Izvor: Politika, 01.Nov.2013, 08:54 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Dan kada je Beograd vraćen oslobođenoj Srbiji
Prestonica će danas obeležiti 95. godišnjicu oslobođenja u Prvom svetskom ratu
Glavni grad Srbije danas će obeležiti 95. godišnjicu oslobođenja u Prvom svetskom ratu. S obzirom na to da u prestonici ne postoji nijedno spomen-obeležje koje je direktno posvećeno danu kada su borci Prve armije pod komandom vojvode Petra Bojovića uspeli da prodru u grad, venci će bitipoloženi na Spomen-kosturnici branilaca Beograda 1915. na Novom groblju, i odata počast vojnicima koji >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << su učestvovali u tim operacijama 1. novembra 1918. godine.
Na taj način oživeće sećanja na datum koji predstavlja jedan od najvećih podviga srpskih jedinica u Prvom svetskom ratu. To potvrđuje i činjenica da su ovi vojnici za svega mesec i po dana uspeli da oslobode gotovo celu tadašnju teritoriju Srbije, od kada su 14. i 15. septembra probili Solunski front. Oni su od tih akcija pa do 1. novembra uspeli da prodru čak 600 kilometara u dubinu teritorije koju su dotle kontrolisale neprijateljske trupe.
– Sramota! – 62.000 srpskih vojnika odlučilo je rat – poručio je nemački kajzer Vilhelm Drugi u svom telegramu poraženim bugarskim saveznicima koji su kapitulirali još 29. septembra 1918. godine.
Posledice poraza Centralnih sila na Solunskom frontu osetila je i Turska koja je kapitulaciju potpisala 30. oktobra 1918. Srpska vojska je posle prodora u Beograd odmah nastavila gonjenje austrougarskih i nemačkih trupa preko Save i Dunava već u prvim danima novembra. Habzburška monarhija bila je prinuđena da zatraži primirje već 3. novembra, a vladajuća dinastija je zbačena. Konačno posle revolucije koju je u Nemačkoj izazvao poraz i ova zemlja zvanično je kapitulirala i potpisala ugovor o polaganju oružja 11. novembra u 11 časova u železničkom vagonu u Kompjenju kraj Pariza, a njen car je napustio svoju državu, prebegavši u Holandiju.
Na taj način, samo deset dana po oslobođenju srpske prestonice, prestao je da postoji blok Centralnih sila koji je Prvi svetski rat 1914. i počeo napadom na Srbiju, granatiranjem Beograda, i pokušajem prodora austrougarskih trupa preko Drine i planine Cer.
N. B.
-----------------------------------------------------------
Bez spomenika u centralnim gradskim zonama
Sam Beograd srpski ratnici povratili su bez velikih borbi, a odsudne bitke vođene su južno i jugoistočno od prestonice, s obzirom na to da je glavnina srpske vojske posle proboja Solunskog fronta stizala iz pravca Vardar–Morava. Zbog toga je najveći broj spomenika koji su posvećeni ovim borbama danas smešten u široj gradskoj zoni, na obodima na kojima su vođeni veći okršaji, dok u jezgru grada na ovaj događaj samo posredno podseća obeležje posvećeno vojvodi Petru Bojoviću koje je kod Kalenić pijace otkriveno tek 1990. godine.
objavljeno: 01.11.2013
