Izvor: B92, 31.Jul.2010, 12:31 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Ugroženo Vlasinsko jezero
Podizanjem nivoa vode, prilikom punjenja jezera, sa dna se podigao treset debljine 30 cm do jednog metra, produkt vekovnog raspadanja mahovina tresetica, formirajući velika plivajuća ostrva od tog materijala.
Autor: Vojkan Ristić
Izvor: Danas
Navodno, u svetu postoji još samo jedno slično jezero u Škotskoj. Pri visokom vodostaju, ova ostrva bivaju prosto odignuta sa dna i tada slobodno plivaju od jedne ka drugoj obali, zavisno od intenziteta i pravca >> Pročitaj celu vest na sajtu B92 << vetra. Tresetne galije predstavljaju jedinstven fenomen i zaštitni znak ovog jezera.
Biljni svet ovog područja karakterišu retke i ugrožene vrste kao što su: rosulja, kao jedan od retkih insektivora koji naseljava našu zemlju i maljava breza, prilagođena uslovima života na većim nadmorskim visinama. Ovde se mogu videti i retke vrste ptica: siva čaplja, ćubasta plovka i druge, dok je u životinjskom svetu posebno zanimljivo prisustvo tekunice.
Pored njih jezero je poribljavano i šaranima, uz koje su se prošvercovali i grgeči, bodorke, karaši i klenovi. Amuri, koji su osamdesetih godina ubačeni u jezero kako bi se izborili sa bujnom podvodnom vegetacijom, dostigli su neslućene veličine i postali jedan od simbola ovog jezera. Najveći uhvaćeni primerak koji je zaveden u evidenciji bio je težak 34,12 kg, a ulovio ga je Nikola Sandulović iz Beograda.
Naročito treba da se ukaže na značaj Vlasinskog jezera za zdravstveni turizam, jer klima posebno pogoduje anemičnim osobama. Na Vlasinskom jezeru se postiže osetno poboljšanje krvne slike. Na osnovu ispitivanja kod osoba koje su boravile preko 10 dana, utvrđeno je povećanje crvenih krvnih zrnaca i povećanje hemoglobina.
No, da se vratim temi o tresetnim ostrvima. Ostrvo Mobi Dik je najveće i njegova širina iznosi 250, a dužina 400 metara. Ono je jedinstveno i po tome što je obraslo maljavim brezama i različitim vrstama vrba. Mobi Dik je nasukan na jugozapadnom delu jezera, čime je dovedeno i situaciju potpune degradacije. Naročito stradaju tresetna ostrva koja su vezana za obalu. Najčešće ih koriste ribolovci koji otvaraju ribarska okna, gazi se i često pali tresavska vegetacija, seku šibljaci, baca se razni otpad. Na tresetnim ostrvima uz obalu zbog česte varijacije u nivou jezerske vode koja ide i do 15 metara sama vegetacija suočena je sa nedostatkom vode, što dovodi do sušenja. Ukupna površina svih tresetnih ostrva na Vlasinskom jezeru prema skorašnjim stručnim podacima iznosi osam do 10 hektara, što je višestruko manje u odnosu na period šezdesetih godina prošloga veka. Stručnjaci upozoravaju na to da se fizičko uništavanje tresetnih ostrva na Vlasinskom jezeru koja spadaju u red prirodnih fenomena retkih u svetu, mogu blago kvalifikovati kao ekološka katastrofa. Neophodna je fizička zaštita, kao i revnosnija kontrola eksploatacije treseta, što je uprkos državnoj zabrani i dalje za pojedince unosan biznis. Treset koristi u hortikulturi, organskoj proizvodnji hrane, kao i u kozmetičkoj industriji, kao i arhitekturi, a jedino ga još u autohtonom obliku ima upravo na Vlasinskom jezeru. Među krajnje ugroženim biljnim vrstama na Vlasinskom jezeru nalazi se ukupno 11 od čega sedam raste na tresetnim ostrvima. Podaci ukazuju na to da je 75 biljnih vrsta koliko ih ukupno ima na Vlasinskoj visoravni u nekom segmentu ugroženo, od kojih 11 opstaje na tresetnim ostrvima, dok su dve biljne vrste potpuno nestale. Vreme kao da ističe i za koju godinu sa ovakvim nemarom ili jednostavno nepoznavanjem opasnosti od nestanka pojedinih biljnih vrsta, Vlasinsko jezero bi moglo da prestane da bude prepoznatljivo po onome što je svetski raritet. Smemo li sebi to da dozvolimo kada nas podatak da je čak 40 odsto zakonskih i drugih obaveza za punopravno članstvo Srbije u EU vezano za ekologiju?
