Izvor: Politika, 29.Sep.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Dan zaštite ozonskog omotača
Polazeći od značaja očuvanja ozonskog omotača Generalna skupština UN je, na svom 49. plenarnom zasedanju 19. decembra 1994. godine, proglasila 16. septembar Međunarodnim danom zaštite ozonskog omotača, jer je na taj dan u Montrealu 1987. godine usvojen protokol u okviru Bečke konvencije o zaštiti ozonskog omotača. Povodom međunarodnog dana zaštite ozonskog omotača i povodom 20 godina Montrealskog protokola Pošta Srbije emitovala je 17. septembra vanrednu prigodnu poštansku marku nominale >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << 20 dinara.
Ozon je gas sačinjen od tri atoma kiseonika i vrlo je redak u atmosferi. Uglavnom se nalazi u stratosferi na visini od 10 do 50 kilometara iznad Zemljine površine u koncentraciji gde na deset miliona molekula dolaze samo tri molekula ozona. U atmosferi ozon nastaje uglavnom pod dejstvom Sunčeve ultraljubičaste svetlosti i pri atmosferskim električnim pražnjenjima.
Ozonski omotač štiti sav živi svet na našoj planeti od štetnih ultravioletnih (UV-B i UV-C) sunčevih zračenja. Njegovo oštećenje doprinosi većoj pojavi raka kože, katarakte, oštećenju ljudskog imunog sistema, promeni klime i poremećaju globalnog ekosistema.
Sedamdesetih godina prošlog veka naučnici su utvrdili da supstance koje su po svom hemijskom sastavu halogeni ugljovodonici, a čiji je komercijalni naziv freoni, oštećuju ozonski omotač. Tih godina su skoro svi frižideri, klima-uređaji, razni sprejevi, aparati za gašenje požara i drugi uređaji koristili freone u svom radu. Zahvaljujući udruženom radu Međunarodne zajednice, kojom su rukovodile Ujedinjene nacije, a na osnovu Montrealskog sporazuma, stanje je znatno popravljeno.
Do danas je preko 190 zemalja potpisalo i ratifikovalo Montrealski protokol. Srbija je potpisnica Bečke konvencije i Montrealskog protokola i daje značajan doprinos njegovoj uspešnoj realizaciji. Prethodni generalni sekretar Ujedinjenih nacija, Kofi Anan, jednom prilikom je izjavio "da je Montrealski protokol najuspešniji međunarodni sporazum u oblasti zaštite životne sredine". Krajnji cilj je da do 2010. godine sve supstance, koje utiču na ozonski omotač, budu eliminisane.
S obzirom na to da supstance koje oštećuju ozonski omotač dobrim delom utiču i na klimatske promene, njihovo izbacivanje iz upotrebe stavlja Montrealski protokol u prvi plan i u pogledu zaštite klime.
Shodno najnovijim naučnim ispitivanjima očekuje se da će ozonski omotač biti obnovljen, odnosno biti vraćen u stanje od pre 1980. godine, sredinom ovog veka, sa izuzetkom Antarktičkog područja, gde će se to dogoditi 15 godina kasnije, zbog specifičnih klimatskih uslova.
Likovnu obradu marke uradio je Jakša Vlahović, diplomirani grafički dizajner iz Beograda. Stručnu pomoć pružio je Miroslav Spasojević, savetnik ministra za zaštitu čovekove okoline i Nacionalni koordinator za realizaciju Montrealskog protokola. Njemu je odato priznanje za doprinos na očuvanju životne okoline od strane izvršnog direktora UN za zaštitu životne okoline, a povodom obeležavanja 20. godišnjice Montrealskog sporazuma.
Marke su štampane u novosadskoj štampariji "Forum", tehnikom višebojnog ofseta u šalterskim tabačićima od osam komada maraka. Tiraž je 28.000 komada maraka. Na dan izdanja marke DP "Jugomarka" pustila je u opticaj prigodan koverat prvog dana sa prigodnim žigom pošte 11101 Beograd.
[objavljeno: ]
