Izvor: Glas javnosti, 27.Jan.2009, 07:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Podizao manastire, osnivao bolnice
Sveti Sava se smatra inicijatorom porodične tradicije podizanja manastira, crkava i bolnica. Najznačajnija zadužbina Save i njegovog oca Simeona je manastir Hilandar na Svetoj gori, podignut 1198. godine. Veruje se da je Sava imao udela i u podizanju crkve Svetih apostola, najstarije i najveće crkve u Pećkoj patrijaršiji, podignute oko 1230. godine, koju je kasnije završio njegov naslednik sveti Arsenije Sremac.
Godine >> Pročitaj celu vest na sajtu Glas javnosti << 1219. Sava odlazi u Nikeju, gde je bila prestonica Vizantije. Od tadašnjeg patrijarha i cara dobija dozvolu da srpsku crkvu učini samostalnom i nezavisnom. Tada je nikejski patrijarh proizveo Savu za prvog arhiepiskopa. Sa bratom Stefanom, Sava podiže velelepnu Žiču, gde je na Spasovdan 5. juna 1220. godine ustoličen za arhiepiskopa. Srpska crkva tada je imala deset eparhija, a za četrnaest godina, koliko je bio na čelu Crkve, Sava je postavio njene temelje, materijalno je obezbedio i odredio koje poslove treba da obavlja.
Pored hramova, Sava je osnivao i prve bolnice - u Hilandaru 1191. i Studenici 1208. godine. U njegovim rukopisima pronađena su uputstva za uređenje bolnica i zabrane nadrilekarstva.
Sa našim prvim arhiepiskopom počinje originalna srpska srednjovekovna književnost. Napisao je Karejski, Hilandarski i Studenički tipik, knjige koje sadrže pravila o monaškom životu, zatim Žitije Svetog Simeona, Službu Svetom Simeonu, Pismo studeničkom igumanu, a smatra se da je njegovo najznačajnije delo Zakonopravilo, sa kojim su Srbi bili prvi narod u Evropi koji je imao zakone na svom jeziku.
Sava je dva puta posetio Svetu zemlju. Po povratku sa drugog pokloničkog putovanja, Sava je stigao u Trnovo, ondašnju prestonicu Bugarske. Tu se prehladio, razboleo i ubrzo umro 14. januara 1236. godine, (sa 67 godina), ali je vest o njegovoj smrti u Srbiju stigla na današnji dan. Godinu dana kasnije, njegovo telo preneo je u manastir Mileševu njegov sinovac Vladislav.
O Svetom Savi se još za života govorilo s izuzetnom ljubavlju i poštovanjem. I posle smrti, njegov kult živeo je i živi u Srbiji i među Srbima. Misleći da će iskoreniti ogromne Savine zasluge za srpski narod, okrutni Sinan-paša je tri i po veka kasnije, 27. aprila 1595. godine, krišom preneo njegove mošti iz Mileševe u Beograd i spalio ih na Vračaru. Ali, posle ovog bezumnog čina, svetosavski duh još jače je zaživeo u našem narodu!
Iz spaljenih moštiju, posle puna četiri veka, u srcu srpske prestonice nikao je velelepni spomen-hram, najveća pravoslavna svetinja u Evropi, koji je svetionik obnovljenog srpskog pravoslavnog života.
