Izvor: Politika, 15.Jan.2008, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Dugovi – da, porezi – ne
Republika Srbija je za tri decenije na Kosovu i Metohiji uložila oko 18 milijardi dolara. Pokrajina je doživela razvojni bum u periodu 1957–1979, kada je društveni proizvod na tom području rastao prosečno po stopi od 6,8 odsto godišnje. Na kraju tog perioda DP je bio veći četiri puta, vrednost osnovnih sredstava devet puta, a broj zaposlenih oko četiri puta. U SFRJ se posle 1966. godine izdvajalo 1,5–2 odsto društvenog proizvoda za razvoj nedovoljno razvijenih područja, pre >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << svega Kosova i Metohije. Srbija je, preko nekadašnjeg Fonda za razvoj, uložila ogromna sredstva (prema nekim procenama – nekoliko milijardi dolara) u termoelektrane i celokupnu distributivnu mrežu na KiM (vlasništvo Elektroprivrede Srbije). Fond za razvoj Srbije ima vlasničke udele u oko 145 preduzeća u pokrajini u vrednosti od oko 140 miliona evra, što je posledica intenzivnog ulaganja u ranijem periodu.
Potraživanja srpskih preduzeća van KiM prema preduzećima sa Kosova i Metohije iznose preko 190 miliona evra. Ta preduzeća su imala međusobno jake poslovne veze, a mnoga preduzeća iz pokrajine su bila u sastavu velikih privrednih sistema Republike. Imovina preduzeća koja pripada srpskim firmama, a sada se privatizuje, procenjuje se na više od 1,5 milijardi američkih dolara. Zbog prodaje po ceni znatno nižoj od realne, na osnovu (nelegalne) privatizacije, sakupljeno je samo oko 270 miliona evra, što pokazuje da je malo učinjeno da se zaštiti imovina srpskih firmi. Postupak privatizacije koji sprovodi kosovska poverilačka agencija, nezavisno od Zakona o privatizaciji u Republici Srbiji, znači lišavanje svih prava preduzeća poverilaca sa teritorije republike.
Srbija je, kao dužnik i garant, vraćala kosovske spoljne dugove (sada iznose oko 1,2 milijardi dolara), a nije ubirala sredstva od poreza. Od 2002. do 2006. godine Srbija je otplatila oko 220 miliona dolara (dnevno je za dugove KiM izdvajala oko 100.000 dolara). Obaveze se odnose, prema međunarodnim finansijskim institucijama, za ulaganja u razvoj pokrajine (Pariski klub, Londonski klub, IBRD, vlade razvijenih zemalja i dr.)
Posle 1999. godine Srbija je nastavila da pomaže razvoj Kosova i Metohije u opštinama u kojima je većinsko srpsko stanovništvo. Od 2002 do kraja 2006. godine za razvoj preduzeća u vidu poslovne i kreditne podrške plasirano je više od 150 miliona dinara. Za poboljšanje uslova života srpskog življa na KiM uložiće se znatna sredstva (putevi, škole, vodovodna mreža, domovi zdravlja i dr.)
Prema informaciji Privredne Komore KiM (sa sedištem u severnom delu Kosovske Mitrovice), za robu iz Srbije neplaća se PDV, već samo Unmikova taksa. Roba iz Srbije ima tzv. overeni list, na koji se na administrativnoj granici sa KiM stavlja pečat kojim se roba oslobađa PDV. Na taj način se izbegava dvostruko oporezivanje.
Unmik je de faktouveo carine, kao i spoljnotrgovinsku politiku od 3. septembra 1999, kad je postavljena carinska kontrola na granicama KiM.
Promet robe sa Srbijom je slobodan, bez naplata carina od strane Unmika, ako je roba srpskog porekla. Razmena je slobodna i sa Crnom Gorom kao i sa zemljama sa kojima je Unmik zaključio sporazum o slobodnoj trgovini (Albanija, Makedonija, Hrvatska, BiH). Ako se uvozi roba na KiM iz trećih zemalja koja je ocarinjena u Srbiji, naplaćuje se carina od 10 odsto. Veštačka đubriva, farmaceutski proizvodi, instrumenti i aparatura za hirurgiju, kao i roba za humanitarne potrebe su oslobođeni plaćanja carine.
Ukupan spoljnotrgovinski promet KiM 2005. godine iznosio je ispod 1,2 milijardi evra, od čega je uvoz oko 1,1 milijardi evra. Glavno uvozno-izvozno tržište za KiM su: Makedonija , Srbija, Nemačka i Turska.
Robni promet je, uglavnom, jedini oblik ekonomske saradnje između Srbije i Kosova, koji ima rastući trend. Međutim, ne beleži se sav promet roba, već ima i neregistrovanih proizvoda, odnosno „sivih tokova” razmene (cigarete, benzin, lekovi, hrana, cement...).
U 2006. godini Srbija je na KiM isporučila (registrovanih) roba u vrednosti od preko 160 miliona dolara, dok su nabavke iznosile oko 15 miliona. Opštine u blizini Kosova (Novi Pazar, Tutin, Sjenica, Raška) ostvare godišnji promet robe sa KiM od oko 50 miliona evra. Polovina prometa ovih opština se realizuje kroz „sivu ekonomiju”.
U slučaju jednostranog proglašenja nezavisnosti KiM moglo bi doći do blokade i prekida trgovinskih odnosa, čime bi bile pogođene mnoge srpske firme, ali i stanovništvo u Pokrajini. Novim preprekama za trgovinu najbrže bi se prilagodili već postojeći švercerski kanali sa obe strane administrativne granice, koji za krijumčarenje koriste legalne prelaze, ali i alternativne puteve.
naučni savetnik
[objavljeno: ]
