Izvor: Politika, 07.Okt.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
I čast i obaveza
Za razliku od prirodnih bogatstava koja, nažalost, (još) nisu ušla u svetsku baštinu, sa spomenicima kulture smo imali više sreće. Čak nekoliko njih se već nalazi na Uneskovoj listi.
Prvi spomenik kulture iz Srbije koji je upisan na listu svetske baštine još 1979. godine jeste stari Ras sa Sopoćanima koji podrazumeva 16 katastarskih opština, a među njima i arheološko nalazište, staro jezgro grada Novog Pazara, crkvu Svetog Petra, manastir Pazarište i Đurđeve stupove – >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << rekla nam je Brana Stojković-Pavelka, arhitekta – konzervator u Republičkom zavodu za zaštitu spomenika.
Nekoliko godina kasnije, 1986. godine, na listi svetskog dobra našao se manastir Studenica.
– Već 2004. godine na Uneskovoj listi je bio manastir Dečani, da bi se dve godine kasnije ta nominacija proširila i nazvala srednjovekovni spomenici na Kosovu, gde spadaju Pećka patrijaršija, Gračanica i crkva Bogorodice Ljeviške u Prizrenu.
Ove godine na istu listu je upisano i arheološko nalazište Gamzigrad " Romulijana, Galerijeva palata.
– To što se spomenici kulture Srbije nalaze na Uneskovoj listi svetskih dobara nam mnogo znači i u turističkom smislu. Ali, to nije samo priznanje i čast našoj kulturi i kulturnim dobrima, već podrazumeva i obavezu da ih čuvamo i unapređujemo – zaključila je Brana Stojković-Pavelka.
Ipak, bili smo radoznali i da putem Interneta saznamo šta piše na Uneskovom zvaničnom sajtu i njihovoj veb-stranici World Haritage List. Osim naziva spomenika kulture koji su tu navedeni istim redom, kako smo ih i mi nabrojali, nalazi se i njihov kratak opis. Tako za stari Ras piše da je to prva prestonica srpske srednjovekovne države koji sadrži impresivne spomenike, utvrđenja, crkve i manastire. Za manastir Studenicu, ono što i mi, naravno, znamo, da je taj pravoslavni manastir iz 12. veka, zadužbina Stefana Nemanje. Zanimljiva je sledeća stavka – "srednjovekovni manastiri koji se nalaze u Autonomnoj Pokrajini Kosovo", uz dodatak da su takođe i na listi ugroženih poput onih u Avganistanu ili Iraku. Na kraju, kratko objašnjenje za Gamzigrad glasi: tu je vladao rimski imperator Valerijus Galerijus Maksimijanus, a reč je o kompleksu palata, bazilika, kupatila...
Surfujući po ovom sajtu, bilo nam je zanimljivo i da saznamo koji su kriterijumi da se neki spomenik kulture uvrsti u svetsku baštinu i između ostalog smo našli: da moraju da imaju univerzalnu vrednost, da budu vrhunska dela arhitekture ili tehnike rada ili monumentalno umetničko delo, da budu deo kulturne tradicije i civilizacije velikog istorijskog značaja....
[objavljeno: ]
