Izvor: Blic, 24.Okt.2002, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Divan hram, ali krov prokišnjava
Divan hram, ali krov prokišnjava
Crkva posvećena svetom arhangelu Mihailu u Brezovcu kod Aranđelovca, koju je kao svoju zadužbinu podigao poslednji srpski vladar despot Đurađ Branković Smederevac, spada u red najstarijih sakralnih objekata u Šumadiji. Na luneti iznad ulaznih vrata u hram stoji da ju je Đurađ Branković podigao 1444. godine. Crkva je pojala narednih 166 godina, pa zatim opustela sve do 1795. godine…
- Ima nekoliko predanja o nastanku brezovačke >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << crkve. Po jednom nju je kao zadužbinu podigla sestra cara Dušana svom mužu Mrnji koji je tu, kaže priča, po povratku iz Ugarske pao sa konja, nabo se na koplje i tu izdahnuo. Prema drugom predanju, u Brezovcu se predstavio i Đurađ Branković 1456. godine, međutim njegov grob je nepoznat. Pored despota Smederevca imamo i pomen Bakića, uticajne vlastelinske familije u Brezovcu i Banji, koja se u Ugarsku iselila 1525. godine - kaže Vladeta Kolarević, književnik i poznavalac istorije i tradicije ovog kraja.
Po njegovom mišljenju, u brezovačkom manastiru treba tražiti i spomenik venačko-rudničke eparhije. Poslednji akt episkopa pre nego što je ostavljen negde bio je da se živopiše rudničko Blagoveštenje, što sve govori o stvaranju monaške istorije.
- Prema drugom i trećem predanju - navodi dalje Kolarević - crkva je zakopana. Uz velike počasti zapisi su nekada sahranjivani. Postavlja se pitanje zašto je crkva zakopana? Verovatno da imaju neke mošti koje nepoznati ne treba da oskrnave. Brezovačka crkva bila je zakopana između 1610. i 1795. godine. Tada je Arsenije Vujanović milošću rukovodioca beogradskog pašaluka Musaja-paše, zvanog Srpska majka, dobio buruntiju i 150 groša i u originalnim dokumentima se kaže 'izvadiše crkvu brezovačku', tako da predanje o zakopanoj crkvi nije bilo ni neosnovano - podvlači Kolarević.
- Samo ime Venac govori da su se uz jedan ritual uvodili naši vladari, ali obavljana su i krštavanja i venčavanja. U 18. i 19. veku Bukulja se i ne pominje kao Bukulja, već su sve to bile Venačke planine. Uz brezovačku crkvu srodne bogomolje iz tog vremena treba tražiti u Boboviku u Vukosavcima i Vranjevcu u Bosuti jer su to bila duhovna žarišta - zaključuje Kolarević.
Za jeromonaha Ilariona Đuricu, kome je episkop zvorničko tuzlanski i administrator šumadijski g. Vasilije podelio arhijerejski blagoslov i poverio obnovu Svetoarhanđelskog manastira u Brezovcu, 'obnova i pokajanje su sinonimi'.
- Obnova Svetoarhanđelskog manastira u Brezovcu nije ništa drugo nego pokajanje, a misionarski zanos je monaški zanos. On je tih i ne razlaže se u reči već u monaški život i monaško delo. Treba najpre da se duhovno obnovimo, pa da nastavimo sa neimarskom obnovom - kaže jeromonah Ilarion.
- Imamo divan hram, ali krov prokišnjava. Potrebno je da se uradi prilazni put, postave putokazi, parkiralište, manastirski konak, dovede voda... Da se urade ulazna vrata na crkvi, utegnu zidovi, urade freske i ikone i unese puno svetlosti. Ne veštačke svetlosti, već prirodne od voštanih sveća. Prostor u priprati treba urediti u jednu kapelu, u jednu krstionicu koja bi bila urađena po ugledu na ranohrišćanske krstionice i otvorena za celu eparhiju, gde bi svi mogli da dođu i krste se na ranohrišćanski način - uranjanjem. Zamislio sam da ona bude posvećena svetom Klimentu Rimskom, koji je bio slava Karađorđeva a koji je i sam imao pribežište u našem manastiru - naglašava Ilarion Đurica.
U brezovačkom manastiru bio bi postavljen i zavetni krst koji bi bio posvećen svetom Joanikuju crnogorsko-primorskom i aranđelovačkom, koji je negde u okolini Aranđelovca 1946. godine streljan.
Uz ostale prateće sadržaje brezovački manastir bio bi okružen vrtom od belih i žutih ljiljana…
Miodrag Petrović
