Izvor: B92, 26.Jan.2011, 13:40 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Bač: stara varoš, nova atrakcija
Grad u srcu Bačke, sa istorijom koja zadire čak u pradavno bronzano doba, danas je atraktivna turistička destinacija, zahvaljujući staroj gradskoj tvrđavi, kao i manastiru Bođani, jednom od retkih u Vojvodini koji nije na Fruškoj gori.
Izvor: Caffe Vojvodina
Tu je takođe i predivna priroda sa idealnim uslovima za ekspanziju lovnog i ribolovnog turizma
Drevni grad na isušenom koritu reke Mostonge, Bač, po kome je, kad se Vojvodina delila na ravnopravne >> Pročitaj celu vest na sajtu B92 << celine, jedna njena trećina dobila ime, je pre gotovo deset vekova bio centar velike oblasti na krajnjem jugu kraljevine Ugarske. Danas je to mirna porodična varoš koja sve više mami turiste iz zemlje, ali i čitavog sveta. Nedavno obnovljena srednjovekovna tvrđava, uz druge postojeće i predviđene turističke atrakcije, pravo je turističko otkriće koje čitav region približava toliko željenom - evropskom gostu.
Svega 60 kilometara udaljena od Novog Sada, opština Bač zahvata i Bačko Novo Selo, Vajsku, Bođane, Selenču i Plavnu, a izbija i na Dunav u dužini od 43 kilometra. Plodna i vlažna ravnica bez ikakvih uspona, ispresecana je i manjim vodenim tokovima, od kojih je najznačajniji ogranak hidrosistema Dunav-Tisa-Dunav koji protiče i kroz sam Bač. Velika evropska reka je, ipak, daleko značajnija za grad, budući da kao jedan od vodećih putnih koridora drektno dovodi turiste, privrednike, izletnike i rekreativce. Pošumljeno priobalje i okolina idealni su za lov i ribolov, pa tako u blizini Bača postoji čak pet lovišta, dok su lovcima na slatkovodne kapitalce na raspolaganju ribnjak i višenamensko jezero Provala. Uz dobro organizovane centre za reprodukciju i odgoj divljači i pristojne smeštajne kapacitete, nije nikakvo čudo što je opštinsko područje ubeleženo u svim mapama najznačajnijih evropskih lovišta.
Istorija Bača počinje još u bronzano doba, o čemu svedoči iskopan mač koji se danas čuva u muzeju u Budimpešti. Arheolozi su na ovom mestu utvrdili i neosporno postojanje rimske naseobine, koja je kasnije stradala pred najezdom varvarskih plemena sa severa i istoka. Prvi pisani dokazi postojanja Bača potiču iz perioda vladavine istočnorimskog cara Justinijana, koji ga pominje u pismu iz 535. godine, a prema nekim izvorima iz 873. godine bio je i avarska tvrđava. Na prelazu dva milenijuma bio je to već lep, izgrađen i utvrđen grad, u kome je ugarski kralj Stjepan I osnovao županiju, dok je za vladavine Arpada postao i crkveno središte nadbiskupije i kraljevski grad u kome su odsedali plemići i vladari pozivani na dogovore i skupštinske sabore. Nakon najezde Mongola u 13. veku, Bela IV je gradu vratio stari sjaj i ponovo doveo župana, sudije i visoko vojno plemstvo. U vreme turske ekspanzije ka severu Evrope, Bač je dobio novu ulogu kao istureno vojno odeljenje odakle su kretali brojni odbrambeni pohodi na Osmanlije, ali početkom 15. veka, nakon pada Beograda, i sam biva pokoren, tek nakon silnog otpora hrabrih branilaca na čelu sa srpskim despotom Stefanom Berisavljevićem. Nakon bitke kod Mohača, Bač je posetio i Evlija Čelebija, koji je u svojim putopisima do detalja opisao tvrđavu Bač sa osam kula i glavnom četvorougaonom na šest spratova, koja je izgrađena za vladavine Karla Roberta Anžujskog od 1338. do 1342. godine. Čuvenog turskog putopisca je očarao splet podzemnih odaja namenjenih za smeštaj elite i personala, kao i podgrađe do koga se stizalo kroz kapiju nazvanu Šiljak i mostom preko šanca sa vodom kojim je tvrđava bila opasana.
Nedaleko od tvrđave je do danas sačuvan drugi značajan kulturno-istorijski spomenik grada Bača - franjevački samostan. Njegove temelje postavili su u 12. veku pripadnici viteško-monaškog reda templara na povratku iz krstaškog pohoda u Svetu zemlju. Za njih se tvrdi da su na istom mestu osnovali i prvu bolnicu u ovom delu Evrope, uz blagoslov pape Grgura IX, koji u spisima iz 1234. navodi da je hospital namenjen bolesnima i siromašnima. Jedini sačuvani dokazi boravka templara danas su zvonik i aspida, a samostan je kasnije, u 14. veku pripao mađarskim franjevcima, koji su ga dogradili elementima kasnoromanskog i ranogotičkog stila. Turci su ga u svoje vreme pripojili budimskom pašaluku, a zvonik pretvorili u minaret džamije. Više puta rušen i doziđivan, samostan se i danas odlikuje arhitektonskim šarenilom, dok je među freskama i slikama koje krase unutrašnje zidove i čuvena italokritska ikona slikara Dime iz 1687. godine, kao i kompilacija "Tajne večere" u baroknom stilu iz 17. veka. Nedaleko od ulaza su i ruševine turskog kupatila - hamama, sa posudama i keramičkim cevima za razvođenje tople i hladne vode, kao jedini sačuvani ostaci islamske kulture na tlu Vojvodine.
U susednim Bođanima smešten je istoimeni manastir, koga je, prema starim spisima, u 15. veku podigao izvesni trgovac Bogdan u znak zahvalnosti za isceljenje bolesnih očiju na obližnjem izvoru. Ktitorovo ime je, po svemu sudeći, kumovalo i nazivu naselja koje se kasnije razvilo. Dva puta spaljivan, od strane Turaka i tokom Rakocijeve bune, manastir je uvek iznova obnavljan, da bi do danas opstala tek četvrta crkva koju je u 17. veku podigao bogati segedinski trgovac Mihajlo Temišvarlija. Veliki konak i crkva sagrađeni su u baroknom stilu, a živopis je oslikao poznati zoograf tog doba Kristofor Žefarović. Danas je u konaku stručno uređen muzej sa bogatom zbirkom starinskih gravira, uljanih slika, crkvenih posuda i starom štamparskom presom, kao i kolekcija predmeta donetih iz manastira Manasija tokom seobe na sever.
