Izvor: Politika, 18.Nov.2013, 17:31 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Apis je bio i đavo i Džejms Bond
Studiju Vase Kazimirovića o ličnostima i događaji u Srbiji od prevrata 1903. do Solunskog procesa 1917. godine objavio novosadski „Prometej”
Izdavačka kuća „Prometej” iz Novog Sada objavila je knjigu Vase Kazimirovića „Crna ruka” (Ličnosti i događaji u Srbiji od prevrata 1903. do Solunskog procesa 1917. godine). O ovoj obimnoj studiji, na više od 800 strana, u Rimskoj dvorani Biblioteke grada Beograda, govorili su Čedomir Antić, Miloš Kazimirović i Zoran >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Kolundžija. Reč je o reprint izdanju knjige koja se prvi put pojavila 1997. godine.
Težište knjige stavljeno je na kazivanje o tajnom oficirskom udruženju „Ujedinjenje ili smrt”, nazvanom Crna ruka, osnovanom od neposrednih izvršilaca ubistva kralja Aleksandra i kraljice Drage Obrenović, i koje je od jednih okarakterisano kao patriotska, a od drugih kao prevratničko-teroristička organizacija. Posebna pažnja posvećena je nastojanjima prvaka ovog udruženja da postanu odlučujući faktor u zemlji i da, pored ostalog, zbace s prestola kralja Petra Karađorđevića i njegovu dinastiju.
Osnovu knjige čini arhivska građa iz stranih i domaćih arhiva, kao i neobjavljene dnevničke beleške ličnosti koje su bile u prilici da saznaju mnoge tajne, a za svog života nisu smele ili nisu mogle da ih obelodane. Osim arhivske građe i relevantne domaće i strane literature (i one koja je našoj široj javnosti malo poznata), kao važan izvor informacija autoru su poslužili i zapisnici sa zasedanja Narodne skupštine, koji predstavljaju riznicu podataka o prilikama u Srbiji – i za vreme vladavine Obrenovića i za vreme vladavine Karađorđevića.
Važan izvor autoru je bila i štampa, ona iza koje su stajale političke partije. Mnoge podatke autor je našao i u takozvanoj tiražnoj štampi, „marjaš-štampi”, koja je zadavala velike glavobolje svim strukturama ondašnjeg društva u Kraljevini Srbiji.
Uz napomenu da su Apisa, u istoriografiji i književnosti, nazivali ili – đavo, ili – Džejms Bond, Čedomir Antić je primetio da knjiga „Crna ruka” zaslužuje sestru bliznakinju, odnosno knjigu koja će iz stranih izvora osvetliti delovanje Crne ruke, jer je Vasa Kazimirović koristio pre svega domaće izvore.
Knjiga njegovog pokojnog oca – „Crna ruka”, objasnio je Miloš Kazimirović, deo je zamišljene, nedovršene, trilogije o političkim obračunima u Srbiji, od Karađorđa do danas. Posebno je zanimljiva priča o Dragutinu Dimitrijeviću Apisu, koji je doživeo sudbinu mnogih Srba, pre i posle njega, s tim što njegovu glavu kuriri nisu nosili u Istanbul (kao Karađorđevu), niti je bio izručen nekom stranom tribunalu, kao što su to u više navrata zahtevali Nemci, Austrougari i Englezi.
Knjiga „Crna ruka” do detalja opisuje vreme i pritiske kojima je Srbija bila izložena. Ali, isto tako, opisuje i brutalnost onih koji su obećavali bolju budućnost, čak i kada su nastupali u ime srpske dobrobiti.
Z. R.
objavljeno: 18.11.2013.
