Izvor: Blic, 01.Sep.2001, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Piroćanci na dvoru Karađorđevića
Piroćanci na dvoru Karađorđevića
Ovo je knjiga o izvanrednim Piroćancima koji su imali visoke i značajne funkcije na dvoru Karađorđevića. To je poklon Piroćancima o kojima smo znali, ali ne dovoljno - kaže pirotski etnolog Milica Petković, autor nedavno objavljene knjige ‘’Karađorđe i Karađorđevići u sačuvanim dokumentima i usmenom kazivanju ljudi gornjeg Ponišavlja’’.
U ovoj knjizi koja ima i svoj podnaslov ‘’Piroćanci na dvoru Karađorđevića’’ >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << Milica Petković prati duge veze Piroćanaca i ljudi iz gornjeg Ponišavlja sa dinanstijom Karađorđevića koje traju puna dva veka.- Veze sa dinastijom Karađorđevića počele su oko Prvog srpskog ustanka. Karađorđe Petrović je, kao rodonačelnik dinastije, u svim delovima Srbije imao svoje vojvode. I u pirotskom kraju Karađorđe je imenovao vojvode, najpre Marinka Petrovića Pirotskog i Mitu Pirotskog. Blagoje Marinković Petrović bio je Karađorđevićev pratilac, a kasnije vojvoda Sokolske nahije. Četvrti je bio vojvoda Ranča Piroćanac, koji je jedno vreme bio Karađorđev ađutant, a u narodu mnogo poznatiji kao pobratim Hajduk Veljka. Tada su počele veze i trajale su do 1941. godine kad je prota Ljubomir Antić sa porodicom iz Pirota izbegao u Niš zato što nije želeo da božju službu služi na bugarskom jeziku - objašnjava Milica Petković.
Pre četiri godine na konkursu Kraljevskog književnog kluba Milica Petković je dobila drugu nagradu za esej pod nazivom ‘’Karađorđevići u sačuvanim dokumentima i usmenom kazivanju naroda Ponišavlja’’. Zahvaljujući vesti koju su objavili pirotski mediji, Petkovićevoj, etnologu i dugogodišnjem novinaru Radio Pirota, počeli su da se javljaju ljudi sa novim podacima i upućivali na osobe koji bi mogle da pomognu u njenom istraživanju.
Otkud Piroćanci na dvoru Karađorđevića? Petkovićeva kaže da su na dvor dospeli zahvaljujući prethodnim rezultatima i uspesima, pre svega u ratovima - u Balkanskom i Prvom svetskom ratu.
- Jedina žena koju sam opisala u knjizi je Darina Đorđević, majka Lazara Đorđevića, prvog i jedinog kraljevog stipendiste iz Pirota. Odlazeći na dvor uvek je bila obučena u libade, što je kraljici Mariji odmah zapalo za oko, uvidevši da je reč o ženi koja drži do običaja i tradicije. Darina Đorđević je bila rođena sestra dr Riste Gostuškog, prvog lekara iz pirotskog kraja koji se školovao u Rusiji. Izdvojila bih i priču o Avramu Berahi, jednom od dvojice Jevreja koji su rođeni i školovali se u Pirotu i koji su se opredelili za oficirski poziv. Avram je iz Prvog svetskog rata izašao sa činom pukovnika i odlikovan je Karađorđevom zvezdom. Posle Drugog svetskog rata sa ženom je izbegao u Argentinu, gde je i umro. U knjizi je i priča o Milanu Potiću, komandantu Žandarmerije na dvoru Petra I, o Aleksandru Daskaloviću, komandantu Kraljeve garde i njegovom bratu Ćiri Daskaloviću, komandantu svite. Jovan Stamenović, lični kraljev fijakerista, subotom je vozio kralja u Sabornu crkvu, a nedeljom odlazio u Aranđelovac po mineralnu vodu. Kako je kasnije pričao svojoj porodici, niko nikada nije morao da proba vodu pre kralja. Dakle, od Mite i Marinka, vojvoda voždovih, preko Pevačkog društva ‘’Momčilo’’ koje je učestvovalo na proslavi stogodišnjice Prvog srpskog ustanka i na svečanosti krunisanja kralja Petra Prvog, do dolaska princeze Jelisavete Karađorđević u Pirot 1990, a princa Tomislava Karađorđevića pet godina kasnije, u ovoj knjizi pratim te veze koje traju bezmalo dva veka - kaže Milica Petković. Zoran Panić
