Izvor: Politika, 01.Okt.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
"Prosvjeta" – baštinik srpske kulturne tradicije
Brčko – Srpsko prosvetno i kulturno društvo "Prosvjeta" u Brčkom izdanak je jednog razgranatog porodičnog stabla, čiji koreni sežu u davnu 1902. godinu. Tada ga je pod tim imenom u Sarajevu osnovala grupa srpskih rodoljuba, kulturnih poslenika, među kojima beše i uglednih imena od pera i reči, poput Svetozara Ćorovića i Alekse Šantića... U prošlosti, njegovo delovanje, kao i mnogih drugih nacionalnih kulturnih društava u Bosni i Hercegovini, često je zabranjivano. Najduži >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << period važenja zabrane je onaj započet 1949. godine pošto je komunistička vlast FNRJ izdala dekret koji je bio na snazi sve do 1990. godine, kada dolazi do obnavljanja rada društva, prvo Glavnog odbora u Sarajevu, a ubrzo potom i opštinskih odbora širom BiH.
U Brčkom je opštinski odbor "Prosvjete" obnovljen 18. maja 1991. godine, kada je održana svečana skupština društva. Prvi predsednik obnovljene "Prosvjete" u ovom gradu bio je prof. Nikola Bosić.
Srpsko prosvetno i kulturno društvo "Prosvjeta" baštini i neguje, čuvajući od zaborava i ljudskog nemara, tradicionalne duhovne vrednosti srpskog naroda. Većinu članova brčanske "Prosvjete" čine folkloristi. Juniorska folklorna selekcija ovog društva osvojila je prvo mesto na Dečjem festivalu folklora Republike Srpske u Zvorniku 2005. godine. U leto prethodne godine, na prestižnom Međunarodnom festivalu dečjeg folklora u grčkom gradu Kardisa, brčanski mališani bili su ubedljivo najbolji. Gde god su gostovali, pogotovo u inostranstvu (Grčka u više navrata, Turska, Bugarska, Makedonija...), izmamljivali su burne aplauze i nepodeljene simpatije i naklonost publike.
Povodom velikog srpskog verskog praznika Vidovdana, brčanska "Prosvjeta" svake godine ugošćuje prijateljska društva koja na prigodnoj smotri folklora demonstriraju svu lepotu igara i raskošnih nošnji. Na ovogodišnjoj Smotri srpskog folklora u okviru "Prosvjetine" manifestacije "Vidovdanski dani kulture" učestvovalo je desetak kulturno-umetničkih društava iz Republike Srpske, Srbije i Hrvatske (KUD "Bobota" iz istoimenog mesta kod Vukovara).
Pod krovom SPKD "Prosvjeta" u Brčkom deluju i muzička sekcija, hor, recitatorska sekcija, te pevačka grupa "Vijenac" koja neguje posebnu vrstu izvornog pevanja i sa mnogih takmičenja sve češće donosi vredne nagrade i priznanja. Pri društvu deluje i dramski studio "Prosvjetino pozorje", koji je 2003. i 2004. godine postavio tri zapažene predstave, među kojima i "Nevidljivu pticu" koja je kvalitetom izborila učešće na uglednom festivalu "Kočićeva scena" u Prijedoru, gde se okupljaju uglavnom profesionalni pozorišni ansambli.
Najveće zasluge za uspehe folklornog ansambla ima njegov umetnički rukovodilac Slobodan – Boban Radović, dok se sve zapaženiji rezultati pevačke grupe "Vijenac" najvećim delom mogu pripisati Dragici Panić-Kašanski koja je i idejni tvorac ovog muzički darovitog sastava. Brigu o horu i vokalnoj grupi i muzičkoj sekciji, uopšte, predano vodi nedavno penzionisani profesor brčanske gimnazije "Vaso Pelagić" Spasoje Jeftić
Budući da se sve vreme od obnavljanja rada društva vredni "Prosvjetini" poslenici okupljaju i rade u ne baš uslovnim, prilično memljivim prostorijama u zgradi, što su je svojevremeno od "klasnog neprijatelja" (pevačkog zbora Sestara milosrdnica "Hrvat") eksproprisale komunističke vlasti, gde "stanuje" i brčanski lokalni radio, u poslednje vreme su zaokupljeni traženjem rešenja za trajniji smeštaj. Vlasti distrikta Brčko linearno su dodelile za rešavanje stambenog pitanja nacionalnih kulturnih društava – hrvatskog "Napretka", bošnjačkog "Preporoda" i srpskog "Prosvjeta" – po 150.000 KM. Članove "Napretka" taj problem je prestao da muči i pre nego što je lokalna zakonodavna vlast donela odluku o dodeli novca društvima koja baštine i neguju kulturu svojih naroda, jer im je vraćeno vlasništvo nad zgradom koja je veći deo druge polovine 20. veka među Brčacima bila poznata kao Dom JNA (u poslednje vreme: Dom vojske). Kulturni poslenici okupljeni u "Preporodu" takođe su na dobrom putu da sledstveno primeni zakonskih odredaba o restituciji dobiju prilično oronulu zgradu "Islahijeta", pa da je renoviraju i osposobe za korišćenje. Novčana sredstva od 150.000 KM "Prosvjeti" su potrebna da reši pitanje krova nad glavom brojnim članovima folklorne, vokalne, dramske, recitatorske i drugih sekcija. Uzdaju se da će u pomoć priteći brojni lokalni srpski biznismeni.
[objavljeno: ]
