Izvor: Politika, 06.Nov.2008, 00:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Šta je starije: džamija ili crkva
Katolici tvrde da je mostarska džamija izgrađena na temeljima crkve i traže da se na tom mestu ne dozvoli obnova, a mostarski muftija kaže da te tvrdnje nemaju osnova i da ne doprinose atmosferi pomirenja
Mostar – Najava obnove treće po redu džamije u zapadnom, većinski hrvatskom delu Mostara podigla je veliku prašinu u ovom gradu. Fratar Andrija Nikić, predsednik Hrvatskog kulturnog društva (HKD) Napredak Mostar tvrdi da je džamija navodno izgrađena >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << na temeljima crkve i traži da se obnova ne dozvoli na tom mestu. Radi se o džamiji Ali-bega Lafe na lokalitetu poznatom kao ’Pijesak’ u naselju Zahum koja je sagrađena pre 1631. godine, a porušena 1993. Ova je džamija uvršćena na listu spomenika pod zaštitom države, jer spada u kategoriju najvrednijeg graditeljskog nasleđa iz osmanskog razdoblja.
„U ime HKD Napredak Mostar koje, uz ostalo, brine i o zaštiti hrvatskih i katoličkih kulturnih spomenika, tražim da se pre bilo kakvih radova na lokalitetu Pijesak izvrše arheološka iskopavanja, te da se ustanove temelji porušenoga franjevačkoga samostana, a potom da se pomogne obnova starijeg crkvenog zdanja nad kojim je sagrađena mlađa džamija”, naglašava fratar Nikić. On tvrdi, pozivajući se na istorijske zapise, da je spomenuta džamija sagrađena na temeljima franjevačkoga sakralnog zdanja – samostana i Crkve sv. Ante koju su franjevci sagradili oko 1390. godine. To bi značilo da je samostansko zdanje starije za oko 240 godina od džamije. Nikić tvrdi da se obnova oronuloga franjevačkoga samostana u Zahumu spominje u dokumentima iz Dubrovačkog arhiva iz 1426. Objašnjava da su taj samostan Turci nakon okupacije ovih područja, porušili kao i šest katoličkih crkava, te na temeljima sagradili džamiju. Fratar Andrija Nikić kaže da su katolička zdanja u Bosni i Hercegovini postala „arhiv pod zemljom, koji još nije dopušteno obnoviti.”
„Pretvaranje crkve u severnom logoru u Mostaru nakon rata u džamiju savremeni je primer da se i danas crkve pretvaraju u džamije a na što se niko od međunarodnih zvaničnika i ne osvrće. Bojim se da međunarodna zajednica u Mostaru od Hrvata katolika želi da naplati neke azijske dugove. Predlažem da se ne gradi džamija na crkvi. To je ’kamen mali velike smutnje’, jer se u ovom kraju mnogo toga rešava na račun Katoličke crkve. Nego, ako se želi da na ovim stranama bude mira onda neka se reizgradi džamija pokraj crkve a ne na crkvi jer bi to bilo verifikovanje istorijskog zločina”, poručuje fratar Nikić. Upozorava još i da će HKD Napredak svoj protest uputiti i UN i Sudu za ljudska prava u Strazburu.
Mostarski muftija Seid Smajkić kaže da tvrdnje fratra Nikića nemaju nikakvog osnova i da ne doprinose atmosferi pomirenja. „Nikić za svoje izjave nema nikakvih argumenata. Mi ćemo mu ovih dana poslati knjigu ’Sumarni popis Sandžaka – Bosna’ u kojoj je naveden popis i objekata i imovine i ljudi kada su došli Turci. Taj objekat je star više od 400 godina i mi smo gruntovni vlasnici. On, ako se bavi istraživačkim radom, svoje izjave treba bazirati na autentičnoj građi, a ne na glasinama. Franjevci sada masovno posežu za tim pričama o izgradnji džamija na lokalitetima nekadašnjih crkava. Mislim da je to nepotrebno, jer to ne doprinosi ničemu”, naglašava mostarski muftija. Zvanične institucije, ali ni istoričari nisu se oglasili po ovom pitanju, a mostarski muftija kaže da će tender za obnovu džamije biti uskoro raspisan.
Sanja Bjelica
---------------------------------------------------
I Karađozbegova džamija bila crkva
Kad su u pitanju džamije izgrađene na temeljima crkava u Mostaru se spominje još nekoliko primera. Tako za Karađozbegovu džamiju, najveću u Mostaru, pravoslavni pisani izvori tvrde da je to nekad bila pravoslavna Crkva svetog Mihaila, dok katolički izvori samo navode da džamija stoji na temeljima Crkve sv. Stjepana.
[objavljeno: 06/11/2008]
