Izvor: medio.rs, 06.Jan.2017, 17:53 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Bozicni obicaji
Božićni običaji kod pravoslavnih Srba, Rusa i Grka, kao i Bugara imaju izvesnih razlika dok je liturgijski i molitveni deo slavlja u crkvi isti.
Dužina božićnog posta (6 sedmica) ista je kod ova tri pravoslavna naroda, kao i propisi o načinu ishrane koje u te dane treba poštovati. Badnjačka večera je posna, kao i kod svih hrišćana, a na sam dan Božića obavezan je odlazak na liturgiju, svečana porodična trpeza i međusobno darivanje ukućana, s tim što jedino Srbi >> Pročitaj celu vest na sajtu medio.rs << imaju položajnika, gosta koji prvi ulazi u kuću na dan Božića. U srpskom i rusinskom narodu je tradicionalno karakterističan badnjak za slavljenje Božića, u Rusiji i Bugarskoj jelka, kod Grka (pomorskog naroda) je to lađa, a u novije vreme i jelka.
Dan uoči Božića, 6. januar se zove Badnji dan. Naziv je dobio po tome što se tog dana seče badnjak. Sa ovim danom već počinje Božićno slavlje. Rano ujutru se kreće u šumu po badnjak (u gradovima se uglavnom kupuje), loži se vatra i peče pečenica. Žene u kući mese kolače i torte i pripremaju trpezu za Božić.
Simboli Badnje večeri i Božića
Slama u domovima je simbol jasli u Vitlejemskoj pećini u koje je položen novorođeni Bogomladenac.
Novčići u slami simbolišu zlato kojim je darivan Isus.
Orasi u slami i u uglovima sobe simbolišu da Bog vlada nad sve četiri strane sveta.
Kađenje doma je simbol smirne i tamjana kojima je takođe darivan Bogomladenac.
Badnjak (mlad cerić ili hrastić) predstavlja grane kojima je založena vatra po Isusovom rođenju. To je i simbol
Isusa Hrista koji je u naponu svoje snage, silom svoga Božanstva, raskinuo lance ropstva grehu, preporodio čoveka i u njemu razbuktao plamen ljubavi prema dobru, vrlini – prema Bogu, najvećem dobru, omogućivši mu spasenje od greha, zla i večne smrti – smrti duhovne, kao što i mlad cerić, odnosno hrastić, silinom svojom razbuktava vatru na ognjištu, a jarkim plamenom svojim obasjava sve uglove domova naših.
Pogača se rukama lomi i simboliše samog Hristosa koji je za sebe kazao: “Ja sam hleb živi (hleb života) koji siđe sa neba; koji jede od ovoga hleba živeće vavijek; i hleb koji ću ja dati za život svijeta”.
Riba je simbol Sina božjeg. Na grčkom jeziku preko koga su naši preci primili hrišćanstvo, riba je “ihtis”, a to je skup inicijala Isusa Hrista. Zato je u prvim vremenima hrišćanstva bila znak raspoznavanja za hrišćane.
So je simbol sile božanske i blagodati božje, koja čuva delo božje, kao što so čuva hleb i ribu od plesni i truleži.
Med je proizvod najčistijeg stvorenja pod nebom – pčele, najslađa materija zemaljska, simboliše sladost večnog života pod okriljem Boga, koji nam je osigurao Spasitelj naš najpre svojim rođenjem u vitlejemskoj pećini.
Božićna pečenica – “Božićnjar” simboliše jagnje koje su pastiri poklonili božjem novorođenčetu. “Božićnjar” je u srpskim krajevima najčešće prase, jer u vreme Božića nema jaganjaca.
Vino predstavlja krv Spasiteljevu kojom je on na Golgoti dao otkup Bogu za grehe ljudske, čoveka pomirio sa Bogom i spasao ga večne osude i smrti duhovne.
Sveća trokraka, koja se pali na Badnje veče i na Božić, od čistog je voska. Ona svojom svetlošću simbolički predstavlja Božanstvo koje je bez početka i kraja. Sam Gospod Isus Hristos za sebe kaže: “Ja sam svetlost svetu… Dok imate svetlosti, verujte u svetlost da budete sinovi svetlosti”.
Položajnik, prvi gost na sam Božić, najčešće je dete, jer po reči Spasitelja: “Ko primi dete u ime moje, mene prima”. Zato se položajnik prima kao sam Gospod – koji svojim rođenjem u sve domove ljudske donosi mir i dobru volju.
Česnica je najvažniji Božićni kolač, mesi se u čast Isusa Hrista i simboliše njegovu povojnicu. Srebrni ili zlatni novčić simbol je zlata kojim je Božje novorođenče darivano. Česnica se lomi rukama, a član porodice koji nađe novčić u svom parčetu imaće svakojakog berićeta.
