Izvor: RTS, 10.Maj.2009, 19:42 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Sećanje na spaljivanje moštiju svetog Save
Srpska pravoslavna crkva obeležila 415 godina od spaljivanja moštiju prvog srpskog arhiepiskopa odlukom turskog Sinan paše Beogradskog. Svetu arhijerejsku liturgiju služio mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije. "Radujemo se što nas je Bog obdario svecima, što je među njima sveti otac Sava i što nas je sve sabrao oko njega", rekao je Amfilohije.
U Spomen-hramu Svetog Save na Vračaru obeležen je praznik Spaljivanja moštiju prvog srpskog arhiepiskopa, krsna >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << slava najvećeg pravoslavnog hrama na Balkanu i 70 godina osvećenja temelja vračarske svetinje.
Svetu arhijerejsku liturgiju služio je mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije.
Amflohije je presekao slavski kolač Spomen-hrama uz sasluživanje episkopa hvostanskog Atansija i australijsko-novozelandskog Irineja, u prisustvu predstavnika države, opštine Vračar, dobrotvora i ktitora.
U jednom od najvećih pravoslavnih hramova na svetu mitropolit crnogorsko-primorski je istakao da iz praha Svetog Save izrasta veličanstvena građevina srpskog naroda, koji je imao sreću da za utemeljivače države ima svece - Svetog Savu i Svetog Simeona Mirotočivog.
Amfilohije je u besedi istakao da slavni potomci obavezuju srpski narod i da se nijedan narod ne može smatrati zrelim dok ne počne da rađa svete božje ljude.
"Radujemo se što nas je Bog obdario svim tim velikim-divnim plodovima i izdancima, ali posebno se radujemo što nas je obdario svecima, pravednicima, prepodobnima, mučenicima i što je među njih kao drvo plodonosno zasadio svetog oca našega Savu i sve nas sabrao oko njega", rekao je Amfilohije.
Ustanici nosili zastave sa likom svetog Save
Sveti Sava sahranjen je u manastiru Mileševa kod Prijepolja. U srednjovekovnoj Srbiji mošti svetog Save imale su veliki značaj, naročito u vreme turskog ropstva. Narod se okupljao nad moštima svoga svetitelja da traži utehu i lek.
Bojeći se, da se sa toga mesta ne digne pobuna protiv Turaka, Sinan paša Beogradski naredio je da se mošti prvog arhipeiskopa autokefalne srpske crkve prenesu u Beograd, i na Vračaru spale 27. aprila (10. maja) 1594. godine.
Osnovni razlog za spaljivanje moštiju svetitelja je, kako navode istoričari, ustanak Srba u Banatu 1594. godine pod vođstvom mitropolita vršačkog Teodora.
Zabeleženo je da su ustanici nosili zastavu sa likom svetog Save, pa je pojava njegovog lika na ratnim zastavama uslovila odluku turskog paše.
Međutim, spaljivanjem moštiju svetiteljevih, paša ne samo da nije ugasio svest o svetom Savi u narodu nego ju je još više ukorenio.
Telo svetitelja je spaljeno, ali je iz tog plamena iznikla nova snaga koja je i danas prisutna u srpskom narodu i njegovom pristupu pravoslavnoj veri.
Srpska pravoslavna crkva slavi praznik Spaljivanja moštiju svetog Save 27. aprila po crkvenom, a 10. maja po gregorijanskom kalendaru.
Izgradnja hrama na Vračaru
Hram na Vračaru posvećen svetitelju Savi je izraz i najveći graditeljski simbol srpskog pravoslavlja čija je izgradnja počela 1936. godine.
Radovi su prekinuti već naredne godine zbog smrti patrijarha Varnave i nastavljeni posle izbora patrijarha Gavrila u čije su vreme, 10. maja 1939, godine osvećeni temelji.
U kamen temeljac položena je povelja na pergamentu ispisana slovima Miroslavljevog jevanđelja, a događaj je javnost u Srbiji pratila posredstvom Beogradske radio stanice i dnevne štampe koja je pisala o veličanstvenoj litiji u kojoj je učetvovala nepregledna masa Beograđana.
Radovi su nastavljeni tek 1985. godine posle gotovo pola veka prekida u vreme komunističkog režima u Jugoslaviji.
Novi početak radova svečano je obeležen arhijerejskom liturgijom koju je služio patrijarh German.
U proleće 2000. godine ponovo su nastavljeni radovi, a za protoneimara imenovan je profesor Vojislav Milovanović, dok je novi predsednik Društva za izgradnju naredne godine postao je tadašnji premijer Zoran Đinđić.
Izgradnju Spomen-hrama sada vodi graditeljski tim na čelu sa protoneimarom Milovanovićem, predsednik Srbije Boris Tadić je predsednik Glavnog odbora Društva za podizanje harma, a na čelu društva je patrijarh.
Društvo za izgradnju hrama Svetog Save na Vračaru osnovano je 1895. godine, a njegov prvi predsednik bio je mitropolit srpski Mihailo.
