Izvor: Blic, 23.Maj.2011, 14:20 (ažurirano 02.Apr.2020.)
U Mileševu stiže novo zvono
Mileševa – Mileševski Beli anđeo, najpoznatija freska srpskog srednjovekovnog slikarstva, prvi je satelitski snimak koji je 1961. evropsku kulturu predstavio Amerikancima. Od tada do danas, u zadužbini kralja Vladislava, kraj kanjona Mileševke, uz čiju je liticu isposnica Svetog Save, sa uzvišenjem Hisardžik, gde su ostaci srednjovekovnog grada Mileševca, i džamijom, u kojoj je pohranjen Kuran star oko 400 godina - mnogo >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << se toga promenilo.
- Manastir je oživeo poslednjih godina. Renoviran je i našminkan da blista: dograđena su tri konaka (sada ih je četiri, a najnoviji će za koji dan osveštati patrijarh Irinej), preko puta kapije sazidana je i gostoprimnica. U manastiru je uređena riznica, otvorena biblioteka u kojoj nisu samo crkvene knjige - ponosno ističe arhimandrit Leontije, rodom iz Kikinde.
Uskoro u Mileševo treba da stigne i velika ruska donacija za novi zvonik: zvono teško devet tona, koje će biti drugo po veličini u Srbiji. (Prvo je ono na Hramu Sv. Save na Vračaru.)
- U Manastiru Mileševa tokom Drugog svetskog rata italijanski vojnici su držali konje, i tada je od amonijaka oštećen znatan deo živopisa. Naša najčuvenija freska spasena je samo zahvaljujući tome što je preko nje u XVI veku naslikana jedna druga – objašnjava turizmolog Goran Cmiljanović, direktor „Santursa", u ime našeg domaćina, Turističke organizacije Prijepolja, koja je novinare okupila na obližnjoj Kamenoj gori da bi predstavila program „Skrivena Srbija" osmišljen radi razvoja etnoturizma u kraju čuvenom kao zavičaj Belog anđela i beloglavog supa.
Manastir Mileševu osnovao je kralj Vladislav, sin kralja Stefana Prvovenčanog, a unuk Nemanjin, po stupanju na presto, 1234. godine, kao svoju grobnu crkvu, po ugledu na Žiču, koju je podigao njegov otac, i Studenicu, koju je zidao njegov deda.
- U Mileševi je 1543. otvorena prva srpska štamparija. Prema starim izvorima, štamparija je kupljena u Veneciji i doterana u manastir za 2.000 dukata koje su kaluđeri zaradili u Dubrovniku prodajući 4.700 ovaca za izvoz u Italiju. U njoj su štampani „Psaltir", „Molitvenik" i „Trebnik" – navodi Cmiljanović iznoseći još jedan manje poznati podatak da se iz obližnjeg sela Kosetice još u srednjem veku drvenim cevima dovodilo mleko na preradu u manastir.
Istorija kazuje da je kralj Vladislav iz Trnove preneo dedine mošti u Mileševu, 1237. godine. Sudbina svečevih moštiju dalje je poznata. Pošto je zbog groba Svetog Save manastir postao mesto hodočašća i ohrabrenja porobljenog naroda, Turci su 1594. Savine zemne ostatke odneli u Beograd i spalili ih na Vračaru.
Zahvaljujući Republičkom zavodu za zaštitu spomenika, mileševsko slikastvo otrgnuto je od zuba vremena. Njegovu vrednost povećavaju vladarski portreti, najraniji sačuvani u živopisu rasutom po starim srpskim crkvama. Čine ih figure Stefana Nemanje, Svetog Save, Stefana Prvovenčanog, kralja Radoslava, i dvaput slikanog kralja Vladislava – svi ovekovečeni za života.
Crkva je obnavljana više puta, trudom Prijepoljaca. Poslednjih godina u njoj su obavljeni obimni radovi na čišćenju i konsolidaciji fresaka, popravci krovova i uređenju okoline, malterisanju fasade koja, nažalost, nije sprečila vlagu u zidovima. Dosta toga mimo volje Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture, kao što je rušenje zvonika iz XIX veka, podizanje letnje bine s tendom koja štrči u manastirskom dvorištu i, najnovije, oblaganje crkvenog kamenog poda crvenim tepisonom!
Dragulji Raške škole
Na svetim vodama Lima nalazi se još tri dragulja Raške škole, pored Mileševe i Kumanice.
Manastir Davidovica, zadužbina Dmitra Nemanjića, (najmlađeg Vukanovog sina), dobio je naziv po županovom monaškom imenu David. Po narodnom verovanju, u Davidovici počivaju mošti legendarnih devet Jugovića i desetog starog Jug Bogdana. Manastir Mažići, čiji je ktitor nepoznat, najpotpunije opisuje Evlija Čelebija, koji je u njemu boravio početkom XVII veka. Ističući njegovu raskoš i veličinu, turski putopisac veli: „Spavao sam u krevetima sa svilenom i brokatnom posteljinom.
Manastir je ukrašen zlatnim i srebrnim kandilima i krstovima, a miris mošusa, ambrozije, aloja drveta i tamjana opija čoveku mozak.” Manastir Banja kod Priboja, zadužbina Nemanjića iz XII veka posvećena Sv. Nikoli, poseduje pak neuobičajenu riznicu. U njoj je 40 crkvnih predmeta, kao što su ripide, kivot, kadionice, putiri, čaše, krstovi, panagije i kašike, od belog ili pozlaćenog srebra, sa ili bez dragulja, od gorskog kristala i rožine okovane u srebro.
