Izvor: Politika, 26.Sep.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Partizani zbrisani, Nemci umalo pobednici
Od našeg stalnog dopisnika
Pivka – U senci visoko podignute zastave Hitlerovog Rajha vojnici 31. regimente zauzimaju položaje, spremni za drugu rundu jedne od odlučujućih bitaka Drugog svetskog rata. "Odbili smo napad Anglo-Amerikanaca uz minimalne žrtve, spremni smo da pobedimo", kaže Boris Zupančič, zapovednik snaga Vermahta. U vazduhu se oseća adrenalin i nervoza "nemačkih soldata" koji su zagazili u godinu 1944. iako se oko njih umesto zadaha znoja, krvi i fekalija širi >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << vonj kolonjske vodice i naftalina.
Neprijateljske vojske čine, s jedne strane, domaći pasionirani sakupljači gotovo sedam decenija starih uniformi nacističkih trupa, a s druge – oni koji su iznajmili odore engleskih i američkih vojnika i oficira. "Ljudstvo" se uz medijsku pompu okupilo na napuštenim poligonima bivše JNA kod Pivke kako bi ukrstilo oružje u boju – koji se nikada nije desio. Prva rekonstrukcija (nepostojeće) "istorijske bitke u Sloveniji" izvedena je prema scenariju koji je 1944. navodno smislio tadašnji engleski premijer Vinston Čerčil; organizatori "bitke" i slovenački istoriografi tumače da je Čerčil godinu dana razmišljao o iskrcavanju savezničkih trupa u Istri a ne u Normandiji, ali je projekat propao jer Čerčil nije ubedio američke generale koji su potencijalno poprište ocenili neadekvatnim, u strahu da bi se rat produžio unedogled.
Tako je topografija "slovenačkog terena", uprkos Čerčilovoj "želji da prodre u srce Evrope pre nego što tamo stignu Rusi", kriva što "Pivkina kotlina a time i Slovenija nisu bile centralno ratište najvećeg vojnog obračuna u istoriji", ali vajkanje organizatora (opština Pivka) nije smetalo gledaocima (njih nekoliko hiljada) da na koti 110 navijaju za SS-trupe i 31. pešadijski puk Hitlerove vojske iako se taj tokom celog Drugog svetskog rata borio na istočnom frontu. Posle izjednačene borbe "Nemci" su se (prema očekivanjima) predali snagama 82. padobranske savezničke divizije, koje su time probile put ka Postojnskim vratima i dalje ka Beču i srednjoj Evropi.
Ovo je, ukratko, opis okršaja koji se u nedelju desio kod starih vojnih poligona pod brdom Primož, koji su do pre 16 godina bili pod "okupacijom Jugoslovenske armije", podsećaju ovdašnji mediji. Grupi od pedesetak "naturščika" iz Slovenije, ukrašenih svastikama i brojnim odličjima, te redenicima, na bojnom polju su se pridružili jednako zagriženi kolekcionari ratnih trofeja iz Italije, opremljeni džipovima oldtajmerima, mauzerima i drugim originalnim naoružanjem. Oni su u Parku vojne istorije izveli "avanturističko-rekreativni hepening" uz obilnu upotrebu pirotehničkih sredstava, sve kako bi pokazali kud bi krenuo točak istorije da je Čerčilu uspelo da dan "D" smesti u Istru umesto u Normandiju.
Igrokaz ove zamišljene priče nehotice je evocirao izgled bitaka koje su se tokom Drugog svetskog rata odvijale na frontovima širom Evrope, ali je pacifizam promašio publiku, oduševljenu srčanošću Nemaca da zbrišu Anglo-Amerikance, pošto su se i jedni i drugi temeljito ukopavali čitava dva dana, još od petka, da bi se u nedelju do podne na platou nasred kasarne "na pregovorima" srela oba glavnokomandujuća generala. "Zahtevam da se predate tačno u podne, zahtevam da položite oružje... opkoljeni ste!", grmeo je saveznički komandant, ali su se vermahtovci, orni da pobede u "sukobu čiji kraj još nije poznat" – o poziv oglušili. Prvi čin bitke odvijao se do podne (saveznici su izvukli deblji kraj), a odlučujući tri sata kasnije, baš pred ručak.
Zanimljivo je da su iz (n)ovog "prikaza istorije" potpuno iščezli partizani, pa ova predstava mlađim generacijama sugeriše da na slovenačkom tlu nije bilo otpora fašističkim okupatorima. Opštinske oce, međutim, to ne brine, a budući da je retrojurnjava Vermahtovih i savezničkih uniformi po padinama Hrastja premašila opštinski plan od 10.000 turista u 2007, zadovoljno trljaju ruke namerni da ova "bitka" ne bude poslednja već da postane deo stalne turističke ponude kako bi oživljavanjem "vojničkog turizma" sprečili propadanje zapuštenih baraka tenkovskog bataljona JNA. U to ime je i stvoren Park vojne istorije, a najlepše u svemu je da Evropska unija plaća lavovski deo uređenja njegove infrastrukture – preko pola miliona evra.
I opisani "ratnički pir" kod Pivke pod imenom "Priča o bitki koje nije bilo" sufinansirao je Brisel u okviru projekta "Ukrštene granice", pa je gledanje "spektakla" (ovog puta) bilo besplatno. Organizator je pride lansirao orijentacijsku igru "tražite špijuna", uveren da je otvorena nova era za opštinski budžet, jer je "priređivanje prikaza vojnih sukoba u svetu uvrežen način doživljavanja ratne istorije u cilju obrazovanja, jer samo tako možete osetiti sve aspekte neke istorijske epizode".
U žur se uključila i Slovenačka vojska sa "raznim manjim demonstracijama" uz izbor lokalnih prehrambenih đakonija, a opštinari nisu krili radost što je baš u petak na ulazu u bivšu kasarnu otkrivena ploča u spomen na "rat za osamostaljenje" čime je "obeleženo mesto odakle je jugoslovenska armada 26. juna počela oružanu agresiju na Sloveniju". Na kraju su svi učesnici lažne "istorijske bitke" – i poraženi i pobednici, čak i oni koji su "poginuli", otišli zajedno na cviček, uz komentar komandanta "Anglo-Amerikanaca": "Šteta što nije ovako i u pravom ratu".
[objavljeno: ]
