Izvor: Politika, 30.Sep.2009, 23:35 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Ranohrišćanske grobnice na Miholjskoj prevlaci
Istraživanja su već prilično osvetlila korene hrišćanstva na Jadranu, a ovo područje još krije brojne istorijske kopče koje tek treba da budu osvetljene
Tivat – Istraživački radovi arheologa na Miholjskoj prevlaci duži od decenije nastavljeni su i proteklog leta. Arheološka ekipa pod vođstvom Đorđa Jankovića, predavača na katedri srednjovekovne arheologije Filozofskog fakulteta u Beogradu i kustosaZavičajnogmuzejaBar, arheologa Mladena Zagarčanina, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << otkrila je letos 18 ranohrišćanskih grobnica iz četvrtog veka.
„Grobnice su bile na prostoru nekadašnjeg glavnog hrama, pa možemo reći da su istraživanja hrama svetog arhangela Mihaila sada završena. Nazreli su se i zidovi hrama koji tek treba da budu proučeni, kao i kripte na severnoj strani”, kaže starešina ovog drevnog svetilišta, otac Benedikt. Istraživanja na drevnom sedištu Mitropolije crnogorsko-primorskearheolozi treba da nastave u prvoj polovini oktobra.
Miholjska prevlaka imenovana je upravo po razrušenom manastiru svetog arhangela Mihaila koji je Sveti Sava 1219. ustanovio kao sedište zetske episkopije. Sredinom 15. veka manastir je srušen, a lokalno predanje, pomenuto i u prozi Stefana Mitrova Ljubiše, kaže da su monasi, njih 70, u političkoj zaveri potrovani i da je mletačka mornarica topovima i miniranjem uništila kolevku pravoslavlja u Primorju.
Novim arheološkim istraživanjima veći deo predanja o trovanju i rušenju je potvrđen. Period razaranja je druga polovina 15. veka a mirotočive mošti prevlačkih mučenika sadrže veće količine arsenika. U antičkom periodu na ovom mestu bile su rimske rezidencije, a na mestu nemanjićke crkve je bilo rimsko kupatilo ili lečilište. Arheološka ekipa pod vođstvom profesora Jankovića pronašla je pre nekoliko godina u apsidi nemanjićke crkve grob s krajatrećeg ili početkomčetvrtog veka, u vreme cara Dioklecijana i takozvanog desetog talasa progona hrišćana. U pitanju je muškarac od pedesetak godina, dinarski rasni tip, verovatno teško mučen pre smrti – zubi su mu čupani i lomljeni. Nekoliko metara dalje od ovog kasnoantičkog grobaarheolozi su kasnije našli grobnicu iz vremena Nemanjića, 13–14.vek, koja bi mogla da bude episkopska. Istraživanja su već dosta osvetlila korene hrišćanstva na Jadranu koji sežu do rimskih vremena, a Miholjska prevlaka i dalje krije brojne istorijske kopče koje tek treba da budu osvetljene.
Ž. Komnenović
[objavljeno: 01/10/2009]
