Izvor: Politika, 01.Jun.2008, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Skadarsko jezero – zetska Sveta gora
U basenu ovog Nacionalnog parka nalazilo se dvadesetak manastirskih kompleksa, na ostrvu Beška je crkva koja je zadužbina Jelene Balšić. Ostrvo Vranjina je živopisno ribarsko naselje sa manastirom Svetog Nikole
Virpazar – Informacija da je Svetska banka odobrila Crnoj Gori i Albaniji 4,5 miliona dolara pomoći (Crnoj Gori 2,5 miliona, Albaniji 1,9 miliona) za projekat Integralnog upravljanja ekosistemom Skadarskog jezera, uvećala je interesovanje za ovo jezero, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << jedan od četiri nacionalna parka u Crnoj Gori, uz Durmitor, Biogradsku goru i Lovćen. Kako nas je informisala Marijana Džaković, stručni saradnik za odnose sa javnošću u Javnom preduzeću „Nacionalni parkovi Crne Gore”, stranci su se i ranije interesovali za najveće balkansko jezero. Nemačka i austrijska vlada su preko agencija za tehničku i stručnu pomoć ovde finansirale veći broj razvojnih projekata – od izgradnje Centra za posetioce u Virpazaru do izrade prostorno-planske dokumentacije za Muriće, Vranjinu i Žabljak Crnojevića.
Jedan od velikih problema sa kojim se susreću u ovom nacionalnom parku jeste krivolov na jezeru u vreme lovostaja za sve vrste ribe (izuzev ukljeve) koji je na snazi od 15. marta do 1. juna, odnosno do 1. novembra za ukljevu.
Drugi veliki problem jeste nečistoća koja se sliva u jezero.
– Pripreme pred predstojeću turističku sezonu podrazumevaju i održavanje higijene u parku. Čistoći, posebno na mestima gde dolazi veći broj posetilaca, kao i ukupnoj higijeni, biće posvećena veća pažnja – veli Džakovićeva.
Inače, Skadarsko jezero se nalazi u Zetsko-skadarskoj kotlini i udaljeno je sedam kilometara od mora. Dve trećine jezera pripada Crnoj Gori, a jedna Albaniji. Površina jezera, zavisno od vodostaja, varira od 370 do 530 kvadratnih kilometara. Crnogorski deo Skadarskog jezera sa priobaljem, na površini od 40.000 kvadrata, proglašen je nacionalnim parkom. Jezero je kriptodepresija, što znači da su neki delovi njegovog dna ispod površine mora. Takvih mesta, koja se nazivaju „oko”, ima tridesetak. Najdublje, na najmanje 60 metara, jeste Raduš. Prosečna dubina jezera je šest metara.
Jezerska obala je razuđena, sa brojnim zalivima, ostrvcima i poluostrvima. Močvarnu površinu jezera pokriva široki pojas trske, ali i barsko bilje, među kojim dominira žuti i beli kesten, kao i biljka kasoranja. Južni deo je kamenit i čuva reliktne šume divljeg kestena.
Skadarsko jezero je kao značajno stanište vodenih ptica 1996. godine upisano u Svetsku listu močvara od međunarodnog značaja. Na jezeru boravi 270 vrsta ptica, od kojih su mnoge ugrožene ili proređene. Zaštitni znak jezera je kudravi pelikan.
U jezeru živi i četrdesetak vrsta ribe, od kojih su najinteresantnije autohtone – krap i ukljeva, a zanimljivo je da ima i nekih morskih kao što su jegulja, cipol, skakavica i kubla.
U basenu Skadarskog jezera nalazilo se dvadesetak manastirskih kompleksa, tako da su ovaj kraj zvali „Zetska Sveta gora”. Na ostrvu Beška, recimo, nalazi se crkva koja je zadužbina Jelene Balšić. Ostrvo Vranjina je živopisno ribarsko naselje. Tu se nalazi manastir Svetog Nikole. Njega je nedavno obnovio otac Nikola koji je deset godina bio rizničar na Hilandaru. Kćerke kralja Nikole su često dolazile da letuju u konaku koji se nalazio na ostrvu, a sada je razrušen.
Grmožur zovu „Crnogorski Alkatraz”. To je ostrvce sa ostacima nekadašnje turske tvrđave, koju je kralj Nikola koristio kao zatvor za političke protivnike, kažu, isključivo neplivače. Grmožur je takođe i „ostrvo ptica”. Na ostrvu Starčevu nalazi se rekonstruisana crkva iz 19. veka, obnovljeni konak i grob prvog štampara ćiriličnih knjiga Božidara Vukovića – Podgoričanina.
Obilazak ostrva najbolje je, kažu turistički poslenici, završiti posetom Murićkoj plaži, jedinoj peščanoj na jezeru, koja je po lepoti ravna najlepšim na Jadranu.
Na obalama se nalazi i nekadašnja prestonica crnogorske srednjovekovne države – Rijeka Crnojevića. Ovo malo, slikovito ribarsko mesto nekada je bilo moćan trgovački centar, a danas propada od zuba vremena, uprkos tome što su ovde crnogorski vladari uživali u blagodetima klime. Tu je štampana i prva ćirilična knjiga na slovenskom jugu.
Milan Vujović
[objavljeno: 02/06/2008]
