Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 18.Avg.2010, 16:47   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Boj na Ivankovcu državotvorni temelj Srbije

ĆUPRIJA -

Državni sekretar u Ministarstvu rada i socijalne politike Negovan Stanković ocenio je danas na Ivankovcu kod Ćuprije, gde je 18. avgusta 1805. godine bilo poprište čuvenog Boja na Ivankovcu, da tu bitku sa Turcima treba posmatrati kao istinski državotvorni temelj savremene Srbije.

Govoreći na centralnoj državnoj manifestaciji, povodom 205. godine Boja na Ivankovcu, ispred spomenika vođi Karađorđevih ustanika Milenku Stojkoviću, pod čijim je rukovodstvom >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << na ovom mestu poražena turska vojska, Stanković je istakao da se "većina savremenih istoričara slaže da je Boj na Ivankovcu označio prelomni trenutak u čitavom razdoblju Prvog srpskog ustanka".

Primer bezmerne hrabrosti i patriotizma

"Boj na Ivankovcu predstavlja jednu od najznačajnijih i najvećih pobeda Karađorđevih ustanika i bio je blistav primer taktički dobro osmišljene i ostvarene vojne operacije", rekao je Stanković.

Ostvarivši pobedu u ovom boju srpski ustanici su pružili primer bezmerne hrabrosti i patriotizma koji je ostao utkan u kolektivnu svest nacije tokom narednih vekova, istakao je on.

"Možda je upravo Ivankovac mesto sa koga iznova treba apelovati na mir, uputiti poruku izmirenja i saradnje, zajedničkog građenja budućnosti", rekao je Stanković.

"Naša je dužnost da sa ovog mesta velikog boja ukažemo na potrebu istorijskog pomirenja nekadašnjih protivnika, kao i iskazati poštovanje i pijetet prema svim postradalim u viševekovnim srpsko-otomanskih sukobima", poručio je on.

Stanković je naglasio da je savremena Srbija, u čije stvaranje je utkan i ovaj veliki događaj, opredeljena da živi u miru, saradnji i prijateljskim odnosima sa susedima i drugim evropskim narodima i državama i da istrajno gradi demokratsku, pravnu državu utemeljenu na poštovanju zakona, ličnih i građanskih prava.

Neopterećeni bremenitom prošlošću, sa optimizmom gledamo u budućnost koja će Srbiji, nesumnjivo, doneti priključenje evropskoj porodici, što je u prethodnim vekovima predstavljalo jednu od osnovnih težnji srpske političke i intelektualne elite, kazao je Stanković.

Prisutne na svečanosti pozdravio je predsednik opštine Ćuprija Borivoje Kalaba, a parastos junacima Boja na Ivankovcu služili su sveštenici iz Ćuprije.

Svečanost je počela himnom "Bože pravde" koju je izveo Hor "Sveti Đorđe" iz Ćuprije, a vence na spomenik Milenku Stojkoviću, u centralnom delu Spomen područja Ivankovac, položile su delegacije Vojske Srbije, opštine Ćuprija i Saveza udruženja boraca NOR-a i Ministarstva rada i socijalne politike.

Posle zvaničnog dela svečanosti, organizovana je poseta izložbi dokumenata vezanih za Boj na Ivankovcu, u novoizgrađenom izložbenom paviljonu u Spomen području Ivankovac.

Borba je trajala ceo dan

Boj na Ivankovcu između ustanika vožda Karađorđa i vojske Turskog carstva dogodio se u vreme Prvog srpskog ustanka od 18. do 20. avgusta 1805. godine.

Pošto se uverila da se Srbi bore, ne samo protiv dahijske, nego i centralne vlasti, turska vlada je na zahteve ustanika odgovorila postavljenjem niškog Hafiz paše za beogradskog zapovednika.

Saznavši da se Hafiz paša s velikom vojskom sprema na Srbiju, ustanici su prvi udarili i do 31. jula oslobodili Karanovac (Kraljevo) i Užice. Time su Turci bili proterani iz svih sela i gradova Beogradskog pašaluka, osim Beograda, Šapca i Sokola.

Da bi ugušila ustanak, Porta je krajem jula uputila iz Niša u pašaluk Hafis-pašu sa oko 15.000 vojnika koji su se s namerom nadiranja ka Beogradu, okupili na Vezirovom brdu kod Ćuprije.

Ustanici su očekivali napad, pa je vožd Karađorđe sa 4.000 do 5.000 ustanika na brdu Gilj kod Jagodine organizovao odbranu od prodora Turaka na glavnom pravcu, levom obalom Velike Morave.

Na brdu Ivankovac kod Ćuprije oko 2.000 ustanika, koje je predvodio Milenko Stojković sa vojvodom Petrom Dobrnjcem, branilo je nadiranje Turaka desnom obalom Velike Morave.

Hafiz paša se odlučio za napad preko Ivankovca, ocenivši da je prvi pravac opasniji zato što vodi kroz Šumadiju u kojoj bukti ustanak.

Prema istorijskim izvorima, ustanici su se na brzinu utvrdili, podizanjem dva šanca sa palisadama, dok su na padinama zapadno od šančeva bila dva reduta.

Hafis-paša je sa trupama 18. avgusta ujutro napao ustanike, a borba je uz velike gubitke na obe strane, trajala ceo dan.

Krajem dana, ustanici su napustili redute i povukli se u glavno utvrđenje, a uveče je u pomoć pritekao Karađorđe sa svojim borcima.

Tada je Hafiz paša tursku vojsku u toku noći povukao prema Paraćinu, a zatim Nišu, ostavivši ustanicima bogat plen.

Srbi su ga, međutim, sutradan gonili preko Paraćina do granice pašaluka, a zatim se vratili na Ivankovac.

Veliki moralni odjek u celom pašaluku

Pobeda Srba na Ivankovcu imala je veliki moralni odjek u celom pašaluku, ojačala je samopouzdanje ustanika i otvorila put potonjim uspesima u borbama za oslobođenje protiv turskih osvajača.

Vojni stratezi smatraju da je boj na Ivankovcu bio "blistav primer taktički dobro osmišljene i ostvarene vojne operacije", a istoričari da predstavlja "jednu od najznačajnijih i najvećih pobeda Karađorđevih ustanika u periodu Prvog srpskog ustanka".

Pre tog boja, Srbi su se borili samo sa vojskom dahija koji su u Beogradskom pašaluku zaveli vladavinu bezobzirnog nasilja, pljačke i terora i zbog čijih je "zuluma", nakon seče srpskih knezova, izbio ustanak 15. februara 1804. pod vođstvom Karađorđa.

Boj na Ivankovcu bio je prvi ratni sukob sa turskom carskom vojskom, a posebno je važan jer je pokazao pravi karakter ustaničke borbe čiji je cilj oslobođenje od Otomanske imperije.

Zato pobeda na Ivankovcu spada među presudne događaje koji su doprineli obnavljanju srpske države početkom 19. veka.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...