Izvor: Večernje novosti, 30.Jan.2014, 22:49   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Otkrivena rimska granica u Mahovljanima

BANjALUKA - Arheološkim istraživanjima na njivi porodice Đumišić u Mahovljanima, stručnjaci Zavičajnog muzeja Gradiška, Milan Đurđević i Bojan Vujinović, pronašli su bogat arheološki materijal koji ukazuje na ostatke putne stanice Ad Fines, kao i rimskog naselja usred kojeg se takva stanica nalazila. Ona je ucrtana na jednom od najstarijih kartografskih prikaza iz rimskog perioda - čuvenoj Tabuli Pojtingerijani, oko 24 kilometra južno od Servicijuma, odnosno današnje Gradiške. Naučnici >> Pročitaj celu vest na sajtu Večernje novosti << su najčešće ovu "putnu stanicu" tražili upravo na prostoru današnjih Mahovljana, jer je sa leve strane stare magistrale Banjaluka - Gradiška, nekad prolazio rimski put. - Često se raspravljalo da li je rimska putna stanica Ad Fines, granica između provincije Dalmacije i Panonije. Jer, danas se pretpostavlja da je ona išla ipak nešto južnije, a da je ovo bila neka vrsta etnografske međe između ilirskih plemena Oserijata i Mezeja. U svakom slučaju Ad Fines može da se prevede kao "kod granice" ili "pred granicom", a koje je tumačenje zapravo tačno pokazaće dalja istraživanja - priča Bojan Vujinović. Među otkrivenim predmetima su najzanimljivije spomen-ploče (krunište stele) i četvrtasta usadna kutija za te ploče. Krunište je rađeno od krečnjaka sa prikazom lavova, koji su veoma čest motiv na teritoriji nekadašnjeg rimskog carstva. - Ovo upućuje da se na imanju krije rimsko groblje, jer stele uglavnom predstavljaju nadgrobne ili epigrafske spomenike, ali ovakvo krunište verovatno upućuje da je ipak reč o nekropoli, odnosno groblju. Na pomenutom imanju pronađena je i usadna kutija za stelu, veoma pravilno isklesana - kaže Vujinović. On je od vlasnika ovog imanja dobio i dve rimske kovanice koje je pronašao prilikom obrade zemljišta. - Jedna od njih je teško čitljiva, dok druga potiče iz perioda četvrtog veka. Reč je o novcu Julijana Apostate, koji je vladao od 361. do 363. godine. Ovaj novac kovan je na tridesetu godišnjicu nekog važnog događaja, možda čak i 30 godina od osnivanja Konstantinopolja. Usled ovih nalaza arheolozi su izveli sondažna istraživanja. Pronađen je veći broj rimskih kovanica, a posebno se izdvajaju kovanice iz četvrog veka cara Konstantina, Valentinijana Prvog, Julijana Apostate, Gracijana... - kaže Milan Đurđević. Pronađen je i jedan olovni teg, kružne zasečene forme, sa ucrtanim rimskim brojem 12, koji označava njegovu gramažu. Najverovatnije je, tvrde Vujinović i Đurđević, korišćen tokom izrade kovanica. KLjUČ KRIJE TAJNU TOKOM istraživanja pronađen je i ključ iz trećeg ili četvrtog veka, koji upućuje na zaključak da je na ovom lokalitetu bilo rimsko naselje - vila rustika. Izdvaja se i veći broj železnih klinova, manjih tegova od olova, železnih alki, fragmenata keramičkih posuda, rimska opeka, kao i nekoliko fragmenata šuplje cigle hipokausta, koja upućuje da su još u pomenutom periodu koristili centralno grejanje.

Nastavak na Večernje novosti...