" D. Petrović pokušava da ospori sledećom "argumentacijom": "nije bilo davno kad se slovački jezik izdvojio iz češkog, beloruski i ukrajinski (maloruski) iz ruskog jezika, a izdvajanje moldavskog jezika iz rumunskog dobro su mogli zapamtiti svi oni Moldavci (i Rumuni) koji se računaju u Milosavljevićeve (i moje) vršnjake. Tako se pokazuje da se jezici, ipak, mogu i ‛rasparčavati' i ‛ukrupnjavati' (i to po najrazličitijim šavovima, pa i onima konfesionalnim)".
Ostavljajući po strani rumunski i moldavski - oni valjda nisu slovenski (mada su njihove kulture vekovima građene na staroslavenskoj baštini), istaći ćemo da su beloruski i ukrajinski zasnovani na svojim govorima i književnoj tradiciji (nisu Belorusi i Ukrajinci preimenovali ruski jezik), kao što su Slovaci na svojim govorima zasnovali svoj slovački jezik a nisu preimenovali češki. Makedonski pak jezik izdvojio se iz srpskog u poseban južnoslovenski jezik (ni Makedonsci nisu uzeli Vukov i vukovski srpski pa ga prosto preimenovali u makedonski). U slobodnoj slovenskoj i evropskoj zemlji Belorusiji u službenoj upotrebi su i beloruski, i ruski kao zajednički književni jezik istočnih Slovena. Sve to pokazuje koliko je Petrovićevo štivo lingvistički neutemeljeno.
Udbini "lingvisti"
Priseća se D. Petrović da je još pre 24 ili 25 godina, na visokom političkom mestu, bilo predloženo da se osnuje Savet za srpskohrvatski jezik (s Ivićem kao pročelnikom i Brborićem kao tajnikom), ali je ta ideja propala jer su se usprotivili Filološki fakultet u Beogradu i jedan visoki pokrajinski forum u Novom Sadu, i da je "ostalo zapisano da je predložak za raspravu na onom pokrajinskom forumu pripremljen upravo u domu Petra Milosavljevića". Je li to zapisano u izveštaju Udbe, i otkad je taj zapis dostupan lingvistima (ili ga i dalje mogu imati samo Udbini "lingvisti"), pitamo se. Kao što je u nekoj novoj Udbi, onoj okupacionoj, smišljena ustaška pesmica kojom D. Petrović pokušava da usadi amputacionu mržnju prema svim Crnogorcima, a ne samo prema "Novocrnogorcima koji su se našli na istoj liniji sa svojim hrvatskim i bošnjačkim saveznicima (i od njih preuzeli i neku novu poeziju)".
Ja na takvu poeziju u Crnoj Gori, u kojoj često boravim, nigde nisam naišao. Milosavljevićevu opasku da je "neka đavolska pamet smislila" da se rad Odbora za standardizaciju "legitimizuje tako što će iza njega stati gotovo sve srpske naučne i visokoškolske ustanove" treba dopuniti: formiranje toga Odbora stvar je antisrpske zakulise: da je taj predlog razmatran na Veću Filološkog fakulteta u Beogradu, i tada bi bio odbijen, sigurno.
Slovo o srpskom jeziku
D. Petrović pokušava da ospori Milosavljevićevu konstataciju da je Dejtonski sporazum "bio potpisan, tobože, na četiri jezika: srpskom, hrvatskom, bošnjačkom i engleskom" a da se "srpski lingvisti nisu potrudili da pokažu da je taj sporazum pisan samo na dva jezika: na engleskom (u američkom jezičkom standardu) i na srpskom (u srpskoj, hrvatskoj i bošnjačkoj verziji)". Ovu konstataciju treba adresirati lingvistima iz SANU i iz tzv. Odbora za standardizaciju srpskog jezika, koji stvarno sprovode hrvatski filološki program, ali ne i potpisnicima "Slova o srpskom jeziku", u kojem se izričito kaže: "Program izdvajanja ‛književnih jezika' na konfesionalnoj osnovi odražen je i u Dejtonskom sporazumu (1995), koji ima četiri ravnopravna teksta, od kojih je jedan na engleskom a tri na srpskom jeziku, s tim što se srpskim jezikom u tom dokumentu smatra samo ekavska ćirilička varijanta dok se dve ijekavske latiničke varijante srpskog književnog jezika u njemu nazivaju ‛hrvatskim' odnosno bosanskim' jezikom".
Učenje o srpskom narodu i njegovom jeziku, o srpskom književnom jeziku i njegovim varijantama, o srpskim pismima, o preveravanju (prozelitizmu), o srpskoj književnosti, umetnosti i kulturi (u najširem značenju) – izloženo u "Slovu o srpskom jeziku" – čini Jezičko zakonopravilo srpskoga naroda, koje potpisaše i potvrdiše srpski filolozi i pisci u Beogradu, na Spasovdan 1998. godine.
"Slovo o srpskom jeziku", objavljeno u Politici 1. i 8. avgusta 1998, nastalo je iz zabrinutosti zbog štete koju je srpskom nacionalnom interesu nanela i nanosi antisrpska jezička politika. Protagonisti te politike, ne iz Zagreba nego iz Beograda, javili su se saopštenjem "nadležnih komisija Odbora za standardizaciju srpskog jezika" (objavljenim pod naslovom "U odbranu dostojanstva srpske jezičke nauke" u Politici od 15. avgusta 1998), u kojem i dalje zastupaju načela hrvatskog (katoličkog) filološkog programa. Falsifikujući činjenice iz srpske kulturne istorije, "nadležne komisije" su svojim tekstom jasno razotkrile svoju nenaučnu antisrpsku delatnost, stajalo je u odgovoru potpisnika "Slova o srpskom jeziku" (koji je objavljen pod naslovom "Raskid s podaništvom ‛srpske jezičke nauke'" u Demokratiji od 17. i 18. septembra 1998).
Radmilo MAROJEVIĆ
[objavljeno: 09.12.2006.]
