Izvor: Politika, 17.Okt.2008, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Prijedorska privreda još na klimavim nogama
Raspadom bivše države preduzeća su izgubila tržište, a proces privatizacije nije dao očekivane rezultate, pa od predratnih 27.000 zaposlenih danas radi samo 17.000, a broj nezaposlenih se povećao
Prijedor – Prijedor je oduvek bio sredina koja je ekonomski razvoj bazirala na iskorišćavanju prirodnih resursa. Značajan mineralno-sirovinski kompleks, rezerve drvne mase, kao i plodno zemljište omogućili su razvoj rudarstva, drvne i tekstilne industrije >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << te poljoprivrede. Ratna dešavanja na ovim prostorima negativno su uticala na razvoj ekonomije, odnosno, uslovila su smanjenje broja poslovnih subjekata i povećanje broja nezaposlenih.
– Pre rata u Prijedoru je bilo 27.000 zaposlenih radnika a danas ih ima oko 17.000, što je smanjenje za oko 40 odsto, ističe načelnik opštinskog Odeljenja za privredu u opštini Prijedor Boro Vojvodić i dodaje da je Prijedor imao gotovo dve trećine zaposlenih u privredi a jednu trećinu u ostalim oblastima. Prijedor je, podseća Vojvodić, bio prepoznatljiv po dva velika privredna giganta, Rudniku železne rude „Ljubija” i Fabrici celuloze i papira „Celpak”, koji su zajedno zapošljavali oko osam hiljada radnika.
– Danas je „Celpak” u likvidaciji a rudarstvo je grana koja i dalje ostvaruje najveći prihod i to zahvaljujući nalazištima rude i transformaciji nekadašnjih rudnika koji su sada 51 odsto vlasništvo druge po redu kompanije u svetu za proizvodnju čelika „Arcelor Mital”, pojašnjava Vojvodić i dodaje da je ovo preduzeće već ostvarilo predratni nivo proizvodnje. Ovde radi oko sedam stotina radnika koji, sa proizvodnjom od 1,35 miliona tona koncentrata železne rude, ostvaruju godišnji prihod od oko 120 miliona maraka.
Najveći broj zaposlenih na području opštine Prijedor je u sektoru prerađivačke industrije, u trgovini, građevinarstvu, ugostiteljskoj delatnosti, metalnoj i tekstilnoj industriji. Osim u Rudniku, veliki deo radnika je zaposlenih u fabrici keksa „Mira”, u „Prijedor-putevima”, industriji za preradu mesa i mesnih prerađevina, ribnjaku „Saničani”, „Skonto-promu”, preduzeću koje se bavi proizvodnjom presvlaka i nameštaja isključivo za inostrano tržište. Ovo podneblje pogodno je i za preradu mleka i mlečnih proizvoda, razvoj turizma, drvne industrije...
– Dva su osnovna razloga zbog kojih je privreda u Prijedoru i dalje na „klimavim nogama”. Jedan su ratna dešavanja nakon kojih su, raspadom bivše države, prijedorska preduzeća izgubila tržište a drugi je proces privatizacije koji nije dao očekivane rezultate, pojašnjavaju u opštinskom Odeljenju za privredu u Prijedoru i napominju da su kupci pojedinih državnih preduzeća u gradu na Sani nasledili velike obaveze prema zaposlenim radnicima i državi, a u najvećem broju slučajeva nisu imali dovoljno kapitala da pokrenu proizvodnju.
Na području opštine Prijedor ima 11.300 nezaposlenih. Veliki broj pripada starosnoj grupi od 40 do 65 godina a oko tri hiljade mladih od 18 do 30 godina uporno traži posao. Poslednjih godina primetan je odliv mlade radne snage u zemlje u okruženju, najpre u Sloveniju koja je pogodno tlo za zanatlije.
– Pre četiri godine počeo je planski razvoj malih i srednjih preduzeća te preduzetništva na ovom području. Do danas je realizovano 30-ak programa kao što su osnivanje Poslovnog „inkubatora”, Fondacije za razvoj, zatim obuka mladih za vlastiti biznis i slično, kazao je Vojvodić i naglasio da je kruna tih aktivnosti bila izrada Strategije razvoja opštine Prijedor za narednih pet godina. Prvi put nakon više od dvadeset godina urađen je dokument kojim je definisano više od sto projekata čija je vrednost 1,3 milijarde maraka. Učešće opštine Prijedor u njihovoj realizaciji biće 130 miliona maraka. Najveći deo sredstava za ulaganja u brojne oblasti života opštine očekuje se iz Razvojnog programa republičke vlade te iz evropskih predpristupnih fondova.
Da nije tako crna privredna slika ove potkozarske opštine govori i podatak da po spoljnotrgovinskom prometu Prijedor zauzima jedno od vodećih mesta u Srpskoj pa i BiH. Naime, pokrivenost uvoza izvozom iznosi čak 137 odsto i to zahvaljujući Rudniku, fabrici keksa „Mira”, „Skontopromu” te fabrici za preradu voća „Prijedorčanka”.
– Prošlo je vreme stagnacije i pred nama je vreme razvoja. Od crne rupe, postali smo prosperitetna sredina za koju se uveliko interesuju strani investitori, reči su načelnika opštine Prijedor Marka Pavića, koji je nedavno istakao da već ima pouzdanih informacija da će uskoro u Prijedoru biti otvoreni pogoni za proizvodnju auto-delova u kojima će zaposlenje naći znatan broj radnika.
Deo poslovne politike čini i planski upis svršenih osnovaca u srednje škole za zanimanja koja su potrebna tržištu Prijedora. I to je, kako se čulo u Odeljenju za privredu, značajna karika za razvoj privrede ovog dela Potkozarja koja teži da dostigne predratni nivo.
Irena Kotlić
[objavljeno: 18/10/2008]
