Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 26.Jan.2009, 14:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Srbija sutra slavi praznik Svetog Save
BEOGRAD - Praznik Svetog Save, najpoštovanijeg srpskog svetitelja, osnivača autokefalne Srpske pravoslavne crkve, diplomate i državnika čije se vreme u srednjovekovnoj istoriji smatra zlatnim vekom srpskog preporoda, biće obeležen sutra kao praznik crkve, naroda i svih obrazovnih ustanova u Srbiji.
Prema najavama iz SPC, arhijerejsku liturgiju po blagoslovu patrijarha Pavla služiće u crkvi Svetog Save na Vračaru >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije.
Arhijerejska liturgija biće služena u kapeli Svetog Jovana Bogoslova na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu SPC, a potom će u amfiteatru biti održana tradicionalna svetosavska akademija.
Prva proslava Svetog Save kao školskog patrona održana je 1812. u Zemunu, odakle se brzo proširila u sve srpske zemlje, a himnu Svetom Savi prvi put je u Segedinu 1839. izvedo lokalni crkveni hor.
Savindan je za školsku slavu proglašen u januaru 1840. godine, u tadašnjoj Kneževini Srbiji. Praznik će biti obeležen u obrazovnim ustanovama širom Srbije i rasejanja u kojima se tradicionalno poštuje ovaj praznik srpskog prosvetitelja.
Preminuo u Trnovu
SPC na Savindan slavi uspomenu na upokojenje Rastka Nemanjića, najmlađeg sina velikog župana Stefana Nemanje, koji je preminuo u bugarskoj prestonici Trnovu na povratku iz Jerusalima gde je boravio u diplomatskoj misiji za prijateljsku bugarsku arhiepiskopiju koja je njegovom zaslugom podignuta na nivo patrijaršije.
Prema zapisima Crkve, Sveti Sava je preminuo 25. januara 1236. godine ali je glas o smrti svetitelja stigao u Srbiju 27. januara, pa stoga SPC na taj dan odaje pomen svom prvom arhiepiskopu.
Put duhovnog uzdizanja
Rastko Nemanjić je je veoma mlad, oko 1192. godine, otišao na Svetu Goru, monaški postrig primio je u manastiru Vatoped a odatle je kao monah Sava, započeo put duhovnog uzdizanja srpske države i razgovore sa carevima, patrijarsima i najvećim duhovnicima i filozofima tog vremena.
Iako rukopoložen za arhimandrita, Sava je i dalje brinuo o srpskoj državi, vodeći skladnu spoljnu politiku velikog diplomate i dobrog poznavaoca prilika na Balkanu i Mediteranu.
Hilandar
U najveća dela svetog Save ubraja se osnivanje manastira Hilandar na Svetoj Gori koji je pod njegovom duhovnom zaštitom postao najveća srpska carska lavra i stožer svih obrazovnih delatnosti i duhovnog usmeravanja srednjovekovne srpske države.
Sava je Hilandar podigao sa svojim ocem Svetim Simeonom a dozvolu za osnivanje dobio je od vizantijskog cara Aleksija III Anđela.
Zajedno sa ocem
Gradnja manastira je počela 1198. godine a nešto kasnije, u Carigradu, Rastko Nemanjić je dobio i carsku povelju o srpskom Hilandaru kojom je srpski manastir dobio samostalnost i položaj carske lavre.
Monah Sava dobio je carsko žezlo da upravlja Hilandarom odakle je sa ocem Simeonom upravljao državom i srpskim prestolom.
Sledi autokefalnost
Na Hilandaru je rođena ideja o samostalnoj srpskoj crkvi i slobodnoj srpskoj državi koje su, kako beleže istoričari tog vremena, stavljene pod zaštitu Svete Gore i njene vladarke Bogorodice.
Kao vešt diplomata Sava Nemanjić je uverio cara Teodora Prvog Laskarisa i ondašnjeg vaseljenskog patrijarha Manojla Saratena da je samostalnost srpske crkve u interesu pravoslavnog misionarstva.
Autokefalnost srpske crkve proglašena je u Nikeji 1219. godine a iste godine na praznik Uspenja Presvete Bogorodice arhimandrit Sava je hirotonisan za prvog srpskog arhiepiskopa.
Izmirenje starije braće
Njegovom zaslugom ozvaničena je samostalnost srpske crkve, objedinjene su srpske eparhije koje su u 12. veku pripadale Ohridskoj arhiepiskopiji, a pored episkopija u Rasu, Lipljanu i Prizrenu, osnovano je još osam novih episkopija čiji su centri bili po srpskim manastirima.
Centar nove Srpske arhiepiskopije postao je manastir Žiča.
Uspostavivši svetački kult svog oca Nemanje, kome je posvetio književni rad (Životopis Svetog Simeona), Sava je uspeo da izmiri svoju zavađenu braću i spreči sukobe u Srbiji.
Krmčija - prvi crkveni kodeks
Svetitelj Sava smatra se utemeljivačem crkvenoslovenskog jezika kojim je pisao prve zakone - Karejski, Hilandarski i Studenički tipik.
Od posebnog značaja je Krmčija Svetog Save - prvi kodeks srpske crkve i jedan od najznačajnijih pravnih spisa tog vremena kojim je kodifikovana državna i crkvena vlast objedinjena u jednu harmoničnu celinu.
Prevodio je i sakupljao srednjovekovne medicinske spise od kojih je nastao "Hilandarski medicinski kodeks".
Godine 1198. osnovao je u manastiru Hilandar prvu bolnicu, po ugledu na carigradske, što se smatra početkom srpske naučne medicine.
Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...
