Izvor: Blic, 29.Dec.2008, 06:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Načelo vreme, pregazili ljudi
Jedni su ih stvarali, drugi gazili... Vojske su prolazile i odlazile, a svaki narod koji je pohodio Bosnu i Hercegovinu ostavio joj je deo svoje kulture. Upravo ti spomenici, koji bi trebalo da nam služe na ponos, danas posustaju pred vremenom, ali i pred ljudima.
Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika BiH sačinila je listu najugroženijih svedoka nekog vremena, a na ovaj dokument dospeli su zahvaljujući nezakonitoj izgradnji, nestručnoj rekonstrukciju, neodržavanju...
>> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << />
Među najugroženijim nacionalnim spomenicima u BiH je most Mehmed-paše Sokolovića u Višegradu. Njegova stabilnost je ugrožena jer nisu ispoštovani uslovi iz zapisnika komisije za tehnički prijem Hidroelektrane „Višegrad".
Unutar zaštićene celine kompleksa Ada u Stocu uništena je Opijačeva kuća i izgrađen novi objekat čiji oblik i obrada narušavaju celinu, a na lokalitetu Radimlja kod Stoca, u neposrednoj blizini nekropole, nalazi se industrijska i trgovačka zona. U ovom mestu ugrožen je i Stari grad jer je podignuto 15 krstova, od kojih je jedan napravljen od betona i obložen kamenom iz zidova tvrđave.
Neodržavanje ugrozili su postojanje srednjovekovnog utvrđenja u Jajcu, dok su betonske ploče i izgradnja sportskih terena narušili izgled Resulbegovića kuće u Trebinju.
Uništeni fragmenti spomenika i izgradnja novog objekta na prostoru zaštićenog srušenog spomenika uticali su da se i Turhan Emin-begova džamija u Ustikolini kod Foče nađe na listi komisije.
Graditeljska celina pravoslavne crkve Svetog Nikole u Trijebnju ugrožena je jer niko nije preduzeo mere zaštite od daljeg propadanja, a zbog istih problema upitan je i opstanak Šeranića kuće u Banjaluci, crkve Svetog Georgija u Gomiljanima kraj Trebinja, Soko-džamije u Gračanici, Sefer-agine džamije u Dabrici, zgrade Većnice u Novom Gradu, srednjovekovnog grada Bužima...
U komisiji kažu da je unutar zaštićenog područja neolitskog naselja Korića hana u Gračanici počela nezakonita izgradnja novog objekta, a ista situacija zabeležena je i na lokalitetu tvrđave u Kozarcu kraj Prijedora.
Zbog nedostatka prostora u kojem bi bezbedno bila smeštena muzejska zbirka i bibliotečki fond franjevačkog samostana Duha svetoga u Fojnici, vlaga je počela da uništava vredne spise, a oštećena konstrukcija na listu ugroženih dobara svrstala je i most na Žepi u Rogatici.
Arheološko područje helenistički grad Daorson u Ošanićima kod Stoca krah doživljava zahvaljujući protivzakonitom korišćenju metalnih detektora, iskopavanju i uklanjanju predmeta arheološkog nasleđa, uništavanju kiklopskih zidova grafitima...
Zakon za definisanje obaveza i za zaštitu
Nacrt zakona o regulisanju oblasti kulturno-istorijskog nasleđa objavljen je nedavno na internet stranici Ministarstva civilnih poslova BiH. Prema rečima ministra Sredoja Novića, ovaj akt sveobuhvatno reguliše ovu oblast i definiše šta se smatra kulturnim dobrom, svrhu zaštite, vrste dobara, zaštitu, obaveze i prava vlasnika kulturnog dobra, mere zaštite i očuvanja kulturnog dobra.
