Izvor: RTS, 06.Jan.2011, 18:42 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Badnje veče u Srbiji
Pravoslavni vernici slave Badnje veče, pripremajući se za Božić, dan rođenja Isusa Hrista. Službama i paljenjem badnjaka u pravoslavnim hramovima najavljuje se rođenje Spasitelja, čiji se dolazak na svet slavi kao početak novog vremena i kao najradosniji događaj u hrišćanstvu.
Srpska pravoslavna crkva i vernici slave Badnji dan i Badnje veče, pripremajući se za slavlje Božića - rođenje Isusa Hrista, najradosnijeg hrišćanskog praznika.
Patrijarh srpski >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << Irinej služi prvu prazničnu liturgiju u Hramu svetog Save na Vračaru.
Liturgija, kojom se objavljuje čas Rođenja Hristovog i početak božićnog slavlja, počela je u ponoć.
Radio-televizija Srbije liturgiju direktno prenosi na Prvom programu.
Pravoslavni vernici u Zagrebu i Osijeku liturgijama i paljenjem badnjaka proslavili su Badnje veče.
Proslavu Badnje večeri u hramu Preobraćenja Gospodnjeg u Zagrebu predvodio je mitropolit zagrebačko-ljubljanski i cele Italije Jovan(Pavlović), prenela je agencija Hina.
"Ako se ne budemo pridržavali jevanđeljskih zakona, biće teško preživeti ovaj svet", rekao je mitropolit i još jednom poručio kako treba živeti po jevanđeljskoj nauci, kako je Hrist pozivao.
Mitropolit Jovan je svima je poželeo bolju novu 2011. godinu, puno zdravlja, kao i božji blagoslov za sve plemenito što žele.
U hramu Preobraćenja Gospodnjeg u Zagrebu na Božić će u 5.00 biti služeno jutrenje, a mitroplit Jovan će u 9.30 predvoditi svetu arhijerejsku liturgiju.
U porti osiječke crkve Uspenja presvete Bogorodice uz upaljenu vatru pevane su božićne pesme, a zatim je badnjak unet u crkvu.
Osiječki paroh Ratomir Petrović vernicima je čestitao Badnje veče i Božić i pročitao božićnu poruku episkopa osiječkopoljskog i baranjskog Lukijana.
Službama bdenija i paljenjem badnjaka u pravoslavnim hramovima najavljuje se rođenje Spasitelja, čiji se dolazak na svet slavi kao početak novog vremena.
Patrijarh srpski Irinej prisustvovao je večernjem bogosluženju u maloj Crkvi Svetog Save na Vračaru i loženju badnjaka ispred Hrama svetog Save.
Podsetio je da je simbol Badnjeg dana i Božića badnjak, "najčešće hrastovo drvo, koji su praoci uzeli kao simbol svoje vere, nade i očekivanja".
Prema njegovim rečima, unošenje badnjaka u kuće predstavlja ulazak Hrista u srca vernika.
Prethodno, patrijarh je osveštao badnjak i prisustvovao njegovom paljenju ispred novosagrađenog hrama svetog Simeona Mirotočivog na Novom Beogradu.
Patrijarh Irinej je poželeo da se taj hram što pre završi, dodajući da je značajno i to što je baš na današnji dan loženjem badnjaka otpočinje redovno bogosluženje u novosagrađenom zdanju.
U Sabornoj crkvi u Beogradu, patrijarh je jutros služio liturgiju i poželeo vernicima srećan dan pred Hristovo rođenje i rekao da su "dobro učinili svi koji su se tokom posta pričestili, ispovedili i molitvom dočekali ovaj veliki dan".
Poslednji dan Božićnog posta
Badnji dan je poslednji dan Božićnog posta, kojim se vernici pripremaju za proslavu najradosnijeg praznika Rođenja Isusa Hrista, praznik cele porodice, koja je tada na okupu.
U pravoslavne domove se na taj dan unosi badnjak, po kome je praznik i dobio ime, a kome je pravoslavna crkva dala poseban smisao. Ime badnjak povezano je sa rečju "bdeti", budući da se na taj dan bdelo čekajući rođenje Spasitelja.
Prema običaju, badnjak se pali uoči praznika i gori do Božića, kada se objavljuje radost Hristovog rođenja.
Badnjak je po pravilu mlado cerovo ili hrastovo drvo i predstavlja simbol drveta koje su, kako kaže predanje, pastiri doneli Josifu i Mariji da založe vatru i zagreju pećinu u kojoj je rođen Isus.
Dogorevanje badnjaka simbol je rastanka sa starim verovanjima i prihvatanje nove svetlosti koja dolazi sa verom u novorođenog Hrista.
Svi običaji imaju smisao hrišćanskog zajedništva, pa se smatra da se ljudi okupljeni oko badnjaka zagrevaju ljubavlju i slogom, a njegovu svetlost unose u mrak neznanja i praznoverja.
Simbolični običaji
Najviše narodnih običaja u Srbiji vezuje se za Badnji dan i Božić, kojima se dočarava događaj Rođenja u Vitlejemu.
Uoči Božića slamom se posipa pod i domovi se pretvaraju u vitlejemsku pećinu, u kojoj je rođen Isus Hrist, koji je povijen u slamu i kome su se najpre poklonili pastiri.
U seoskim kućama slama leži i po tri dana, dok se u gradovima u domove unosi svežanj slame koja se postavlja uz badnjak.
Postoji običaj da se kuće posipaju žitom i niz drugih rituala kojima se daje hrišćanski smisao, jer je Hrist došao da ljude zbliži i nahrani i napoji svojom naukom i ljubavlju.
"Ko je gladan neka dođe meni, ja ću ga nahraniti, i ko je žedan neka dođe k meni da pije vode žive", zapisano je u Jevanđeljima.
Porodični praznik
U pravoslavnim kućama Badnje veče je porodični praznik kada se ukućani okupljaju oko posne trpeze.
Božić je uvek prvi mrsni dan, ma u koji dan pao, i dan kada se u crkvama pričešćuju oni koji su poštovali pravila posta.
Badnji dan i Badnje veče 6. januara slave sve pravoslavne crkve i vernici koji poštuju julijanski kalendar: Ruska pravoslavna crkva, Jerusalimska patrijaršija, Sveta gora, starokalendarci u Grčkoj i egipatski Kopti.
Ostale hrišćanske crkve, među kojima i neke pravoslavne, Božić su proslavile pre 13 dana, poštujući novo računanje vremena i gregorijanski kalendar.
