Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 27.Jan.2010, 02:16 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Danas je praznik Svetog Save
NOVI SAD - Praznik najvećeg srpskog svetitelja i utemeljivača države i školstva, Svetog Save, obeležava se u svim školama.
Na svečanosti u Vladi Srbije ministar za prosvetu Žarko obradović uručio je Svetosavsku nagradu Univerzitetu u Novom Sadu za posebne rezultate i doprinos razvoju obrazovanja u Srbiji u protekloj godini.
Prilog novinarke Radio Novog Sada Jasne Kurteš Plavljanin.
U Rumi uručene Svetosavske povelje
Svetosavska akademija >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << na kojoj su najboljim učenicima rumske opštine uručene Svetosavske povelje upriličena je u Kulturnom centru u Rumi.
Iz Radio Srema izveštava novinarka Zorica Borojević.
Svečanost u svim obrazovanim ustanovama u Bačkoj Topoli
Praznik posvećen prvom srpskom prosvetitelju i ahiepiskopu Svetom Savi danas će biti obeležen u svim obrazovnim ustanovama u Bačkoj Topoli.
Prilog dopisnice Radio Novog Sada iz Bačke Topole Mire Traparić.
Svečanosti u školama širom Vojvodine
Praznik Svetog Save obeležen je danas u školama širom Vojvodine, tradicionalnim akademijama, uručivanjem nagrada i priznanjima najboljim učenicima, kao i drugim prigodnim programima.
U novosadskoj Gimnaziji "Svetozar Marković", dramski igrokaz "Sveti Sava zlatnu nit je provukao kroz sve svoje puteve" zajednički su priredili njeni i učenici Baletske muzičke škole za dizajn "Bogdan Šuput", a održana je i projekcija školske izložbe "Srpski manastiri i zadužbine kroz vekove".
U programu su učestvovali i đaci novosadske Muzičke škole "Isidor Bajić", čiji je mešoviti hor otpevao "Himnu Svetom Savi" a solisti na violini izveli su splet vlaških improvizacija.
Na Pedagoškom fakultetu u Somboru školska slava je proslavljena podsećanjem na dugu istoriju te ustanove, koja 230 godina obrazuje kadrove u prosveti. Posle osvećenja i rezanja slavskog kolača, studenti su izgovorili "Slovo o Svetom Savi".
Svečani, muzički programi, recitali i besede održani su i u školama u Alibunaru, a svečanoj Svetosavskoj akademiji u Ruskom Krsturu prisustvovali su predstavnici opštine, prosvetnih vlasti i Nacionalnog saveta Rusina, jer školsku slavu Svetog Savu zajedno proslavljaju učenici Srbi i Rusini.
Praznik Svetog Save, osnivača autokefalne Srpske crkve i njenog prvog arhiepiskopa, koji je svojim zaslugama uveden u red najpoštovanijih svetitelja, biće obeležen danas u pravoslavnim hramovima i obrazovnim ustanovama u Srbiji.
Novoimenovani patrijarh srpski Irinej služio je prazničnu liturgiju u Sabornom hramu Svete Trojice u Nišu, a episkop hvostanski Atanasije u beogradskom Spomen-hramu Svetog Save.
Pouke i za današnje vreme
Učenici škole Milan Petrović u Novom Sadu, njihovi profesori i gosti svečano su obeležili Svetog Savu. Osim rezanja kolača, prigodnih pesama pripremili su i dve predstave.
Sveti Sava je proslavljen svečano, uz pesmu, glumu i optimizam. Mali glumci teatra Dobrih vibracija koji u toj školi postoji već godinama pripremili su dve predstave u kojima su podsetili na plamenite poruke svetitelja.
Predstave su imala za cilj da podsete na značaj Svetog Save kao utemeljivača države i školstva, ali i da poruče da su nam njegove misli i saveti potrebni i u današnje vreme kao i da podsete na značaj dobrih odnosa među ljudima.
Svečano i na Kosovu i Metohiji
Školska slava Sveti Sava obeležena je danas u svim školama na Kosovu i Metohiji u kojima se nastava održava na srpskom jeziku.
Episkop raško-prizrenski i kosovsko-metohijski Artemije u Osnovnoj školi "Kralj Milutin" u Gračanici rezao je slavski kolač i rekao da je sveti Sava bio i ostao srpski vođa kroz vekove.
"Sve što je on radio, sve što je govorio, sve što je učio Srbe u svome vremenu, sve to važi danas i za nas i važiće za sve generacije srpskoga naroda dok postojimo na ovoj planeti Zemlji", rekao je vladika Artemije i podsetio da Srbi svetog Savu slave kroz vekove.
Predstavnici Ministarstva prosvete Srbije danas su u Beogradu uručili Svetosavsku nagradu predstavnicima škole "Kralj Milutin" iz Gračanice, koja ove godine obeležava 135 godina rada.
Povodom školske slave, u školama na Kosovu i Metohiji učenici su posle tradicionalnog pevanja Svetosavske himne izveli prigodan kulturno-umetnički program.
U manastiru Gračanica vladika Artemije je uz sasluženje sveštenstva i sestrinstva eparhije raško-prizrenske povodom Savindana služio Svetu liturgiju posle koje su đaci izveli kulturni program.
Liturgije su služene i u drugim pravoslavnim crkvama na Kosovu i Metohiji.
Sv. Sava preminuo 25. januara
Praznik će biti proslavljen i na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu u Beogradu, najvišoj obrazovnoj ustanovi SPC, u čijoj će kapeli Svetog Jovana Bogoslova liturgiju predvoditi episkop bački Irinej.
U amfiteatru Fakulteta SPC biće održana tradicionalna praznična akademija, na kojoj će biti uručene diplome i priznanja studentima.
Na ovaj praznik Srpska pravoslavna crkva daje pomen svetitelju Rastku Nemanjiću, najmlađem sinu srpskog župana Stefana Nemanje.
Sv. Sava je preminuo u bugarskoj prestonici Trnovu 25. januara 1236. godine, na povratku iz hodočašća u Jerusalim, posle diplomatske misije za prijateljsku bugarsku arhiepiskopiju, koja je njegovom zaslugom dobila samostalnost.
Prema zapisima tog vremena, glas o smrti svetitelja stigao je u Srbiju 27. januara, pa se SPC na taj dan seća svog prvog arhiepiskopa, u čiju se slavu služe liturgije u svim hramovima u zemlji i rasejanju.
U Srbiji je Sveti Sava školska slava i gotovo da nema škole i obrazovne ustanove koja ne obeležava praznik svog zaštitnika, velikog diplomate i državnika, čije se vreme u srednjovekovnoj istoriji smatra zlatnim vekom srpskog preporoda
Prva proslava Svetog Save kao školskog patrona održana je 1812. u Zemunu, odakle se brzo proširila u sve srpske zemlje, a himnu Svetom Savi prvi put je u Segedinu 1839. izveo lokalni crkveni hor.
Savindan u zavičaju Svetog Save
U manastiru Đurđevi stupovi danas je svečano obeležen Savindan, obedovanjem i poklonima za decu.
"Mi Srbi sa ovog područja, gde je rođen Sveti Sava, trudićemo se da negujemo sećanje na njega i da ostanemo dosledni naslednici njegovih duhovnih, kulturnih i umetničkih ideja", rekao je narodni poslanik Milan Veselinović, koji je sa sinom Veselinom organizovao ovaj skup.
Pedeset petoro dece ovom prilikom je dobilo prigodne poklone, a priredili su i kulturno-umetnički program pevanjem pravoslavnih duhovnih pesama.
Savindan školska slava od 1840.
Savindan je za školsku slavu proglašen u januaru 1840. godine, u tadašnjoj Kneževini Srbiji.
Rastko Nemanjić je veoma mlad, oko 1192. godine, otišao na Svetu Goru, monaški postrig primio je u manastiru Vatoped, a odatle je, kao monah Sava, započeo put duhovnog uzdizanja srpske države i razgovore sa carevima, patrijarsima i najvećim duhovnicima i filozofima tog vremena.
Iako rukopoložen za arhimandrita, Sava je i dalje brinuo o srpskoj državi, vodeći skladnu spoljnu politiku velikog diplomate i dobrog poznavaoca prilika na Balkanu i u Mediteranu.
U najveća dela svetog Save ubraja se osnivanje manastira Hilandar na Svetoj Gori, koji je pod njegovom duhovnom zaštitom postao najveća srpska carska lavra i stožer svih obrazovnih delatnosti i duhovnog usmeravanja srednjovekovne srpske države.
Sava je Hilandar podigao sa svojim ocem Svetim Simeonom, a dozvolu za osnivanje dobio je od vizantijskog cara Aleksija Trećeg Anđela.
Gradnja manastira je počela 1198. godine, a nešto kasnije, u Carigradu, Rastko Nemanjić je dobio i carsku povelju o srpskom Hilandaru, kojom je srpski manastir dobio samostalnost i položaj carske lavre.
Monah Sava dobio je carsko žezlo da upravlja Hilandarom, odakle je sa ocem Simeonom upravljao državom i srpskim prestolom.
U Hilandaru je rođena ideja o samostalnoj srpskoj crkvi i slobodnoj srpskoj državi koje su, kako beleže istoričari tog vremena, stavljene pod zaštitu Svete Gore i njene vladarke Bogorodice.
Autokefalnost srpske crkve od 1219.
Kao vešt diplomata Sava Nemanjić je uverio cara Teodora Prvog Laskarisa i ondašnjeg vaseljenskog patrijarha Manojla Saratena da je samostalnost srpske crkve u interesu pravoslavnog misionarstva.
Autokefalnost srpske crkve proglašena je u Nikeji 1219. godine, a iste godine, na praznik Uspenja Presvete Bogorodice, arhimandrit Sava je hirotonisan za prvog srpskog arhiepiskopa.
Njegovom zaslugom ozvaničena je samostalnost srpske crkve, objedinjene su srpske eparhije koje su u 12. veku pripadale Ohridskoj arhiepiskopiji, a pored episkopija u Rasu, Lipljanu i Prizrenu, osnovano je još osam novih episkopija, čiji su centri bili po srpskim manastirima.
Centar nove Srpske arhiepiskopije postao je manastir Žiča.
Uspostavivši svetački kult svog oca Nemanje, kome je posvetio književni rad (Životopis Svetog Simeona), Sava je uspeo da izmiri svoju zavađenu braću i spreči sukobe u Srbiji.
Svetitelj Sava smatra se utemeljivačem crkvenoslovenskog jezika, kojim je pisao prve zakone - Karejski, Hilandarski i Studenički tipik.
Od posebnog značaja je Krmčija Svetog Save - prvi kodeks srpske crkve i jedan od najznačajnijih pravnih spisa tog vremena kojim je kodifikovana državna i crkvena vlast objedinjena u jednu harmoničnu celinu.
Prevodio je i sakupljao srednjovekovne medicinske spise od kojih je nastao "Hilandarski medicinski kodeks".
Godine 1198. osnovao je u manastiru Hilandar prvu bolnicu, po ugledu na carigradske, što se smatra početkom srpske naučne medicine.
Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...
