Izvor: RTS, 21.Feb.2014, 08:41   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Dnevno nestane jedan jezik

Gotovo svakodnevno u svetu nestane po jedan jezik, ali lingvisti kažu da nema straha od jednojezičnosti. U cilju promovisanja jezičke kulture i raznovrsnosti, članice Uneska obeležavaju svetski Dan maternjeg jezika.

Članice Organizacije UN za obrazovanje, nauku i kulturu (Unesko) obeležavaju međunarodni Dan maternjeg jezika, u cilju promovisanja jezičke kulture i raznovrsnosti, kao i višejezičnosti.

Generalna skupština Uneska proklamovala je 1999. godine Dan >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << maternjeg jezika kao sećanje na studente koji su 21. februara 1952. godine ubijeni u Daki u Istočnom Pakistanu, danas Bangladešu, jer su protestovali zbog toga što njihov maternji jezik nije proglašen za zvanični.

Prema procenama, gotovo svakodnevno u svetu nestane po jedan jezik, a lingvisti prognoziraju da će od oko 6.000 jezika, do kraja 21. veka odumreti više od polovine, čak i do 90 odsto.

Najviše su ugroženi jezici sa malim brojem govornika od nekoliko stotina ili desetina, i jezici koji pripadaju malim zajednicama koje nisu civilizovane sa stanovišta zapadnih standarda i nemaju institucije, smatraju lingvisti. 

Kada je u pitanju srpski jezik kao maternji za većinu građana Srbije, domaći lingvisti upozoravaju da se naš jezik našao pred sve većom najezdom engleskog i da je ugrožen u meri u kojoj su to čak i jezici sa velikom tradicijom - francuski, nemački, italijanski.

Ipak, prema oceni stručnjaka, nije verovatno da ćemo doći do jednojezične civilizacije, a kada je reč o jezicima nacionalnih manjina u Srbiji, zvaničnici tvrde da im ne preti opasnost od izumiranja, kao što je to slučaj u nekim drugim delovima Evrope i sveta.

Direktorka Kancelarije za ljudska i manjinska prava Suzana Paunović ističe da u obrazovnom sistemu Srbije deca pripadnici manjina pohađaju celokupnu nastavu na jezicima nacionalnih manjina, a kada to nije moguće, pre svega zbog broja učenika, obezbeđeno im je učenje maternjeg sa elementima nacionalne kulture.

Prema najnovijim podacima Kancelarije, u predškolskom obrazovanju u Srbiji na 10 jezika nacionalnih manjina vaspitava se i obrazuje više od 10.000 dece.

U osnovnim školama nastava se izvodi na 13 manjinskih jezika i obuhvata više od 45.000 dece, a u srednjim školama više od 13.000 mladih nastavu pohađa na jeziku svoje nacionalne manjine.

Paunović podseća da u Srbiji izlazi više od 100 štampanih glasila na 16 manjinskih jezika.

Takođe, 42 jedinice lokalne samouprave imaju u službenoj upotrebi oko 10 jezika nacionalnh manjina, rekla je Suzana Paunović Tanjugu povodom 21. februara, Dana maternjeg jezika.Srbija je među zemljama sa najmanjim brojem časova maternjeg jezika u Evropi.

Ko brine o maternjem jeziku? 

U osnovnoj školi ima četiri do pet časova nedeljno, u Rusiji i Slovačkoj ima ih devet, a u Francuskoj 10. Razvijene zemlje brinu o maternjem jeziku, imajući u vidu da će od 6 000 jezika - do kraja veka ostati dvostruko manje.

"Da bismo bili dostojni srpskog jezika, za to nam ne trebaju pozajmice Međunarodnog monetarnog fonda, niti donacije, za to nam treba iskrena briga da kao narod ne propadnemo, i saborno delovanje naših najznačajnijih institucija koje je, nažalost, do sada izostalo", kaže profesor Aleksandar Jovanović sa Učiteljskog fakulteta u Beogradu.

Profesor Filološkog fakulteta Veljko Brborić kaže da se jezik ne sme prepustiti stihiji. "Ponekad se zaista dešava da se ovde ne zna ko je zadužen za ozbiljnu brigu o jeziku, i kojim putem to ide", kaže Brborić.

O jeziku, književnosti i kulturi govora računa vodi uglavnom Ministartsvo provete - što znači škole, fakulteti, Društvo za srpski jezik. Filolozi, međutim, opominju da bi to trebalo da bude i briga svih, a najpre i ministarstava kulture i spoljnih poslova, Srpske akademije nauka i umetnosti, Matice Srpske, Srpske književne zadruge, instituta, medija.

Srbija je 2006. godine ratifikovala Evropsku povelju o regionalnim i manjinskim jezicima, a kada je u pitanju srpski jezik, lingvisti smatraju da bi trebalo više da se brinemo o svom maternjem jeziku, o razvijanju jezičke kulture, očuvanju tradicije, kao i da su nam potrebna novija izdanja pravopisa, rečnika i ostalih normativnih priručnika.

Nastavak na RTS...

NoviMagazin.rs: Dnevno nestane jedan jezik

Blic: Dnevno nestane jedan jezik, srpski ugrožava najezda engleskog