Izvor: RTS, 15.Mar.2010, 14:41 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Sprečiti osnivanje HPC
Vladika dalmatinski Fotije zatražio od hrvatskog predsednika Ive Josipovića da spreči formiranje takozvane Hrvatske pravoslavne crkve, zbog njenog proustaškog karaktera.
Posle najave osnivanja takozvane Hrvatske pravoslavne crkve, episkop dalmatinski Fotije zatražio je od hrvatskog predsednika Ive Josipovića da spreči njeno formiranje.
Srpska narodna stranka (SNS) u Hrvatskoj osudila je najavljeno osnivanje takozvane Hrvatske pravoslavne crkve, ocenivši da je >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << ta organizacija po svom poslanju "antisrpska, nacionalistička i u stvarnoj biti antipravoslavna".
Osnivanje te crkve započelo je okupljanjem bivših sveštenika Pravoslavne crkve kojima je, zbog duhovnih, materijalnih i krivičnih prestupa, oduzet sveštenički čin, odnosno inicijativom udruženja čiji članovi nisu pravoslavci, već katolici, tvrdi SNS u otvorenom pismu.
SNS zamera što na internet stranici Hrvatske pravoslavne zajednice piše da je osnov te crkve njeno delovanje tokom NDH.
Zajednica nastavlja ideju tog razdoblja, udarajući na Srbe u Hrvatskoj negirajući da su Srbi, negirajući Srpsku pravoslavnu crkvu, uzimajući kao svoj znak srpski pravoslavni manastir Gomirje, prisvajajući Nikolu Teslu i druge istorijski značajne Srbe, navodi se u pismu.
SNS ocenjuje da je osnivanje te crkve suprotno načelima za uspostavljanje pravoslavne crkve, po kojima moraju postojati zdravi duhovno-moralni, te crkveno-pravni i državno-pravni uslovi za to.
SNS smatra da država mora da vodi računa o tome da se nijedna pravoslavna crkva ne može osnovati kao udruženje, već da moraju da se primene zakonske i kaznene mere protiv "nacionalističkog, antisrpskog, antipravoslavnog delovanja protiv Srba".
Vladika je upozorio na proustašku prirodu tog udruženja koje ima za cilj uništenje Srba i Srpske pravoslavne crkve (SPC) u Hrvatskoj.
Vladika Fotije upozorava da "pomenuta HPC u svom osnivačkom programu iznosi da ona svoje utemeljenje i istorijsko izvorište ima u Pavelićevoj NDH".
"Iza NDH, kao što nam je svima poznato, ostali su bezbrojni leševi, jame i logori, gde su najvećim delom pobijeni nevini ljudi, samo zato što su bili druge vere ili nacije", piše u pismu.
"Ustaški poglavnik Pavelić je pored svirepih zločina i genocida nad Srbima, Jevrejima i Romima, 1942. godine formirao tzv. Hrvatsku pravoslavnu crkvu, sa ciljem potpunog uništenja i zatiranja Srba i Srpske pravoslavne crkve na prostorima Hrvatske", ističe Fotije.
U pismu, Fotije naglašava svoju pastirsku dužnost da Josipoviću ukaže na militantnu i proustašku prirodu tog udruženja, koje bi "svojim eventualnim radom i delovanjem moglo doprineti ponovnom povampirenju rasnih teorija i verske netrpeljivosti, koje nemaju nikakvu prođu, pa čak su i zakonom zabranjene u većini zemalja današnje demokratske Evrope".
Vladika Fotije upozorava da, u trenutku kada SPC i pravoslavni Srbi u Eparhiji dalmatinskoj, posle nedavnog tragičnog rata, pokušavaju da žive isceljujući duhovne i materijalne rane i brinući se o životu i opstanku naroda koji je vekovima živeo i živi na tim prostorima, pomislio da je došao mir, "pojavljuje se jedno takvo zlokobno udruženje, koje u svom temeljnom programu ima negaciju drugoga - trenutno Srba i Srpske pravoslavne crkve".
Zajednica koja okuplja nešto više od 400 vernika i koja se naziva Hrvatska pravoslavna crkva predstavljana je nedavno u Zadru, a, prema rečima njenih predstavnika, cilj je oživljanje rada HPC iz vremena Drugog svetskog rata, kao i okupljanje pravoslavnih vernika koji ne žele da se poistovećuju sa Srbima.
Iguman Jelisej Lalatović, kao jedan od inicijatora, ocenio je da će hrvatska država i javnost obnavljanje Hrvatske pravoslavne crkve doživeti kao duhovnu potrebu jednog dela stanovništva i u njoj spoznati "faktor mira".
Čekanje na registraciju pet godina
Sekretar Komisije za odnose s verskim zajednicama Hrvatske Franjo Dubrović izjavio je da svako ko želi da se evidentira kao verska zajednica mora kao udruženje da čeka pet godina i da ima najmanje 500 vernika.
"Još nismo dobili upit od Hrvatske pravoslavne zajednice, čak i ne znamo jesu li registrovani kao udruženje", rekao je Dubrović za Večernji list.
Da bi HPC bila priznata, prema postojećem Zakonu o verskim zajednicama, mora da čeka pet godina i do tada da okupi 500 vernika ili da se na sledećem popisu stanovništva, koji je iduće godine, deo pravoslavnih vernika izjasne kao pripadnici Hrvatske pravoslavne crkve.
Država raspolaže brojkama da u Hrvatskoj postoji oko 11.400 stanovnika koji su se po nacionalnosti izjasnili kao Hrvati, a po veri kao pravoslavci.
"Nedavno sam video da se Srpska pravoslavna crkva sve do 1920. nije nazivala srpskom i da toga nije bilo u nazivu, nego da su episkopije nosile imena po mestima i regijama gde su osnovane", rekao je Dubrović.
Dubrović je dodao da je jedino Grčkoj pravoslavnoj crkvi 1830. kralj dao naziv grčka, a posle 1920. nacionalne nazive dobile su i ostale pravoslavne crkve.
