Izvor: Politika, 29.Okt.2008, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Tragovi Rimljana u zaseoku Dardagani
Možda najveći podzemni rudnik iz Rimskog perioda na teritoriji Evropeiz vremena od I do IV veka nove ere, nalazi se na lokalitetu Siga. Proizvodi iz ovog kamenoloma prodavani su u Sirmijumu, jednom od glavnih gradova Rimskog carstva
Zvornik – Na lokalitetu Siga u zaseoku Dardagani kod Zvornika počela su istraživanja možda najvećeg podzemnog rudnika iz Rimskog perioda na teritoriji Evrope.Mirko Babić, direktor Muzeja Semberije iz Bijeljine, kaže da je ovaj >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << arheološki lokalitet poznat od 1965. godine. Tu je bio rudnik krede i prerađivao se kreč do 1979. godine.
„Radnici su1968. doneli jedan rimski reljef iz pećinskog svetilišta posvećen bogu Mitrasu – Mitri u Muzej istočne Bosne u Tuzli i koleginica Milica Kosorić je to publikovala naredne godine. Ali,mislilo se da on potiče iz jednog manjeg ulaza i nije se verovalo da u ovom novootkrivenom nalazištu rudnika ima tragova rimske obrade. Praktično, nijedan arheolog nije obišao ovaj lokalitet i naučnoj javnosti nije bilo poznato da je ovolikih dimenzija. Reč je o stotinama metara galerija i hodnika sa tragovima rimskog klesarstva i obrade kamenih spomenika”, naveo je Babić.
On je podsetio da su pripreme lokaliteta za istraživanje rađene nekoliko godina. „U okviru saradnje BiH i Slovenije potpisan je ugovor između Univerziteta u Ljubljani, odnosno, Filozofskog fakulteta i Muzeja Semberije i sada je sa nama profesor arheologije Bojan Đurić koji je sa ekipom stručnjaka dokumentovao ovo nalazište koje je možda najveći rimski kamenolom pod zemljom u Evropi. Nalaze ćemo saopštiti na naučnom skupu u Španiji početkom naredne godine i tada će kamenolom u Dardaganima postati svetski poznat”, istakao je Babić.
„Rudnik je iz vremena kad su Rimljani boravili na ovim prostorima, od I do IV veka nove ere, a proizvodi iz ovog kamenoloma prodavani su uglavnom u Sremskoj Mitrovici, odnosno, Sirmijumu, u jednom od glavnih gradova Rimskog carstva. Uz Skelane gde su otkriveni veliki mozaici i osnovan muzej sa 80 rimskih spomenika, Dardagani pored Zvornika, koji je kapija Podrinja, upotpuniće turističku ponudu Podrinja. Još ne znamo koliko ima prostorija u kamenolomu, jer smo videli možda tek dvadesetinu ukupne površine lokaliteta. Ovu fazu istraživanja donirao je Filozofski fakultet Univerziteta u Ljubljani, ali s obzirom na to da je lokalitet ogroman, biće potrebno još mnogo novca pa očekujemo pomoć Vlade RS i međunarodnih organizacija”, naglasio je Babić.
Bojan Đurić je rekao da je ekipa iz Ljubljane i Austrije u saradnji sa Bečkim univerzitetom za biologiju došla ovamo pre tri godine.
„Shvatili smo da u tom carskom gradu postoji veliki broj spomenika od posebnog krečnjaka i onda smo počeli da tragamo za izvorom. Obično se traži tako što se ide rekom uzvodno i došli smo ovamo. U prvi mah nismo shvatili koliki je obim kamenoloma Dardagani. Ove godine krenuli smo sa ekipom geologa, geodeta i arheologa i uvideli da imamo ogroman kompleks koji se proteže od litice Ostjenka više od kilometra. U ove litice kasnije su ušli moderni privrednici i koristili isti materijal.Celom dužinom je, kako očekujemo, vađen kamen za potrebe, pre svega, Sirmijuma koji je bio najveći grad na srednjem Balkanu. Od njega su radili palate i skulpture, nadgrobne spomenike i, pre svega, fantastične sarkofage od kojih neki još ovde stoje. Sve to je išlo Sapnom, Drinom i Savom do Sirmijuma i dalje do Beograda”, naglasio je Đurić.
-----------------------------------------------------------
Koralni greben u Panonskom moru
Reč je o neogenom krečnjaku koji je vrlo homogen. Sa geološkog stanovišta napravili smo detaljnu analizu, takozvani geološki stub za ovo područje i pokazalo se da ima više faza i slojeva koje su Rimljani koristili, bar dva-tri. Neogeni krečnjak je veoma lak za vađenje i obrađivanje, homogen je, nema pukotina. Nije za stubove, međutim, odličan je za skulpture ili sarkofage, nadgrobne spomenike, kapitele i to se u Mitrovici u Muzeju Srema i vidi.
Ovde je bio specifičan način vađenja sa stropa, Rimljani su ga zbog težine kljuckali sa strane i kamen bi samo skliznuo niz neku vrstu sanki. Ovo je, u stvari, koralni greben u Panonskom moru, to su sprudovi koji idu niz padine grebena, voda je išla gore-dole i taložila ga. To je materijal koji se pojavljuje po rubovima cele Panonije i nešto slično može da se vidi kod Ajženštata u Austriji gde se nalazi rudnik koji se koristio od rimskog doba do danas, pojasnio je Đurić.
S. Popović
[objavljeno: 30/10/2008]
