Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 19.Apr.2009, 01:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Danas je Vaskrs - Hristos vaskrse!
BEOGRAD - Vaskrsenje Hristovo, jevanđeljski događaj kojim je pre više od dva milenijuma počela novozavetna istorija čovečanstva, pravoslavne hrišćanske crkve i vernici će obeležiti sutra.
Praznik Vaskrsenja koji sve vaseljenske pravoslavne crkve obeležavaju istovremeno poštujući pravila i učenje drevne hrišćanske dogme biće obeležen i u hramovima Srpske pravoslavne crkve prvom ponoćnom vaskršnjom liturgijom i jutarnjim liturgijama na dan praznika nad praznicima.
>> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << />
Liturgija u hramu Svetog Save
Ponoćnu arhijerejsku liturgiju, kojom se oglašava početak Vaskrsa, služiće u hramu Svetog Save na Vračaru mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije koji kao najstariji član Sinoda po rukopoloženju zamenjuje poglavara SPC patrijarha Pavla.
Episkop hvostanski Atanasije, vikar patrijarha Pavla, služiće u nedelju, na Vaskrs svetu arhijerejsku liturgiju u beogradskoj crkvi Svetog Marka, a na svim prazničnim bogosluženjima biće pročitana tradicionalna praznična poruka poglavara i svih arhijereja SPC sveštenstvu, monaštvu i vernom narodu.
Tradicionalnu Vaskršnju poslanicu patrijarha Pavla i arhijereja Srpske pravoslavne crkve pročitao je juče u dvoru Srpske patrijaršije mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije.
Vaskrsenje Isusa Hrista, hrišćanski praznik nad praznicima koji je osnova novozavetne propovedi i vere u spasenje slavi se od vremena prvih apostola.
"Ako Hristos ne vaskrse prazna je vera naša"
Suštinu i načelo hrišćanske vere objasnio je sveti apostol Pavle čija je propoved osnažila i usmerila novozavetnu veru.
Reči apostola Pavla, koji nije bio savremenik Hristov, ali kome se, prema predanju, Spasitelj javio na putu za Damask, zapisane su u njegovim apostolskim delima i objašnjavaju da je suština hrišćanstva u veri u pobedu života nad smrću.
„Ako Hristos ne vaskrse prazna je propoved naša i prazna je vera naša", kaže apostol Pavle čije su poslanice deo Novog Zaveta i u kojima on, rušeći starozavetna pravila, uči ljude praštanju i ljubavi i otvara vrata spasenja i carstva nebeskog.
U pravoslavnim hrišćanskim crkvama se na Vaskrs otvaraju Carske dveri na oltaru čime se simbolično ukazuje da je Isus svojim vaskrsenjem pobedio tamu i smrt i otvorio rajska vrata i put spasenja čitavom ljudskom rodu.
"Nije ovde, jer ustade kao što je kazao"
Prema hrišćanskim jevanđeljima, događaj se zbio na grobu Hristovom a radosnu vest je ženama mironosicama, "Mariji Magdaleni i drugoj Mariji", saopštio anđeo blagovesnik Gavrilo.
„A lice njegovo bijaše kao munja i odelo njegovo kao sneg", zapisao je jevanđelist Matej opisujući arhangela Gavrila koji sedi na "grobnom kamenu" i pokazuje prstom na prazan grob.
„Ne bojte se vi, jer znam da Isusa raspetoga tražite. Nije ovde, jer ustade kao što je kazao", zapisano je u Jevanđelju po Mateju, a slično i u drugim jevanđeljima koja se završavaju porukama nove vere čiju propoved nastavljaju Hristovi apostoli.
„I bijahu jedno u crkvi hvaleći i blagosiljajući Boga", zapisano je u poslednjem redu Jevanđelja po Luki kao preporuka o stvaranju jedinstvene vaseljenske crkve čiji je kanon uspostavljen na Prvom Vaseljenskom saboru, u Nikeji 325. godine nove ere.
Vaskrs prve nedelje punog meseca posle proleće ravnodnevnice
Prema odlukama Nikejskog sabora koje do danas poštuju sve pravoslavne crkve, Vaskrs treba slaviti u prvu nedelju punog meseca posle proleće ravnodnevnice, ali obavezno posle jevrejske Pashe.
Pravoslavne crkve koje se drže Nikejskog kanona, da se Vaskrs ne može slaviti istovremeno sa Pashom, istovremeno obeležavaju vaskršnje praznike, a među njima su i one koje su napustile stari Julijanski kalendar i prihvatile Gregorijansko računanje vremena.
Na ovaj način pravoslavni naglašavaju svoju pripadnost Nikejskom hrišćanskom kanonu čije su odredbe delom napustile katolička i druge zapadne hrišćanske crkve koje Uskrs slave bez obzira na jevrejsku Pashu.
Prema hrišćanskom predanju, Isus je umro u dane Pashe pa se u nekim jezicima ovaj naziv zadržao i za praznik njegovog Vaskrsenja.
Vaskrsenje najavili starozavetni proroci
Poznato je takođe da su Rođenje Isusa Hrista, njegovo stradanje i Vaskrsenje najavili starozavetni proroci koji će, kako propoveda hrišćanstvo, opet doći da najave njegov drugi dolazak među ljude.
U knjizi Otkrivenja Jovanovog kojom se završava Novi Zavet, ti proroci su Ilija i Enok i njihov ponovni dolazak među ljude i stradanje treba da najavi novi dolazak Hristov kome se nadaju Hrišćani.
Vaskrs je, dakle, pokretan praznik, koji se određuje prema prirodnom kalendaru i uvek se vezuje za nedelju sa odstupanjem od 35 dana - od 4. aprila do 8. maja.
Prva jaja caru Tiberiju poklonila Marija Magdalena
Proslava Vaskrsa počinje ponoćnim bogosluženjima u svim hrišćanskim crkvama, a potom svečanim jutarnjim liturgijama na kojima se uz molitvu i čitanje Jevanđelja objavljuje najveća radost hrišćanskog sveta.
Prva molitva služi se pred zatvorenim vratima hramova koja se otvaraju tačno u ponoć kada se prvi put posle Dana žalosti, Velikog Petka i Velike Subote, u znak radosti Vaskrsenja oglašavaju prva zvona.
Vaskršnjim obredima prethodi unošenje plaštanice sa Hristovog groba, koja je na Veliki Petak izneta pred oltar i koju vernici celivaju u dane najveće hrišćanske žalosti.
Vaskršnje slavlje je za vernike kraj Velikog posta, a prvi mrsni zalogaji su vaskršnja jaja koja, se prema drevnom običaju, farbaju u crveno kao simbol prolivene krvi Hristove.
Prema predanju, prva jaja je caru Tiberiju poklonila Marija Magdalena koja je u Rim došla sa porukom o Vaskrsenju.
Na pravoslavnim vaskršnjim ikonama i freskama slika se blagovesnik Gavrilo na grobnom kamenu, a najlepša predstava sačuvana je u manastiru Mileševi kraj Prijepolja, zadužbini srpskog kralja Vladislava iz 1234. godine, koja je proglašena za sliku prethodnog milenijuma.
Vaskrs hrišćani slave tri dana, pa su u kalendaru Srpske pravoslavne crkve crvenim slovom obeleženi Vaskršnji ponedeljak i Vaskršnji utorak.
U SPC pravoslavni vernici razmenjuju pozdrave - Hristos vaskrse i - Vaistinu vaskrse!
Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...
