Izvor: Večernje novosti, 03.Avg.2013, 22:16   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Arhangeli opasani žicom

U KLISURI Prizrenske Bistrice čiji huk, pomešan s pesmom pojanja božanstvene liturgije i zvonjave zvona, ostavlja neizbrisiv trag u svakome ko poseti ovo sveto mesto, nalaze se Sveti Arhangeli, manastir kome, kako neki davno zapisaše, "ništa nije ravno na zemlji pod svodom nebeskim i suncem". Smešten nadomak carskog grada Prizrena, a posvećen Svetim arhangelima Mihailu i Gavrilu, jedan je od najznačajnijih spomenika kulture Republike Srbije. Najvažnija zadužbina Stefana Uroša IV Dušana >> Pročitaj celu vest na sajtu Večernje novosti << (vladao 1331-1355), devetog vladara iz dinastije Nemanjića i prvog i jedinog srpskog cara bio je ovaj manastir, u kome je u crkvi posvećenoj arhangelima Gavrilu i Mihailu i sahranjen. U svojoj 660 godina dugoj istoriji, manastir je bio više u ropstvu, bez monaha i molitvi, nego u slobodi i sa bratstvom. Posle 543 godine monasi su se 1998. godine vratili u Svete Arhangele. No, već naredne, 1999. godine, svetinja i bratstvo su bili opet na udaru Albanaca, da bi u martovskom pogromu Srba 2004. godine manastir bio do temelja spaljen, a monasi proterani. Monasi su se u aprilu iste godine vratili i nastavili život u šatorima i kontejnerima koje im je obezbedio Kfor. Do današnjeg dana ovo bratstvo ponosno odoleva, obnavlja se i sabirajući narod opstaje. BEZBEDNOST ARHIMANDRIT Mihailo, iguman Svetih Arhangela, kaže da je mnogo onih koji žele da posete deo velike istorije na jednom mestu, ali da su posete uslovljene nedostatkom bezbednosti za Srbe. On podseća na to da je u Svetim Arhangelima 1375. godine bilo pomirenje Srpske crkve i Carigradske patrijaršije, kada je služena svečana liturgija na grobu cara Dušana. Takođe, kaže da je manastir tada imao više od 200 monaha i da je car Dušan u hrisovulji o vlastelinstvu manastira "uknjižio" predeo od Šar-planine do Jadranskog mora, sa prilozima 93 sela. Od raskošnog manastirskog kompleksa građenog od 1343. do 1352, opasanog bedemima u kome su se nalazile crkva Sv. Arhangela, crkva Sv. Nikole, konak, biblioteka, bolnica, trpezarija i drugi objekti, danas se vide samo ostaci građevina i bogatih plastičnih motiva. Oni su potvrda o izvrsnom primeru spoja vizantijskog i romanskog graditeljskog stila, nenadmašnom živopisu, fasadama od crvenog i belog mermera, jedinstvenim podovima onovremeno najlepšim i svedočanstvo teškog stradanja i razaranja kroz vekove. Unutar ograđene duhovne oaze improvizovan je zvonik metalne konstrukcije na kome je srpska zastava, ispred kojeg je velika reprodukcija slike Paje Jovanovića "Proglašenje Dušanovog zakonika". Prilaz manastirskom kompleksu, i posle 14 godina od dolaska Kfora, umnogome podseća na vojno utvrđenje koje, ipak, nije uspelo da spreči albanske ekstremiste da u martovskom pogromu 2004. Godine, proteraju bratstvo, unište konak i oskrnave ovu svetinju. Kolutovi bodljikave žice razvučeni su svuda unaokolo,a ostale su i betonske piramide i napuštene osmatračnice nemačkog Kfora koji je do pre dve godine čuvao ovu svetinju. Danas se o bezbednosti igumana manastira oca Mihaila i ove svetinje brinu pripadnici Kosovske policijske službe. I pored nesigurnosti kojom su izloženi, Srbi sa Kosova i Metohije, ali i iz ostalih delova Srbije česti su gosti ovog manastira. Tako je bilo i nedavno, kada je manastir slavio svoju slavu, Svetog arhangela Mihaila.Bilo je onih koji su došli da posete ovaj spomenik kulture Republike Srbije od izuzetnog značaja, neko da molitvom isceli svoje muke, a svi da svojim prilozima pomognu ovu svetinju koja se vekovima diže iz pepela. Kolo srpskih sestara iz Prizrena, sa sedištem u crkvi Sv. arhangela Gavrila u Beogradu, za obnovu manastira donelo je prilog. - Velika je stvar biti ovde, ponosni smo, sestre su se svojski potrudile i prikupile prilog u iznosu od 805 evra, 435 dolara i 5.500 dinara - kaže predsednik ovog društva Milijana Dumanović, koja je pozvala sve ljude da prilože "za našu svetinju bez obzira na visinu novčanog priloga". Obnova i novo rađanje Svetih Arhangela traje. U toku su radovi na izgradnji konaka za vernike i posetioce manastira, a sredstva za njegovu gradnju obezbedila je Kancelarija za Kosovo i Metohiju. Konaci su pokriveni, bez vrata i prozora i još neomalterisani.

Nastavak na Večernje novosti...