Izvor: Večernje novosti, 29.Jul.2013, 23:28 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Crnogorska država protiv srpskog jezika
ODLUKOM Ustavnog suda Crne Gore da odbaci Zakon o obrazovanju koji se odnosi na upotrebu srpskog kao službenog jezika, koji su pre dve godine potpisali tadašnji premijer Igor Lukšić i predstavnici opozicije, samo je potvrđen jezički aparthejd u ovoj zemlji. Time je dodatno uzdrman pravni sistem, a diskriminisani nisu samo Srbi, već i svi Crnogorci koji govore srpskim jezikom. Koliko odluka Ustavnog suda ne drži vodu svedoči i što je isti organ 2004. godine presudio da je preimenovanje nastavnog >> Pročitaj celu vest na sajtu Večernje novosti << predmeta srpski jezik u maternji nadležnost Ministarstva prosvete i da ne zavisi od Ustava, da bi se u poslednjoj odluci pozvao upravo na najviši pravni akt. Na ovo upozorava i Vladimir Božović iz Matice srpske u Crnoj Gori. On naglašava da potpuno suprotne odluke o istoj stvari svedoče da je Ustavni sud politički sud, kome vlast isporučuje i zadatke i gotova rešenja. IZBACUJU I EPIKU NEMA nijednog savremenog stvaraoca iz Crne Gore, koji sebe vidi u kontekstu srpske književnosti i stvara na srpskom jeziku. Zaobiđeni su ili marginalizovani mnogi veliki srpski književnici kako iz starije tako i iz savremene književnosti, a izbačene su čak i epske narodne pesme. Izuzetak su „Ženidba Milića barjaktara“ i dve pesme Starca Milije, koje oni, inače, svrstavaju u crnogorsku književnost! Izostavljena je srpska srednjovekovna književnost, počevši od Svetog Save, Domentijana, Teodosija, sve do Dositeja Obradovića, dok su iz četvrtog razreda najureni Miodrag Pavlović, Antonije Isaković, Aleksandar Tišma, Matija Bećković, Milorad Pavić, Ranko Jovović, ukazuje profesor Matović. - To je dovelo da manjina koja se izjašnjava da govori crnogorski jezik dominira svim koji koriste druge jezike - objašnjava Božović. - Time su diskriminisani Srbi, ali i svi koji se služe srpskim jezikom. Sagovornici „Novosti“ ukazuju da je na delu nastavak potiskivanja srpskog, iako je reč o dominantnom jeziku u Crnoj Gori (govori ga 43 posto stanovništva). Kao „alat“ u ovom slučaju iskorišćen je Ustavni sud, koji je uvažio žalbu Matice crnogorske i proglasio neustavnom odredbe Zakona o obrazovanju kojim je upotreba crnogorskog jezika u školama izjednačena sa srpskim i ostalim jezicima u službenoj upotrebi. Sličan stav deli i profesor Svetozar Ćiraković, koji je među prvima stao u odbranu srpskog jezika, zbog čega je u najmlađoj evropskoj državi - ostao bez posla. - Ovo je besudna zemlja u kojoj su pogažena osnovna ljudska prava srpskog naroda - kaže Ćiraković, koji već nekoliko godina predaje srpski u Albaniji. - Kada smo stali u odbranu jezika, ostali smo bez prava na rad, iako je u Ustavu Crne Gore 2004. godine u članu 9. pisalo da je službeni jezik srpski, ijekavskog izgovora. Ova najnovija presuda u potpunoj je suprotnosti sa ranijim stavom. I posle devet godina ćeraju nam jezik, identitet, tradiciju, veru, kulturu. I jači od ovih režimlija su to u prošlosti činili, pa smo odoleli. „Novosti“ su pokušale da od Šućka Bakovića, zaštitnika ljudskih prava i sloboda Crne Gore, dobiju odgovor da li su ovim presudama ugrožena osnovna prava i slobode najvećeg broja građana koji govore srpskim jezikom. Usledio je kratak odgovor: LOKALNI PISCI OD ukupnog broja književnih dela autora sa bivšeg jugoslovenskog prostora, namenjenih osnovnoj školi, više od polovine je pripalo autorima rođenim u Crnoj Gori. Među njima su desetine lokalnih pisaca, nepoznatih stručnoj i široj javnosti. Tako su đačkim udžbenicima zagospodarili Andrej Nikolaidis, Sreten Asanović, Jevrem Brković, Mladen Lompar, Sreten Perović, Mirko Kovač, Husein Bašić, Balša Brković, Ognjen Spahić, Avdo Međedović, Esad Mekuli, Musa Ćazim Ćatović... - Budući da odluka Ustavnog suda nije objavljena i da nismo upoznati sa njenom sadržinom, zasada nismo u mogućnosti da vam odgovorimo na postavljeno pitanje. Da je progon jezika i kulture već godinama na delu potvrđuje i što je iz nastavnih programa za osnovne i srednje škole u Crnoj Gori od 2004. do danas proterano na desetine srpskih pisaca, dok su na njihova mesta došli „domaći“ stvaraoci, mahom iz Matice crnogorske ili crnogorskog PEN centra. - Tada je počeo progon i srpskih pisaca koji je urađen temeljno, od prvog razreda osnovne do četvrtog gimnazije - navodi profesor srpskog jezika iz Nikšića Veselin Matović. - Ministarstvo prosvete Crne Gore je pokušalo da pod etiketom „nacionalno neutralne“ književnosti prokrijumčari u školske učionice lokalšovinističku, kulturocidnu i stranačku petljavinu, tvrdeći čak da je odlučujući faktor „kvalitet pisaca i književnih dela, a ne nacionalni kriterijum“.
Nastavak na Večernje novosti...
