Izvor: Politika, 28.Nov.2008, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Al Kaidina flota
Broj piratskih napada varira: 1990. zabeleženo je 3.500 napada, 2000. godine bilo ih je 469, 2003. godine izvedeno ih je 445
Ima ih nekoliko vrsta, ali generalno mogli bi da se podele u tri skupine. Prva vrsta su pirati koji napadaju u malim grupama naoružani noževima, mačetama, pištoljima i puškama, a kojima je cilj novac članova posade i novac u sefu trgovačkog broda, te neke stvari potrebne za običan život. Broj napada takvih gangstera na moru poslednjih je godina >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << u opadanju. Druga vrsta pirata su organizovane bande od 30 do 50 članova opremljenih težim naoružanjem koji otimaju ne samo novac, već i deo ili čak i celokupan tovar broda. Odlikuje ih brutalnost u izvođenju napada, specijalno u područjima uz obalu Somalije i u prolazu Malaka između Indonezije i Malezije. Treći tip su po vojnim standardima profesionalno organizovane i teškim vojnim naoružanjem opremljene skupine, koje su istovremeno usko povezane i sa sindikatima lučkih radnika, lučkom policijom i carinom. Otimaju brodove, plene tovar i zatim menjaju identitet broda koji im onda služi za druge vrste kriminalnih akcija, transport droge i imigranata.
Po mestu izvođenja napada, moderni pirati mogu se podeliti na one koji napadaju brodove u lukama, na sidrištima i na otvorenom moru. Koriste razne vrste plovila, od običnih drvenih čamaca na vesla ili sa vanbrodskim motorima, do glisera sa motorima od preko 200 konjskih snaga koji dostižu brzine i do 40 čvorova; od maskiranih ribarskih brodića do luksuznih i superbrzih jahti od fiberglasa. Oružje za akcije je raznovrsno, automatske puške tipa „kalašnjikov”, mitraljezi, ručni raketni bacači RPG-7, ručne i gasne bombe, tu je i moderna komunikaciona oprema, od mobilnih telefona do radio stanica sa međunarodnim kanalima da bi mogli da uspostave vezu sa brodovima koje napadaju, ali i sa vlasnicima tih brodova radi plaćanja otkupa.
Dakle, ako smo mislili da su oni daleka istorija prevarili smo se, oni su fenomen 19, 20, pa i 21. veka. Moderni pirati opet su udarna vest, a njihove akcije prete da poremete normalne trgovačke puteve na svetskim morima i okeanima, čime oni postaju i problem globalne ekonomije. Napadaju svugde, od obala Zapadne i Istočne Afrike do Galfa, od azijskih moreuza do Kariba. Radi borbe protiv pirata organizuju se međunarodne konferencije, već godinama postoji i deluje Međunarodni pomorski biro, kao deo Centra za praćenje pirata sa sedištem u Kuala Lumpuru. Istina, broj piratskih napada varira iz godine u godinu: 1990. zabeleženo je 3.500 napada na brodove, 2000. godine taj je broj iznosio 469, 2003. godine bilo je 445 napada sa 21 poginulim članom posade i 71 nestalim mornarom ili oficirom trgovačkog broda.
Kroz tesnac Malaka, odnosno Malajski prolaz izmeću Indonezije i Malezije, godišnje prođe oko 100.000 trgovačkih brodova i tu je s obzirom na širinu prolaza i frekvenciju brodova najlakše izvesti piratsku akciju. Ovde radari sa trgovačkih brodova mnogo ne pomažu, svi se mimoilaze u relativno uskom morskom tesnacu tako da posade velikih trgovačkih brodova i nemaju mnogo vremena da u pojavi običnog ribarskog čamca ili brodića prepoznaju pirate. Dovoljno je da se ribarska džunka prilepi uz bok tankera ili da mu samo priđe na 200 metara pa da pretnja upotrebe bacača RPG-7 zaustavi tanker ili neki drugi tip trgovačkog broda. Jer, projektil ispaljen iz RPG-7 pretvara svaki trgovački brod u buktinju na moru. Tu je i opasnost da pirati zaplene brod koji prevozi neki hemijski tovar, što je onda potencijalna hemijska bomba ogromne snage, sa kojom ako uplove u neku luku mogu da ucenjuju celu državu. Supertankeri sa tečnim petrolej gasom (LPG) ili sa tečnim prirodnim zemnim gasom (LNG) prave su atomske bombe na vodi. Kada se taj gas ispusti iz rezervoara na brodu, pomeša sa vazduhom i uz pomoć obične varnice zapali, to razara i pali sve u krugu od nekoliko desetina kilometara. Mali tanker sa LPG oslobađa energiju koja je ravna snazi 30 atomskih bombi bačenih na Hirošimu. Otmičari takvog tankera postaju politički faktor sa kojima se verovatno mora pregovarati.
Da li onda trgovački brodovi uopšte imaju šansu da izbegnu pirate? Osiguravajuća društva traže da svaki brod teži od 500 tona deplasmana bude opremljen specijalnim sistemom za uzbunu i odbranu od pirata. Brodovi bi, dakle, morali da imaju specijalne transpondere koji bi preko satelita odgovarajućim lokalnim policijskim i vojnim pomorskim efektivima automatski javljali kada je brod napadnut ili otet, poput transpondera u putničkim avionima. Jedna kompanija za pomorsku bezbednost iz Roterdama napravila je senzorsko-električni sistem za uzbunu i odbranu trgovačkih brodova od pirata: niska voltaža za alarm i visoka voltaža od 9.000 volti protiv upada pirata na brod.
Azijske zemlje, pre svega Malezija, Indonezija, Singapur i Filipini, ali i afričke poput Somalije i Nigerije, predlažu zajedničke pomorske patrole u području svojih obala, teritorijalnih voda i ekonomskog morskog pojasa. Japanska vlada još pre deset godina predlagala je formiranje regionalne azijske obalske straže radi borbe protiv pirata. U Indijskom okeanu ratni brodovi i brodovi obalske straže SAD i Indije sarađuju u kontroli pomorskih trgovačkih puteva. No, protiv pirata se ne može voditi uspešna borba uz pomoć velikih ratnih brodova sa vođenim raketama i radarima velikog dometa. Potrebni su manji i superbrzi brodovi sa brzinama od 45 čvorova, opremljeni automatskim topovima kalibra od 25 mm do najviše 40 mm, sa radarima i optoelektronikom za sve uslove osmatranja danju i noću, sa komunikacionim, navigacionim i senzorskim sistemima direktno povezanim sa satelitima. Svaki brod trebalo bi da ima svoj plan odbrane od pirata usaglašen na kompanijskom nivou.
Početkom 2004. godine komandant američke Pacifičke komande admiral Tomas Fargo pokrenuo je inicijativu radi saradnje država koje gravitiraju Malajskom prolazu. SAD su ponudile svoju pomoć u obaveštajnim podacima i u logistici, ali je problem što Malezija taj prostor kontroliše brodovima obalske straže, a Indonezija ratnom mornaricom. Tu je i osetljivost tih zemalja na problem nacionalnog suvereniteta. Sa druge strane, vlade tih država svesne su činjenice da pirati imaju i svoju „ideološku” pozadinu u povezanosti sa ekstremnim terorizmom i da svako preterano obračunavanje sa piratima navlači dodatni bes Al Kaide. Upravo ta veza izmeću morskih pirata i Al Kaide i jeste ono što najviše brine Vašington. Sredstva koja za otkup brodova i posade dobijaju pirati najvećim delom idu raznim filijalama Al Kaide u tom delu sveta, od „Grupe 272”, koja operiše upravo u Malajskom tesnacu, do raznih islamskih paramilitarnih organizacija u Indoneziji i Maleziji.
Moderni pirati imaju razne forme organizovanja, ali očito ne poznaju granice. Nešto kao restorani Mekdonaldsa: puno ogranaka i vlasnika licenci, ali samo jedan jelovnik...
Miroslav Lazanski
[objavljeno: 29/11/2008]
